Bài 10: Triều Trần và kháng chiến chống Mông-Nguyên
Câu 1
Trả lời câu hỏi 1 trang 26 VBT Lịch Sử và Địa Lí 5 Cánh diều
Sự kiện nào dưới đây đưa đến sự thành lập của nhà Trần?
A. Quý tộc nhà Trần họp bàn tại hội nghị Bình Than quyết định thành lập nhà Trần.
B. Lý Huệ Tông nhường ngôi cho Trần Cảnh.
C. Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho Trần Cảnh.
D. Cuộc kháng chiến chống quân Mông – Nguyên xâm lược giành thắng lợi, nhà Trần thành lập.
Lời giải chi tiết:
Đáp án đúng là: C
Năm 1226, Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh, Nhà Trần được thành lập.
Câu 2
Trả lời câu hỏi 2 trang 27 VBT Lịch Sử và Địa Lí 5 Cánh diều
Các vua Trần thường nhường ngôi sớm cho con và xưng là
A. Thượng hoàng.
B. Thái tử.
C. Thái thượng hoàng.
D. Vua.
Lời giải chi tiết:
Đáp án đúng là: C
Các vua Trần thường nhường ngôi sớm cho con và xưng là Thái thượng hoàng.
Câu 3
Trả lời câu hỏi 3 trang 27 VBT Lịch Sử và Địa Lí 5 Cánh diều
Nội dung nào dưới đây là hoạt động giáo dục dưới thời Trần?
A. Mở thêm trường học và tổ chức các khoa thi.
B. Lập Văn Miếu và xây dựng Quốc Tử Giám.
C. Dựng bia tôn vinh những người thi đỗ tiến sĩ.
D. Chỉ đào tạo con em đại thần để ra làm quan.
Lời giải chi tiết:
Đáp án đúng là: A
Dưới nhà Trần, giáo dục, khoa cử tiếp tục được quan tâm. Nhà nước cho mở thêm trường học và tổ chức các khoa thi.
Câu 4
Trả lời câu hỏi 4 trang 27 VBT Lịch Sử và Địa Lí 5 Cánh diều
Câu nói "Đầu thần chưa rơi xuống đất, xin bệ hạ đừng lo" là của
A. Trần Quốc Toản.
B. Trần Thủ Độ.
C. Trần Quốc Tuấn.
D. Trần Nhật Duật.
Lời giải chi tiết:
Đáp án đúng là: B
Câu nói "Đầu thần chưa rơi xuống đất, xin bệ hạ đừng lo" là của Trần Thủ Độ
Câu 5
Trả lời câu hỏi 5 trang 27 VBT Lịch Sử và Địa Lí 5 Cánh diều
Tác phẩm được Trần Quốc Tuấn viết để khích lệ tướng sĩ trong cuộc kháng chiến chống quân Mông – Nguyên xâm lược lần thứ hai là
A. Nam quốc sơn hà.
B. Hịch tướng sĩ.
C. Binh thư yếu lược.
D. Bình Ngô đại cáo.
Lời giải chi tiết:
Đáp án đúng là: B
Tác phẩm được Trần Quốc Tuấn viết để khích lệ tướng sĩ trong cuộc kháng chiến chống quân Mông Nguyên xâm lược lần thứ hai là Hịch tướng sĩ.
Câu 6
Trả lời câu hỏi 6 trang 27 VBT Lịch Sử và Địa Lí 5 Cánh diều
Ghép tên nhân vật ở cột A với nội dung phù hợp ở cột B để thấy được đóng góp của các nhân vật lịch sử thời Trần.
Lời giải chi tiết:
1 – B
2 – A
3 – D
4 – C
Câu 7
Trả lời câu hỏi 7 trang 28 VBT Lịch Sử và Địa Lí 5 Cánh diều
Đọc câu chuyện Chu Văn An – người thầy mẫu mực trong SGK trang 45 – 46 và thực hiện các yêu cầu dưới đây:
a) Chọn đúng hoặc sai trong các ý A, B, C, D.
A. Chu Văn An rất coi trọng đạo làm người.
B. Với những học trò thành đạt nếu có lỗi lầm, Chu Văn An đều nhẹ nhàng khuyên bảo.
C. Chu Văn An rất giận học trò Phạm Sư Mạnh vì chỉ mặc áo vải thâm, đi một mình về thăm thầy.
D. Chu Văn An đã xin vua chém bảy quan nịnh thần nhưng vua không nghe.
b) Nêu hiểu biết của em về thầy Chu Văn An.
c) Cho biết những đức tính nào của thầy Chu Văn An được đề cập trong câu chuyện?
Lời giải chi tiết:
a) Nhận định đúng là A, D. Nhận định B, C chưa đúng vì, trong dạy học, ông rất coi trọng đạo làm người nên kể cả những học trò thành đạt nếu có lỗi lầm, Chu Văn An vẫn nghiêm khắc răn dạy. Chu Văn An giận học trò Phạm Sư Mạnh vì làm náo động thiên hạ.
b) Học sinh có thể nêu một số hiểu biết về Chu Văn An như:
Chu Văn An quê ở Thanh Trì (Hà Nội). Ông thi đậu Thái học sinh (tức Tiến sĩ) nhưng không làm quan mà về quê dạy học. Sau này, ông được mời làm Tư nghiệp (tương đương với Hiệu trưởng ngày nay) ở Quốc Từ Giám,...
c) Qua câu chuyện, ta có thể thấy ở Chu Văn An những đức tính tốt như: Cương trực, coi trọng đạo đức, thanh cao, giản dị, nghiêm khắc, là người có uy tín và tận tâm, tận tụy với nghề.
Câu 8
Trả lời câu hỏi 8 trang 28 VBT Lịch Sử và Địa Lí 5 Cánh diều
Dựa vào kiến thức đã học và quan sát hình 1, hãy kể lại câu chuyện Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn và trận thuỷ chiến trên sông Bạch Đằng.
Lời giải chi tiết:
Câu chuyện Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn và trận thuỷ chiến trên sông Bạch Đằng:
- Được tin quân Nguyên kéo về cửa sông Bạch Đằng để đón đoàn thuyền lương, Hưng Đạo Đại Vương đã cho đóng cọc gỗ xuống sông Bạch Đằng.
- Ngày 9-4-1288, đoàn thuyền của quân Nguyên đến sông Bạch Đằng. Nhân lúc nước triều lên, Hưng Đạo Đại Vương cho quân ra khiêu chiến rồi giả vờ thua chạy. Quân Nguyên dẫn binh thuyền đuổi theo. Nước triều xuống, thuyền giặc sa vào bãi cọc. Phục binh của quân nhà Trần đổ ra đánh cùng với quân tiếp ứng. Quân Nguyên bị tiêu diệt.
Câu 9
Trả lời câu hỏi 9 trang 28 VBT Lịch Sử và Địa Lí 5 Cánh diều
Sưu tầm tư liệu và kể một câu chuyện về một nhân vật tiêu biểu của Triều Trần mà em yêu thích.
Lời giải chi tiết:
Học sinh có thể sưu tầm tư liệu và kể câu chuyện về một trong các nhân vật tiêu biểu của Triều Trần như: Trần Nhân Tông, Trần Thủ Độ, Trần Hưng Đạo, Chu Văn An, Nguyễn Hiền, Trần Quốc Toản, Yết Kiêu, Dã Tượng, Mạc Đĩnh Chi, Phạm Sư Mạnh,...
(*) Tham khảo:
- Nhân vật Trần Quốc Toản:
+ Để chuẩn bị cho cuộc kháng chiến sau khi đánh thắng giặc Nguyên lần thứ nhất, nhà vua mở hội nghị Bình Than để bàn kế sách.
+ Biết tin, Trần Quốc Toản đến xin dự, dù còn nhỏ tuổi những có chí khí, vua đã khen và thưởng cho quả cam. Tuy nhiên Trần Quốc Toản đã vô ý bóp quả cam trong tay vì căm giận quân giặc mà lại không được dự họp.
+ Sau đó, Trần Quốc Toản tập hợp mọi người luyện tập, rèn vũ khí, viết lên lá cờ sáu chữ “Phá cường địch, bảo hoàng ân” (Phá giặc mạnh, báo ơn vua). Ông tham gia nhiều trận đánh lớn và hy sinh khi mới 18 tuổi.