Bài 1. Sống có lí tưởng

Câu 1

Trả lời câu hỏi Câu 1 trang 5 sách bài tập GDCD 9 Cánh diều

Thế nào là sống có lí tưởng? Em hãy nêu một số biểu hiện của sống có lí tuởng.

Lời giải chi tiết:

- Khái niệm: Sống có lí tưởng là việc mỗi người xác định được mục đích cao đẹp, kế hoạch, hành động của bản thân, phấn đấu để đạt được mục đích đó nhằm đóng góp cho lợi ích của cộng đồng, quốc gia, nhân loại.

- Một số biểu hiện của sống có lí tưởng:

+ Tinh thần trách nhiệm. Ví dụ: Lan là lớp trưởng, bạn luôn quan tâm, giúp đỡ các bạn học yếu hơn và đảm bảo mọi hoạt động của lớp diễn ra thuận lợi, không bao giờ trốn tránh trách nhiệm khi gặp khó khăn.

+ Sống có ý nghĩa và cống hiến Ví dụ: Linh thường tham gia các hoạt động tình nguyện ở bệnh viện địa phương, giúp đỡ các bệnh nhân và tổ chức các chương trình hỗ trợ người già neo đơn.

+ Nỗ lực học tập và rèn luyện Ví dụ: Em luôn dành thời gian học bài mỗi ngày, không chỉ để đạt điểm cao mà còn để hiểu sâu vấn đề và phát triển kiến thức cho tương lai.

Câu 2

Trả lời câu hỏi Câu 2 trang 5 sách bài tập GDCD 9 Cánh diều

Vì sao phải sống có lí tưởng?

Lời giải chi tiết:

- Lí do chúng ta phải sống có lí tưởng vì:

Sống có lý tưởng giúp con người xác định mục tiêu rõ ràng, định hướng cho mọi hành động và quyết định trong cuộc sống. Nó mang lại động lực mạnh mẽ để con người kiên trì vượt qua những khó khăn, thử thách, từ đó không ngừng phát triển bản thân một cách toàn diện cả về kiến thức, kỹ năng và phẩm chất. Hơn nữa, lý tưởng sống còn góp phần tạo ra những giá trị tích cực, ý nghĩa không chỉ cho bản thân mà còn cho xã hội, thúc đẩy sự phát triển chung của cộng đồng và xã hội.

Câu 3

Trả lời câu hỏi Câu 3 trang 5 sách bài tập GDCD 9 Cánh diều

Học sinh cần làm gì để trở thành người sống có lí tưởng?

Lời giải chi tiết:

Để trở thành người sống có lý tưởng, học sinh cần:

- Đặt ra mục tiêu ngắn hạn và dài hạn.

- Chăm chỉ học tập, lập kế hoạch học tập cụ thể.

- Tích cực tham gia các hoạt động tình nguyện.

- Rèn luyện tính kiên trì và tinh thần trách nhiệm.

- Đọc sách và tìm hiểu về tấm gương sống có lý tưởng.

- Thường xuyên đánh giá hành động và điều chỉnh cho phù hợp với lý tưởng.

Câu 4

Trả lời câu hỏi Câu 4 trang 6 sách bài tập GDCD 9 Cánh diều

Phân tích ý nghĩa của các câu sau:

a. Lí tưởng là ngọn đèn chỉ đường. Không có lí tưởng thì không có phương hướng kiên định, mà không có phương hướng thì không có cuộc sống.

(Lép Tôn-xtôi)

b. Hạnh phúc của con người không phải chỉ ở chỗ nhiều tiền, lắm của, ăn ngon, mặc đẹp, mà còn ở sự phong phú về tâm hồn, được sống giữa tình thương và lòng nhân ái, lẽ phải và công bằng.

(Theo Nguyễn Phú Trọng, Phát biểu tại Hội nghị Văn hoá toàn quốc, ngày 24/11/2021)

c. Nếu không có mục đích, anh không làm được gì cả. Anh cũng không làm được gì vĩ đại nếu mục đích tầm thường.

(Di-đơ-rô)

Lời giải chi tiết:

- Ý nghĩa câu a. Lý tưởng là kim chỉ nam giúp con người định hướng cuộc sống. Không có lý tưởng, cuộc sống trở nên vô định và thiếu ý nghĩa. Nó giúp con người kiên định trước khó khăn và tạo mục tiêu để phấn đấu.

- Ý nghĩa câu b. Hạnh phúc không chỉ nằm ở sự giàu có vật chất mà còn ở giá trị tinh thần, như tình thương, nhân ái, lẽ phải và công bằng. Sự cân bằng giữa vật chất và tinh thần mới mang lại hạnh phúc trọn vẹn.

- Ý nghĩa câu c. Mục đích là nền tảng cho hành động và thành công. Mục tiêu tầm thường chỉ dẫn đến kết quả tầm thường, trong khi mục tiêu cao cả thúc đẩy con người tạo ra những thành tựu vĩ đại.

Câu 5 Câu a

Trả lời câu hỏi a) trang 6 sách bài tập GDCD 9 Cánh diều

Sống có lí tưởng được hiểu là việc mỗi người

A.biết theo đuổi sự giàu có và quyền lực.

B. thường đặt mục tiêu cá nhân lên trên hết.

C. phấn đấu để đạt được mục đích cao đẹp.

D. luôn tìm kiếm sự quan tâm từ người khác.

Lời giải chi tiết:

Chọn đáp án C. phấn đấu để đạt được mục đích cao đẹp.

Giải thích: Sống có lý tưởng là phấn đấu cho mục đích cao đẹp, không phải chỉ theo đuổi vật chất hay quyền lực.

Câu 5 Câu b

Trả lời câu hỏi b) trang 6 sách bài tập GDCD 9 Cánh diều

Biểu hiện nào dưới đây mô tả đúng về người sống có lí tưởng?

A. Sống đúng chuẩn mực xã hội mà không cần tới niềm vui cá nhân.

B. Thực hiện mục tiêu cá nhân và chỉ hành động vì lợi ích của bản thân.

C. Đạt được sự cân bằng giữa hạnh phúc cá nhân và đóng góp xã hội.

D.Hoàn thiện bản thân bằng việc mong chờ sự hỗ trợ từ người khác.

Lời giải chi tiết:

Chọn đáp án C. Đạt được sự cân bằng giữa hạnh phúc cá nhân và đóng góp xã hội.

Giải thích: Sự cân bằng giữa hạnh phúc cá nhân và đóng góp cho xã hội là biểu hiện của sống có lý tưởng.

Câu 5 Câu c

Trả lời câu hỏi c) trang 6 sách bài tập GDCD 9 Cánh diều

Người sống có lí tưởng sẽ được xã hội công nhận và mọi người tôn vinh là nhận định thể hiện

A. nội dung của sống có lí tưởng.

B. ý nghĩa của sống có lí tưởng.

C. vai trò của sống có lí tuởng.

D. đặc điểm của sống có lí tưởng.

Lời giải chi tiết:

Chọn đáp án B. ý nghĩa của sống có lí tưởng.

Giải thích: Xã hội tôn vinh những người sống có lý tưởng vì ý nghĩa tích cực mà họ mang lại.

Câu 5 Câu d

Trả lời câu hỏi d) trang 6 sách bài tập GDCD 9 Cánh diều

Khi sống có lí tưởng, con người sẽ

A. không phải đối mặt với những khó khǎn.

B. tìm kiếm được mục tiêu trong cuộc sống.

C. kiến tạo ra được một thế giới hoàn hảo.

D. giảm thiểu được mọi áp lực từ xã hội.

Lời giải chi tiết:

Chọn đáp án B. tìm kiếm được mục tiêu trong cuộc sống.

Giải thích: Sống có lý tưởng giúp con người tìm được mục tiêu và định hướng cuộc sống.

Câu 5 Câu e

Trả lời câu hỏi e) trang 6 sách bài tập GDCD 9 Cánh diều

Để thực hiện lí tưởng sống của thanh niên Việt Nam hiện nay, học sinh cần tránh hành động nào dưới đây?

A. Theo đuổi đam mê và thực hiện ước mơ của mình bằng mọi cách.

B. Tham gia vệ sinh môi trường và các hoạt động bảo vệ thiên nhiên.

C. Chủ động vận dụng những điều đã học vào thực tiễn cuộc sống.

D. Lập kế hoạch phấn đấu và rèn luyện bản thân vì ngày mai lập nghiệp.

Lời giải chi tiết:

Chọn đáp án A. Theo đuổi đam mê và thực hiện ước mơ của mình bằng mọi cách.

Giải thích: Học sinh cần tránh việc theo đuổi ước mơ bằng mọi cách, mà phải chọn phương pháp đúng đắn.

Câu 6

Trả lời câu hỏi Câu 6 trang 7 sách bài tập GDCD 9 Cánh diều

Đọc đoạn thông tin và chọn đúng hoặc sai trong mỗi ý a, b, c, d. Giải thích vì sao.

Ngày 22/10/1966. Hết năm ngày học chính trị rồi. Mình ra về với bao điều lâng lâng. Trở về đơn vị thì lại tiếp tục đi phục vụ diễn tập. Nếu ai hỏi rằng: “Một ngày qua bạn đã làm gì?”. Tôi sẽ kiêu hãnh mà trả lời: “Tôi đã tận tâm, tận lực từng ngày, từng giờ phục vụ cho cách mạng. Cho ngày thống nhất đất nước đến gần.”. Mình còn phải làm và làm nhiều hơn nữa. Làm mãi để cho Tổ quốc nở hoa. Đất nước mau thống nhất và hạnh phúc sẽ đến với toàn dân, trong đó có cả mình.

(Theo Khát vọng sống và yêu, Nhật ký liệt sĩ Bùi Kim Dinh, NXB Thanh niên, 2011, trang 299)

a. Sau khi hoàn thành năm ngày học chính trị, nhân vật trong thông tin cảm thấy hạnh phúc với những gì mình đã đạt được.

b. Sự tận tâm và tận lực phục vụ của nhân vật trong thông tin chỉ là biểu hiện của việc chịu đựng khó khǎn, gian khổ.

c. Nhân vật trong thông tin kiêu hãnh vì đã làm đầy đủ mọi việc để đạt được mục tiêu phục vụ cách mạng và thống nhất đất nước.

d. Việc cảm thấy hạnh phúc khi đất nước thống nhất mà không đặt trọng tâm vào hạnh phúc cá nhân là biểu hiện của sống có lí tưởng.

Lời giải chi tiết:

a. Sai: Nhân vật chưa hài lòng, muốn làm nhiều hơn để đạt mục tiêu lớn hơn là thống nhất đất nước.

b. Sai: Sự tận tâm của nhân vật không chỉ là chịu đựng khó khăn mà còn là cống hiến cho lý tưởng cách mạng.

c. Sai: Nhân vật chưa đạt được mục tiêu, vẫn cần phấn đấu nhiều hơn.

d. Đúng: Nhân vật đặt hạnh phúc đất nước lên trên hạnh phúc cá nhân, thể hiện sống có lý tưởng.

Câu 7

Trả lời câu hỏi Câu 7 trang 8 sách bài tập GDCD 9 Cánh diều

Em đồng ý hoặc không đồng ý với nhận định nào dưới đây? Vì sao?

A. Sống có lí tưởng là sống có ước mơ và tìm mọi cách để đạt được ước mơ.

B. Nên xác định lí tưởng cho bản thân để kiên trì phấn đấu theo lí tưởng đó.

C. Người sống có lí tưởng là người luôn mưu cầu cuộc sống ấm no,vui vẻ.

D. Sống có lí tưởng sẽ luôn mang lại niềm vui cho mọi người xung quanh.

E. Trong mọi trường hợp, tuyệt đối không thay đổi lí tưởng sống của mình.

Lời giải chi tiết:

A.Không đồng ý: Sống có lý tưởng là có ước mơ và mục tiêu cao đẹp, nhưng không phải tìm mọi cách để đạt được ước mơ, mà phải thực hiện chúng theo đúng chuẩn mực đạo đức và pháp luật.

B. Đồng ý: Xác định lý tưởng giúp con người có mục tiêu rõ ràng và kiên trì nỗ lực để đạt được những điều cao đẹp trong cuộc sống.

C. Không đồng ý: Người sống có lý tưởng không chỉ tìm kiếm cuộc sống ấm no cho bản thân mà còn có mục tiêu cao hơn, đóng góp cho xã hội và cộng đồng.

D. Không đồng ý: Sống có lý tưởng có thể mang lại tác động tích cực, nhưng không phải lúc nào cũng tạo ra niềm vui cho mọi người. Lý tưởng có thể đòi hỏi sự hy sinh và đôi khi gây ra xung đột với người khác.

E. Không đồng ý: Lý tưởng có thể thay đổi theo thời gian khi con người trưởng thành và hiểu biết hơn. Điều quan trọng là lý tưởng đó phải phù hợp với đạo đức và đóng góp cho xã hội.

Câu 8

Trả lời câu hỏi Câu 8 trang 8 sách bài tập GDCD 9 Cánh diều

Những suy nghĩ, hành động, việc làm của chủ thể nào dưới đây thể hiện lí tưởng sống đúng đắn của thanh niên Việt Nam trong giai đoạn hiện nay? Giải thích vì sao.

a. Bạn P rất thích tham gia các hoạt động tình nguyện và từ thiện. P đã thành lập câu lạc bộ “Những người bạn nhỏ” để giúp đỡ trẻ em có hoàn cảnh khó khǎn.

b. Bạn H cho rằng thanh niên thời đại 4.0 chỉ cần học tập, trang bị cho mình nhiều kiến thức là đáp ứng được nhu cầu của thị trường lao động đang thay đổi.

c. Anh K rất say mê nghiên cứu, chế tạo, anh đã chế tạo một chiếc xe tải cũ thành một thư viện lưu động để mang sách đọc đến cho người dân ở các vùng sâu, vùng xa.

d. Chị H thường nói với các con của mình rằng, trở thành người có trí tuệ là lí tưởng sống mà nhiều người theo đuổi, điều này không liên quan gì đến sở thích và đam mê của cá nhân.

Lời giải chi tiết:

a) Thể hiện lý tưởng sống đúng đắn: Vì P không chỉ giúp đỡ người khác mà còn đóng góp tích cực cho cộng đồng, thể hiện tinh thần trách nhiệm xã hội và lòng nhân ái, phù hợp với lý tưởng sống của thanh niên Việt Nam hiện nay.

b) Không thể hiện lý tưởng sống đúng đắn: Vì H chỉ tập trung vào việc học tập và trang bị kiến thức cá nhân mà không chú trọng đến trách nhiệm xã hội hay cống hiến cho cộng đồng. Lý tưởng sống đúng đắn cần cân bằng giữa phát triển bản thân và đóng góp cho xã hội.

c) Thể hiện lý tưởng sống đúng đắn: Vì K không chỉ theo đuổi đam mê sáng tạo mà còn đóng góp tích cực cho cộng đồng, giúp người dân tiếp cận tri thức, mang lại giá trị ý nghĩa cho xã hội.

d) Không thể hiện lý tưởng sống đúng đắn: Vì chị H cho rằng trí tuệ và lý tưởng sống không liên quan đến sở thích cá nhân, điều này hạn chế sự phát triển toàn diện. Lý tưởng sống đúng đắn cần kết hợp giữa phát triển trí tuệ và đam mê cá nhân để tạo động lực cống hiến cho xã hội.

Câu 9

Trả lời câu hỏi Câu 9 trang 9 sách bài tập GDCD 9 Cánh diều

Hành động, biểu hiện nào trong những hình ảnh dưới đây thể hiện lí tưởng sống của thanh niên Việt Nam hiện nay? Em hãy viết lời giải thích theo từng ảnh.

Lời giải chi tiết:

Hình ảnh thể hiện lý tưởng sống của thanh niên Việt Nam qua:

Hình 1: Những hành động trong hình là minh chứng cho những lý tưởng sống cao đẹp của thanh niên Việt Nam trong thời kỳ xây dựng và bảo vệ đất nước

- Tinh thần đoàn kết: Cùng nhau làm việc, hỗ trợ lẫn nhau để hoàn thành nhiệm vụ chung.

- Lao động vì cộng đồng: Tham gia các hoạt động vì lợi ích xã hội và đất nước, không chỉ vì cá nhân.

- Ý chí vượt khó: Không ngại gian khổ, kiên trì đóng góp sức lực dù trong hoàn cảnh khó khăn.

Hình 2: Hình ảnh này thể hiện thanh niên đang tham gia hỗ trợ công việc khám chữa bệnh cho người dân. Đây là biểu hiện của lý tưởng sống cao đẹp khi thanh niên đóng góp vào các hoạt động cộng đồng, hướng đến việc chăm sóc sức khỏe cho mọi người, đặc biệt là những người gặp khó khăn.

Hình 3: Trong hình ảnh này, một nhóm thanh niên đang tham gia vào hoạt động dọn dẹp hoặc phân loại rác dưới một lều lớn, với nhiều người xung quanh cùng tham gia. Đây là một biểu hiện tích cực thể hiện lý tưởng sống của thanh niên Việt Nam hiện nay, đặc biệt là tinh thần trách nhiệm với môi trường và xã hội.

Hình 4: Trong hình ảnh này, một nhóm thanh niên đang đứng xung quanh và quan sát một chiếc máy bay không người lái (drone), có thể đang trong quá trình giới thiệu hoặc thử nghiệm thiết bị này. Đây là một minh chứng cho thấy tinh thần tiên phong trong việc tiếp thu và áp dụng khoa học công nghệ vào thực tiễn của thanh niên Việt Nam hiện nay.

Câu 10

Trả lời câu hỏi Câu 10 trang 9 sách bài tập GDCD 9 Cánh diều

Đọc thông tin, liệt kê biểu hiện của lí tưởng sống và những việc thanh niên Việt Nam cần làm để thực hiện lí tưởng sống đó theo gợi ý trong bảng.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Thanh niên à những chủ nhân tương lai, là thế hệ trẻ của đất nước, là những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội.”. Người còn căn dặn: “Nhiệm vụ của thanh niên không phải là hỏi nước nhà đã cho mình những gì. Mà phải tự hỏi mình đã làm gì cho nước nhà? Mình phải làm thể nào cho lợi ích nước nhà nhiều hơn? Mình đã vì lợi ích nước nhà mà hi sinh, phấn đấu chừng nào?”.

Thực hiện lời Bác dạy, có không ít thanh niên ngày đếm miệt mài phấn đấu và đã đạt được nhiều thành tích trên mọi lĩnh vực. Có những việc làm tuy nhỏ nhưng thể hiện tinh thần, lối sống có trách nhiệm của thanh niên như nhặt được của rơi đã đăng tin để tìm người trả lại. Có những thanh niên sẵn sàng từ bỏ nơi làm việc thuận lợi để đến vùng cao với quyết tâm giúp đồng bào khó khăn. Không chỉ sống có trách nhiệm, có tình có nghĩa, một số thanh niên còn anh dũng, sẵn sàng hi sinh tính mạng để cứu người, đầu tranh với cái xấu. Đó là những thanh niên sống đẹp, sống có ích, biết cóng hiến cho xã hội, cho đất nước.

(Theo Nguyễn Khoa Huy, Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp, số 41,2019, trang 99-102)

Lời giải chi tiết:

Câu 11

Trả lời câu hỏi Câu 11 trang 10 sách bài tập GDCD 9 Cánh diều

Phân tích suy nghĩ, hành động của các nhân vật trong từng trường hợp dưới đây để chứng minh những nhân vật đó sống có lí tưởng.

Trường hợp 1. Anh H còn trẻ nhưng đã đảm đương chức vụ Trưởng phòng kĩ thuật và được giao nhiều trọng trách quan trọng của công ty. Trong công việc và cuộc sống, H luôn đặt mục đích rất rõ ràng. Với H, đứng trước những thách thức, khó khăn, trở ngại nếu không có kế hoạch và lòng quyết tâm cao thì có khi cả cuộc đời không thể bước qua. Song nếu luôn mạnh mẽ, dám tư duy độc lập, dám thay đổi chính bản thân mình thì chắc chắn thành công sẽ đến. H nói với đồng nghiệp: Công ty luôn đặt ra yêu cầu sáng tạo ngày càng cao, nghĩa là càng ngày mục tiêu càng khó, càng có nhiều yêu cầu khắt khe, do đó chúng ta cần phải cố gắng nhiều hơn để thực hiện mục tiêu mà mình theo đuổi, đó là trách nhiệm, đồng thời cũng là lẽ sống của những người trẻ tuổi chúng ta.

Trường hợp 2. Minh Anh, học sinh lớp 9 rất năng động và đam mê công nghệ thông tin. Minh Anh coi học tập là ưu tiên hàng đầu nên luôn cố gắng để đạt kết quả tốt. Yêu thích công nghệ thông tin, Minh Anh đặt mục tiêu sẽ theo đuổi ngành nghề này và luôn tin đây là lĩnh vực sẽ tạo ra sự thay đổi tích cực cho cuộc sống của cá nhân và xã hội. Không chỉ chú trọng vào học tập, Minh Anh nhận thức rằng cuộc sống cần có sự cân bằng giữa học tập và rèn luyện sức khoẻ, rèn luyện các kĩ năng cần thiết. Với Minh Anh, những hành động nhỏ có thể tạo ra sự khác biệt lớn trong cuộc sống cùa người khác và làm cho thế giới trở nên tốt đẹp hơn, do đó Minh Anh tham gia tích cực vào các hoạt động công đồng, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp và hi vọng mình sẽ trở thành một người có ích cho xã hội.

Trường hợp 3. Từ nhỏ, An mơ ước được làm phi công, khi nghe An say sưa nói về ước mơ của mình, mọi người đều cho rằng đó chỉ là những mơ mộng nhất thời. Riêng Minh (bạn thân của An) thì hiểu, trở thành phi công không những là ước mơ mà còn là mục tiêu mà An không bao giờ từ bỏ. An nói với Minh kế hoạch để thực hiện ước mơ, Minh nêu ra những khó khăn, trở ngại mà An sẽ phải đối mặt. Một ngày, An nói với bố mẹ: Con đã tìm hiểu rất kĩ về nghề phi công, con quyết tâm theo đuổi và mong bố mẹ ủng hộ, giúp đỡ về các khoản chi phí học tập. Sau một thời gian kiên trì, nỗ lực học tập, rèn luyện sức khoẻ, cùng với sự khích lệ, hỗ trợ từ gia đình, An đã chính thức trở thành phi công lái chính khi tròn 24 tuổi.

Lời giải chi tiết:

Trường hợp 1 (Anh H):

Anh H đặt mục tiêu rõ ràng trong công việc và luôn kiên trì đối mặt với khó khăn. Sự quyết tâm sáng tạo và tinh thần trách nhiệm cho thấy H sống có lý tưởng, đóng góp cho sự phát triển của công ty và xã hội.

Trường hợp 2 (Minh Anh):

Minh Anh đam mê công nghệ thông tin và coi học tập là ưu tiên hàng đầu. Cô không chỉ tập trung vào học mà còn tham gia các hoạt động cộng đồng, thể hiện lý tưởng sống tích cực và mong muốn làm cho thế giới tốt đẹp hơn.

Trường hợp 3 (An):

An kiên trì theo đuổi ước mơ làm phi công, bất chấp khó khăn. Quyết tâm và nỗ lực học tập của An chứng tỏ lý tưởng sống mạnh mẽ, mang lại thành công trong sự nghiệp.

Cả ba nhân vật đều sống có lý tưởng qua việc xác định mục tiêu rõ ràng, kiên trì phấn đấu và đóng góp cho xã hội.

Câu 12

Câu 12 trang 11 sách bài tập GDCD 9: Đọc câu chuyện

Lý Tự Trọng tên thật là Lê Hữu Trọng, quê ở huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Anh là một thành viên trong nhóm thiếu niên tiền phong Việt Nam được trang bị kiến thức và huấn luyện về nhiệm vụ cách mạng Việt Nam. Nǎm 1931, trong một cuộc mít tinh, kêu gọi quần chúng đứng lên đánh đổ thực dân Pháp, Lý Tự Trọng đã rút súng bắn chết tên mật thám để cứu thoát đồng chí diễn thuyết, anh đã bị bắt. Đứng trước toà án của kẻ thù, Lý Tự Trọng không hề run sợ, anh đã dõng dạc tuyên bố:“Tôi hành động có suy nghĩ, tôi hiểu việc tôi làm, làm vì mục đích cách mạng. Tôi chưa đến tuổi trưởng thành thật, nhưng tôi đã đủ trí khôn để hiểu con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng chứ không thể có con đường nào khác.”. Câu nói ấy đã là lời tuyên thệ của thế hệ thanh niên Việt Nam đầu tiên được giác ngộ lí tưởng cộng sản, đã thôi thúc lớp thanh niên lên đường đấu tranh tiếp bước cha anh. Hành động quả cảm và chí khí bất khuất của Lý Tự Trọng đã trở thành biểu tượng thiêng liêng, cao đẹp trong lòng các thế hệ đoàn viên, thanh niên.

(Theo Trần Thông, Tạp chí Thanh niên, số 39, năm 2015)

Trả lời câu hỏi b) trang 11 sách bài tập GDCD 9 Cánh diều

Câu nói của Lý Tự Trọng có ý nghĩa như thế đối với các thế hệ thanh niên Việt Nam?

Lời giải chi tiết:

Câu nói của Lý Tự Trọng khuyến khích thanh niên nhận thức trách nhiệm đối với đất nước, truyền cảm hứng về lòng yêu nước, và khẳng định rằng thanh niên có thể đóng góp tích cực cho cách mạng, bất chấp tuổi tác.

Câu 13

Câu 13 trang 12 sách bài tập GDCD 9: 

: Buổi học nhóm của các học sinh lớp 9A bỗng nhiên trở nên sôi nổi khi M và H tranh luận với nhau về lí tưởng sống của thanh niên hiện nay.M phát biểu, thanh niên chỉ nên tập trung vào học tập và rèn luyện để cónhiều cơ hội tốt trong tương lai, thành công của mỗi người thể hiện ở danh vọng, tiền bạc và sự tôn vinh của xã hội. H phản đối ý kiến của M, theo H, nếu ai cũng chỉ nghĩ đến sự thành công của riêng mình thì những công việc chung của xã hội sẽ ra sao. Thanh niên cần có tình yêu và trách nhiệm với cộng đồng, cần tích cực tham gia vào các hoạt động xã hội, làm những điều có ý nghĩa, vì lợi ích của mọi người.

Trả lời câu hỏi a) trang 12 sách bài tập GDCD 9 Cánh diều

Em có nhận xét gì về ý kiến của hai bạn M và H?

Lời giải chi tiết:

Nhận xét:

- M chỉ chú trọng thành công cá nhân dựa trên danh vọng, tiền bạc, nhưng thiếu trách nhiệm xã hội.

- H nhấn mạnh trách nhiệm với cộng đồng, tham gia hoạt động xã hội, sống vì lợi ích chung, điều này cân bằng hơn.

Câu 13

Câu 13 trang 12 sách bài tập GDCD 9

Buổi học nhóm của các học sinh lớp 9A bỗng nhiên trở nên sôi nổi khi M và H tranh luận với nhau về lí tưởng sống của thanh niên hiện nay.M phát biểu, thanh niên chỉ nên tập trung vào học tập và rèn luyện để cónhiều cơ hội tốt trong tương lai, thành công của mỗi người thể hiện ở danh vọng, tiền bạc và sự tôn vinh của xã hội. H phản đối ý kiến của M, theo H, nếu ai cũng chỉ nghĩ đến sự thành công của riêng mình thì những công việc chung của xã hội sẽ ra sao. Thanh niên cần có tình yêu và trách nhiệm với cộng đồng, cần tích cực tham gia vào các hoạt động xã hội, làm những điều có ý nghĩa, vì lợi ích của mọi người.

Trả lời câu hỏi b) trang 12 sách bài tập GDCD 9 Cánh diều

Nếu tham gia cuộc tranh luận đó, em sẽ phát biểu như thế nào? Giải thích phát biểu đó.

Lời giải chi tiết:

Phát biểu: "Thanh niên không chỉ nên tập trung vào học tập và rèn luyện để có nhiều cơ hội trong tương lai, mà còn phải quan tâm đến những trách nhiệm xã hội. Thành công của mỗi người không chỉ thể hiện ở danh vọng và tiền bạc, mà còn ở việc đóng góp cho cộng đồng và làm những việc có ích cho xã hội. Chúng ta cần kết hợp giữa việc phát triển cá nhân và tham gia các hoạt động xã hội, vì đó mới là lí tưởng sống đúng đắn của thanh niên hiện nay."

Giải thích: Vì cần kết hợp cả hai, vừa phát triển cá nhân vừa sống có trách nhiệm với xã hội.

Câu 14

Trả lời câu hỏi Câu 14 trang 12 sách bài tập GDCD 9 Cánh diều

Bạn P ước mơ trở thành một nhà văn nổi tiếng. Cứ nghĩ đến việc những cuốn sách mang tên mình được đặt trên các kệ sách, được giới thiệu trên chương trình “Sách hay thay đổi cuộc đời” của VTV là P cảm thấy hạnh phúc. P thường nói với K rằng, ước mơ đó chính là mục đích, là lí tưởng sống của mình. Nghe P chia sẻ, K nghĩ, nền tảng ngôn ngữ của P khá tốt nhưng suốt ngày chỉ thấy cậu ấy mải mê với các hoạt động giải trí, thời gian quý báu thì chủ yếu dành vào việc chơi điện tử, lướt web, có mấy khi thấy chú tâm vào học tập, viết lách đâu, không biết cậu ấy sẽ thực hiện ước mơ bằng cách nào?

Em có nhận xét gì về suy nghĩ và hành động của P? Nếu là K, em sẽ nói với P như thế nào?

Lời giải chi tiết:

Nhận xét về P: P có ước mơ làm nhà văn, nhưng lại chưa thực sự tập trung vào việc học tập và rèn luyện kỹ năng, thay vào đó là chơi điện tử và lướt web. Điều này cho thấy P chưa nghiêm túc theo đuổi ước mơ của mình.

Nếu là K, em sẽ nói với P: "P ơi, để trở thành nhà văn, bạn cần chăm chỉ học tập và viết lách nhiều hơn. Bạn nên dành thời gian cho ước mơ của mình thay vì chỉ giải trí. Mình tin bạn sẽ thành công nếu bạn cố gắng hơn."

Câu 15

Trả lời câu hỏi Câu 15 trang 13 sách bài tập GDCD 9 Cánh diều

Tìm hiểu và giới thiệu về một tấm gương thanh niên/học sinh sống có lí tưởng theo gợi ý:

Lời giải chi tiết:

Tấm gương thanh niên sống có lý tưởng: Đỗ Nhật Nam

-Thông tin cá nhân:

Đỗ Nhật Nam, sinh năm 2001, quê ở Hà Nội. Anh là một học sinh, dịch giả và tác giả nổi tiếng từ khi còn nhỏ.

- Biểu hiện về lý tưởng sống:

Nhật Nam đặt ra mục tiêu sống rõ ràng là trở thành một công dân toàn cầu với tri thức sâu rộng. Anh luôn nỗ lực học tập, trau dồi kiến thức và kỹ năng ngoại ngữ, đồng thời chia sẻ kiến thức với mọi người thông qua các tác phẩm dịch thuật và bài viết của mình. Nam luôn nhấn mạnh rằng việc học không chỉ để đạt thành tích mà là để làm những điều có ích cho xã hội.

- Những đóng góp đối với cộng đồng:

Nhật Nam không chỉ nổi bật trong học tập mà còn có nhiều hoạt động giúp đỡ cộng đồng. Anh đã dịch nhiều sách và viết sách, tổ chức các buổi diễn thuyết, truyền cảm hứng cho các bạn trẻ về học tập và rèn luyện. Nhật Nam đã tổ chức nhiều hoạt động thiện nguyện và quyên góp cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn.

- Điều em học tập được từ tấm gương này:

Từ tấm gương của Đỗ Nhật Nam, em học được sự kiên trì, đam mê học tập và tinh thần cống hiến cho cộng đồng. Em nhận ra rằng sống có lý tưởng là phải biết theo đuổi mục tiêu, không ngừng học hỏi và dùng khả năng của mình để giúp đỡ người khác.

Câu 16

Trả lời câu hỏi Câu 16 trang 13 sách bài tập GDCD 9 Cánh diều

Viết một bài luận ngắn thể hiện quan điểm của bản thân về những ý kiến sau:

a. Để đóng góp cho sự phát triển của đất nước, thanh niên Việt Nam hiện nay nên tập trung vào việc học tập và phát triển sự nghiệp. Tuy nhiên, những áp lực trong học tập và công việc có thể làm mất đi sự tự do và niềm vui trong cuộc sống của chính họ.

b. Học sinh hiện nay cần phải có tình yêu và lòng tự hào về dân tộc, hiểu về lịch sử, văn hoá, truyền thống của đất nước và sẵn sàng bảo vệ, gìn giữ những giá trị này, ngay cả khi điều đó đòi hỏi họ phải hi sinh.

Lời giải chi tiết:

Quan điểm a:

Để đóng góp cho sự phát triển của đất nước, thanh niên Việt Nam hiện nay cần tập trung vào việc học tập và phát triển sự nghiệp. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp 4.0, việc trang bị kiến thức và kỹ năng là cực kỳ quan trọng. Họ cần hiểu rằng sự thành công trong học tập không chỉ mang lại cơ hội việc làm tốt mà còn góp phần vào sự tiến bộ của xã hội. Tuy nhiên, áp lực trong học tập và công việc có thể khiến thanh niên mất đi sự tự do và niềm vui trong cuộc sống. Nhiều bạn trẻ có thể cảm thấy mệt mỏi, chán nản vì những kỳ vọng cao từ gia đình và xã hội. Vì vậy, việc duy trì sự cân bằng giữa trách nhiệm học tập và tận hưởng cuộc sống là điều cần thiết. Họ cần dành thời gian cho những sở thích, hoạt động giải trí và xây dựng mối quan hệ xã hội để không chỉ phát triển bản thân mà còn có một cuộc sống ý nghĩa.

Quan điểm b:

Bên cạnh việc học tập, học sinh hiện nay cần phải có tình yêu và lòng tự hào về dân tộc, hiểu rõ về lịch sử, văn hóa và truyền thống của đất nước. Những giá trị này không chỉ định hình bản sắc cá nhân mà còn góp phần tạo nên bản sắc dân tộc. Việc hiểu và tự hào về quê hương đất nước sẽ giúp họ sẵn sàng bảo vệ và gìn giữ những giá trị văn hóa, ngay cả khi điều đó đòi hỏi sự hy sinh. Học sinh có thể tham gia vào các hoạt động cộng đồng, tình nguyện, hay tham gia vào các phong trào bảo vệ môi trường, giúp đỡ những người kém may mắn hơn. Qua đó, họ không chỉ góp phần xây dựng xã hội mà còn thể hiện lòng yêu nước, trách nhiệm với thế hệ tương lai.

Câu 18

Trả lời câu hỏi Câu 18 trang 13 sách bài tập GDCD 9 Cánh diều

Hãy nêu lí tưởng sống của bản thân và viết ra những việc đã làm được/chưa làm được để thực hiện lí tưởng đó. Đề xuất cách khắc phục những việc chưa làm được.

Lời giải chi tiết:

Lí tưởng sống của em là trở thành một người có ích cho xã hội, giúp đỡ mọi người và cống hiến cho cộng đồng. Em muốn không chỉ phát triển bản thân mà còn góp phần làm cho thế giới xung quanh tốt đẹp hơn.