Bài 1. Hàm số y = ax² (a ≠ 0) và đồ thị - Toán 9 Cùng khám phá

HĐ1

Trả lời câu hỏi Hoạt động 1 trang 2 SGK Toán 9 Cùng khám phá

Viết hàm số biểu thị diện tích S (cm²) của tam giác vuông cân có độ dài cạnh góc vuông bằng x (cm). Tính S khi x lần lượt bằng 2 cm, 2,5 cm, 6 cm.

Phương pháp giải:

Dựa vào công thức diện tích tam giác vuông cân: S = (x là độ dài cạnh góc vuông).

Thay lần lượt x = 2; x = 2,5; x = 6 để tính S.

Lời giải chi tiết:

Ta có hàm số biểu thị diện tích S =

Với x = 2 ta có S = cm²

Với x = 2,5 ta có S = cm²

Với x = 6 ta có S = cm²

LT1

Trả lời câu hỏi Luyện tập 1 trang 2 SGK Toán 9 Cùng khám phá

Cho hàm số .

a) Tìm a khi biết x = 2 thì y = - 1.

b) Tính các giá trị tương ứng của hàm số trong bảng 6.1

Phương pháp giải:

Thay x = 2; y = -1 vào để tìm a.

Thay lần lượt x = -2; x = -1; x = 0; x = 4 để tìm y.

Lời giải chi tiết:

a) Thay x = 2; y = -1 vào ta có:

b)

Với x = -2 thì

Với x = -1 thì

Với x = 0 thì

Với x = 4 thì

VD1

Trả lời câu hỏi Vận dụng 1 trang 3 SGK Toán 9 Cùng khám phá

Một vật rơi ở độ cao 80 m sao với mặt đất. Quãng đường chuyển động s (m) của vật rơi phụ thuộc vào thời gian t (s) bởi công thức s = 5t².

a) Tính quãng đường chuyển động của vật sau 2 giây.

b) Hỏi sau bao lâu vật này tiếp đất?

Phương pháp giải:

Thay t = 2 vào s = 5t² để tìm s.

Thay s = 80 vào s = 5t² để tìm t (t > 0).

Lời giải chi tiết:

a) Quãng đường chuyển động của vật sau 2 giây là:

s = 5.2² = 20 (m)

b) Để vật tiếp đất thì quãng đường vật đi được là 80 m thay vào s = 5t² (t > 0) ta có:

Vậy sau 4 giây thì vật tiếp đất.

HĐ2

Trả lời câu hỏi Hoạt động 2 trang 3 SGK Toán 9 Cùng khám phá

a) Cho hàm số Tính các giá trị tương ứng của hàm số trong Bảng 6.2

Đánh dấu các điểm (x;y) trong Bảng 6.2 trên mặt phẳng toạ độ.

b) Cho hàm số Tính các giá trị tương ứng của hàm số trong Bảng 6.3

Phương pháp giải:

Thay lần lượt giá x vào hàm số và để tính y.

Đánh dấu các điểm trên mặt phẳng toạ độ.

Lời giải chi tiết:

a)

Lấy các điểm A(-4;8), B(-3; ), C(-2;2), D(-1; ), O(0;0), A’(4;8), B’(3; ),

C’(2;2), D’(1; ) trên mặt phẳng toạ độ tạo một đường cong bên dưới.

b)

HĐ3

Trả lời câu hỏi Hoạt động 3 trang 4 SGK Toán 9 Cùng khám phá

Quan sát đồ thị của hai hàm số (Hình 6.1a) và (Hình 6.1b).

Với mỗi đồ thị, hãy đồ thị:

a) Đồ thị nằm phía trên hay phía dưới trục hoành;

b) Điểm thấp nhất hoặc điểm cao nhất của đồ thị;

c) Mối liên hệ giữa tung độ của hai điểm có hoành độ đối nhau thuộc đồ thị;

d) Nếu gấp giấy theo nếp gấp là đường thẳng chứa trục Oy thì phần đồ thị hàm số bên phải và bên trái trục Oy có trùng nhau hay không.

Phương pháp giải:

Nhìn vào đồ thị và nhận xét.

Lời giải chi tiết:

Với đồ thị :

a) Đồ thị nằm phía trên trục hoành.

b) Điểm thấp nhất đồ thị là O(0;0)

c) Tung độ đối xứng với nhau qua trục Oy của hai điểm có hoành độ đối nhau thuộc đồ thị

d) Nếu gấp giấy theo nếp gấp là đường thẳng chứa trục Oy thì phần đồ thị hàm số bên phải và bên trái trục Oy trùng nhau.

Với đồ thị :

a) Đồ thị nằm phía dưới trục hoành.

b) Điểm thấp cao đồ thị là O(0;0)

c) Tung độ đối xứng với nhau qua trục Oy của hai điểm có hoành độ đối nhau thuộc đồ thị

d) Nếu gấp giấy theo nếp gấp là đường thẳng chứa trục Oy thì phần đồ thị hàm số bên phải và bên trái trục Oy trùng nhau.

LT2

Trả lời câu hỏi Luyện tập 2 trang 5 SGK Toán 9 Cùng khám phá

Vẽ đồ thị y = -2x².

Phương pháp giải:

Cách vẽ đồ thị như sau:

- Vẽ hệ trục toạ độ Oxy.

- Lập bảng một số giá trị tương ứng của x và y. Đánh dấu các điểm tương ứng trên mặt phẳng toạ độ. Ta thường lấy điểm O và những điểm có hoành độ đối nhau.

- Vẽ đường thẳng parabol đi qua các điểm vừa đánh dấu.

Lời giải chi tiết:

Bảng một số giá trị tương ứng x và y:

Trên mặt phẳng toạ độ, đánh dấu các điểm A(-2;-8), B(-1;-2), O(0;0), B’(1;-2), A’(2; -8).

Đồ thị hàm số y = -2x² là đường parabol đi qua năm điểm A, B, O, B’, A’.

VD2

Trả lời câu hỏi Vận dụng 2 trang 5 SGK Toán 9 Cùng khám phá

Một cổng chào được thiết kế theo hình parabol là một phần của đồ thị hàm số . Khoảng cách giữa hai chân cổng là AB = 8 m (Hình 6.3).

a) Tìm hoành độ của hai điểm A, B.

b) Tìm chiều cao của cổng.

Phương pháp giải:

Từ khoảng cách AB = 8 suy ra hoành độ x.

Chiều cao của cổng chính là tung độ y.

Thay x vào để tìm y.

Lời giải chi tiết:

a) Khoảng cách AB = 8 nên OA = OB = .

Vậy hoành độ điểm B là 4, hoành độ điểm A là – 4

b) Thay x = 4 vào ta có: .

Vậy chiều cao của cổng là 8 m.