Bài 11: Oxygen. Không khí
Steam - Bàn tay lửa KHTN 6 Kết nối tri thức
Steam - Bàn tay lửa
I. Mục tiêu
- Làm thành công thí nghiệm bàn tay lửa
- Nêu được yếu tố để xuất hiện sự cháy
- Giải thích được tại sao tay không bị bỏng
- Chứng minh được oxygen là chất duy trì sự cháy
II. Chuẩn bị
1. Nguyên liệu
- Dung dịch nước rửa bát
- Bật lửa
- Bình xịt muỗi
2. Dụng cụ
- 2 chậu thủy tinh
- Đũa thủy tinh
III. Tiến hành
Bước 1: Pha dung dịch nước rửa bát, dùng đũa thủy tinh để khuấy đều
Bước 2: Cho khí trong bình xịt muỗi vào dung dịch nước rửa bát để tạo bọt khí
Bước 3: Thấm ướt tay, sau đó lấy 1 ít bọt và bật lửa
- Lưu ý: Để chậu bọt khí tránh xa ngọn lửa
IV. Thu hoạch
- Ngọn lửa cháy trên bàn tay nhưng bàn tay vẫn được an toàn, không bị bỏng
V. Giải thích
- Nguyên lí của thí nghiệm:
+ Chất cháy: khí oxygen
+ Nhiệt độ: bật lửa
+ Chất cháy: khí được giữ trong bong bóng xà phòng
- Vì sao bàn tay được an toàn?
+ Trong thí nghiệm này, khí xịt muỗi được giữ trong các bọt khí sẽ bị tiêu hao hết và dừng sự cháy ngay lập tức khi gần tiếp xúc với bàn tay. Phản ứng trong tích tắc nên chưa đủ gây hại cho bàn tay => Đây là mấu chốt an toàn cho thí nghiệm
+ Bọt xà phòng sẽ giữ các khí trong ô nhỏ và cung cấp từ từ cho sự cháy đồng thời sẽ là miếng đệm cách nhiệt, giúp tay được an toàn. Để đảm bảo an toàn hơn, chúng ta đã bao bọc tay bằng 1 lớp nước mỏng và có chậu nước dự phòng để dập lửa khi cần thiết
Lưu ý: Thí nghiệm nên thực hiện ở khu vực trống, ít chất cháy, có phương tiện chữa cháy và có sự giám sát của người lớn
Oxygen và không khí KHTN 6 Kết nối tri thức
Bài 11: Oxygen – Không khí
I. Oxygen trên Trái Đất
- Mọi loài động vật, thực vật (trên mặt đất, trong nước, trong long đất) đều cần oxygen cho quá trình hô hấp.
- Nước hòa tan được một lượng oxygen (rất nhỏ) nên cá sống được trong nước.
II. Tính chất vật lí và tầm quan trọng của oxygen
1. Tính chất vật lí của oxygen
- Ở điều kiện thường oxygen: thể khí, không màu, không mùi, không vị, ít tan trong nước, nặng hơn không khí
- Oxygen hóa lỏng ở -183oC, hóa rắn ở -218oC.
- Ở thể lỏng và rắn, oxygen có màu xanh nhạt
2. Tầm quan trọng của oxygen
- Oxygen cần thiết cho quá trình hô hấp của động vật, thực vật trên Trái Đất
- Oxygen cần thiết cho sự cháy giúp đốt cháy nhiên liệu để thắp sáng, cung cấp nhiệt.
Biểu tượng tam giác lửa:
Muốn có ngọn lửa phải đủ đồng thời ba yêu tố: chất đốt (nhiên liệu), nhiệt và oxygen.
Vì vậy, muốn dập tắt đám cháy, ta chỉ cần làm mất đi một trong ba yếu tố trong tam giác lửa.
III. Thành phần của không khí
- Ngoài oxygen thì không khí còn chứa nhiều chất khí khác: 78% nitrogen; 21% oxygen; 1% carbon dioxide, hơi nước và các khí khác
IV. Vai trò của không khí
- Điều hòa khí hậu, bảo vệ Trái Đất khỏi các thiên thạch rơi từ vũ trụ (do khi cọ xát với không khí, các thiên thạch bốc cháy hoặc bay hơi gần hết
- Oxygen trong không khí cung cấp sự sống của động vật, thực vật, đốt cháy nhiên liệu
- Khi mưa có sấm sét, nitrogen chuyển thành chất có chứa nitrogen có lợi cho cây
- Carbon dioxide cần thiết cho quá trình quang hợp của cây xanh
V. Sự ô nhiễm không khí
1. Nguyên nhân và hậu quả của ô nhiễm không khí
Nguyên nhân
- Sự ô nhiễm không khí có nguyên nhân từ tự nhiên và từ hoạt động của con người
+ Tự nhiên: núi lửa phun, cháy rừng
+ Con người: cháy rừng, rác thải, khí thải từ xe cộ, nhà máy, hoạt động sản xuất của con người
Hậu quả
- Ô nhiễm không khí ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và chất lượng đời sống con người
+ Lượng khí carbon dioxide tăng làm Trái Đất nóng lên, gây hiệu ứng nhà kính
+ Bụi, khói, khí độc gây nhiều bệnh về đường hô hấp và gây ra mưa acid làm phá hủy công trình xây dựng
2. Bảo vệ môi trường không khí
Sơ đồ tư duy: Oxygen và không khí
Trả lời mở đầu trang 36 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức
Đề bài
Em đã biết không khí xung quanh ta cần thiết cho sự sống và sự cháy. Em có thể giải thích tại sao con người phải sử dụng bình dưỡng khí khi lặn dưới nước, khi lên núi cao hoặc khi du hành tới Mặt Trăng không?
Video hướng dẫn giải
Lời giải chi tiết
Vì khi lặn dưới nước, khi lên núi cao hoặc khi đi du hành tới Mặt Trăng, những nơi đó không đủ hoặc không có không khí để con người hô hấp do đó cần phải dùng tới bình dưỡng khí.
trithuchub.com
Trả lời câu hỏi mục I trang 36 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức
Đề bài
Nêu dẫn chứng cho thấy oxygen có trong không khí, trong nước, trong đất
Video hướng dẫn giải
Lời giải chi tiết
- Ta nhận thấy, ở đâu có sự sống ở đó có sự tồn tại của oxygen
+ Trong không khí có sự sống của con người, cây cối chim chóc
+ Trong nước có sự sống của các loài cá
+ Trong đất có sự sống của các loài giun, ..
=> Trong nước, không khí, đất đều có chứa oxygen
trithuchub.com
Trả lời câu hỏi mục II trang 36 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức
Video hướng dẫn giải
1. Ở nhiệt độ phòng, oxygen tồn tại ở thể nào?
2. Nhiệt độ lạnh nhất trên Trái Đất từng ghi lại được là -89Oc. Khi đó oxygen tồn tại ở thể khí, lỏng hay rắn?
3. Em biết rằng oxygen có ở mọi nơi trên Trái Đất
a. Em có nhìn thấy khí oxygen không? Vì sao
b. Cá và nhiều sinh vật sống được trong nước. Em hãy giải thích vì sao
Câu 1
Video hướng dẫn giải
1. Ở nhiệt độ phòng, oxygen tồn tại ở thể nào?
Lời giải chi tiết:
Ở nhiệt độ phòng (25 độ C) oxygen tồn tại ở thể khí
Câu 2
Video hướng dẫn giải
Nhiệt độ lạnh nhất trên Trái Đất từng ghi lại được là -89 độ C. Khi đó oxygen tồn tại ở thể khí, lỏng hay rắn?
Lời giải chi tiết:
Ta nhận thấy, nhiệt độ lạnh nhất của trái đất là -89 độ C > -183 độ C (nhiệt độ hóa lỏng)
=> Ở nhiệt độ này, oxygen vẫn tồn tại ở thể khí
Câu 3
Video hướng dẫn giải
Em biết rằng oxygen có ở mọi nơi trên Trái Đất
a. Em có nhìn thấy khí oxygen không? Vì sao
b. Cá và nhiều sinh vật sống được trong nước. Em hãy giải thích
Lời giải chi tiết:
a. Em không nhìn thấy khí oxygen, vì oxygen không có màu
(em vẫn hô hấp oxygen mỗi ngày nhưng không nhìn thấy chất mình đang hô hấp)
b. Cá và nhiều sinh vật sống được dưới nước do trong nước có một lượng oxygen nhất định (oxygen tan 1 phần trong nước).
trithuchub.com
Trả lời câu hỏi mục II trang 37 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức
Video hướng dẫn giải
1. Kể các ứng dụng của khí oxygen trong đời sống và trong sản xuất mà em biết.
2. Nêu một số ví dụ cho thấy vai trò của oxygen đối với sự sống, sự cháy.
Câu 1
Video hướng dẫn giải
Kể các ứng dụng của khí oxygen trong đời sống và trong sản xuất mà em biết.
Lời giải chi tiết:
Ứng dụng của khí oxygen trong đời sống và trong sản xuất:
+ Được dùng trong y tế để làm chất duy trì hô hấp, hoặc dùng trong các bình lặn của thợ lặn, ngoài ra còn dùng để cung cấp cho phi công trong những trường hợp không khí loãng,...
+ Sử dụng làm chất oxy hóa
+ Dùng làm thuốc nổ
+ Oxygen cũng được dùng nhiều trong công nghiệp hóa chất, luyện thép, hàn cắt kim loại (đèn xì axetylen), sản xuất rượu ...
Câu 2
Video hướng dẫn giải
Nêu một số ví dụ cho thấy vai trò của oxygen đối với sự sống, sự cháy
Lời giải chi tiết:
- Trong sự sống:
+ Các loài động, thực vật cần có oxygen để duy trì sự sống và phát triển, ...
+ Con người nếu không có oxygen để thở cũng không tồn tại được.
- Trong sự cháy:
+ Đốt ngọn nến trong chiếc hộp kín, khi lượng oxygen trong hộp hết thì cây nến sẽ tắt dần.
+ Đốt ngọn nến trong không khí, thì lượng oxygen trong không khí sẽ giúp ngọn nến cháy rất lâu.
trithuchub.com
Trả lời câu hỏi mục III trang 37 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức
Video hướng dẫn giải
1. Khí oxygen chiếm bao nhiêu phần trăm thể tích không khí?
2. Khí nào có phần trăm thể tích lớn nhất trong không khí?
Câu 1
Video hướng dẫn giải
Khí oxygen chiếm bao nhiêu phần trăm thể tích không khí?
Phương pháp giải:
Lời giải chi tiết:
Khí oxygen chiếm 21% thể tích không khí
Câu 2
Video hướng dẫn giải
Khí nào có phần trăm thể tích lớn nhất trong không khí?
Phương pháp giải:
Lời giải chi tiết:
Nitơ có phần trăm thể tích lớn nhất trong không khí (78%)
trithuchub.com
Trả lời hoạt động mục III trang 38 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức
Video hướng dẫn giải
1. Chứng minh trong không khí có hơi nước
Chuẩn bị: nước pha màu, nước đá, 2 ống nghiệm có nút
Tiến hành: Cho nước pha màu vào 2 ống nghiệm A và B. Cho vài viên nước đá vào ống nghiệm A và đậy nút cả hai ống nghiệm lại
2. Xác định thành phần thể tích oxygen trong không khí
Chuẩn bị: 1 chậu nước vôi trong (hoặc dung dịch kiềm loãng), 1 cây nến gắn vào đế nhựa và 1 cốc thủy tinh hình trụ có vạch chia.
Tiến hành:
Bước 1: Đặt cây nến gắn trên đế nhựa vào chậu chứa nước vôi trong và châm lửa cho nến cháy
Bước 2: Úp cốc thủy tinh lên nến. Oxygen trong không khí có trong cốc giúp duy trì sự cháy và sẽ hết dần. Chất lỏng dần dâng lên chiếm chỗ oxygen đã cháy.
Bước 3: Sau khi nến tắt, quan sát vị trí cuối cùng của chất lỏng dâng lên trong cốc
Nến cháy trong oxygen sinh ra khí carbon dioxide và hơi nước. Hơi nước sẽ ngưng tụ lại còn khí carbon dioxide sẽ bị nước vôi trong hấp thụ hết.
Câu hỏi:
a. Khi nào em biết oxygen trong cốc đã hết?
b, Chiều cao cột nước dâng lên bằng bao nhiêu phần chiều cao của cốc? từ đó suy ra oxygen chiếm khoảng bao nhiêu phần trong không khí?
Câu 1
Video hướng dẫn giải
1. Chứng minh trong không khí có hơi nước
Chuẩn bị: nước pha màu, nước đá, 2 ống nghiệm có nút
Tiến hành: Cho nước pha màu vào 2 ống nghiệm A và B. Cho vài viên nước đá vào ống nghiệm A và đậy nút cả hai ống nghiệm lại
Lời giải chi tiết:
Bên ngoài ống nghiệm A chứa nước đá có xuất hiện các giọt nước không màu (không giống với nước trong ống nghiệm)
=> Nước bên ngoài ống nghiệm không phải là nước trong ống nghiệm rơi ra (do khác màu sắc) mà là do sự ngưng tụ của hơi nước trong không khí tạo nên
=> Trong không khí có chứa hơi nước
Câu 2
Video hướng dẫn giải
2. Xác định thành phần thể tích oxygen trong không khí
Chuẩn bị: 1 chậu nước vôi trong (hoặc dung dịch kiềm loãng), 1 cây nến gắn vào đế nhựa và 1 cốc thủy tinh hình trụ có vạch chia.
Tiến hành:
Bước 1: Đặt cây nến gắn trên đế nhựa vào chậu chứa nước vôi trong và châm lửa cho nến cháy
Bước 2: Úp cốc thủy tinh lên nến. Oxygen trong không khí có trong cốc giúp duy trì sự cháy và sẽ hết dần. Chất lỏng dần dâng lên chiếm chỗ oxygen đã cháy.
Bước 3: Sau khi nến tắt, quan sát vị trí cuối cùng của chất lỏng dâng lên trong cốc
Nến cháy trong oxygen sinh ra khí carbon dioxide và hơi nước. Hơi nước sẽ ngưng tụ lại còn khí carbon dioxide sẽ bị nước vôi trong hấp thụ hết.
Câu hỏi:
a. Khi nào em biết oxygen trong cốc đã hết?
b, Chiều cao cột nước dâng lên bằng bao nhiêu phần chiều cao của cốc? từ đó suy ra oxygen chiếm khoảng bao nhiêu phần trong không khí?
Lời giải chi tiết:
a. Khi nến tắt thì oxygen trong cốc hết
b. Chiều cao cột nước dâng lên bằng 1/5 chiều cao của cốc
=> oxi chiếm khoảng 1/5 thành phần không khí
trithuchub.com
Trả lời câu hỏi mục IV trang 39 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức
Đề bài
Nêu vai trò của không khí đối với sự sống
Video hướng dẫn giải
Lời giải chi tiết
- Không khí giúp điều hòa khí hậu.
- Bảo vệ Trái Đất khỏi các thiên thạch rơi từ vũ trụ, do khi cọ xát với không khí, các thiên thạch bốc cháy hoặc bay hơi gần hết
- Cung cấp sự sống, sự cháy cho vạn vật
- Nitrogen giúp cây cối phát triển nhanh
- Carbon Dioxide có trong không khí giúp cho quá trình quang hợp của cây xanh.
trithuchub.com
Trả lời câu hỏi mục V trang 41 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức
Video hướng dẫn giải
1. Quan sát hình 11.7 và nêu các nguyên nhân gây ô nhiễm không khí
2. Ô nhiễm không khí có tác hại gì đối với đời sống?
3. Em có thể làm gì để góp phần làm giảm ô nhiễm không khí?
4. Một bạn nói: Carbon dioxide không phải là khí độc nhưng có nhiều trong không khí thì không khí cũng bị ô nhiễm, có hại cho sức khỏe. Ý kiến của bạn đó có đúng không?
Câu 1
Video hướng dẫn giải
Quan sát hình 11.7 và nêu các nguyên nhân gây ô nhiễm không khí
Lời giải chi tiết:
Nguyên nhân gây ô nhiễm không khí là do
- Lượng rác thải con người thải ra môi trường ngày càng nhiều và không được xử lý.
- Cháy rừng làm giảm lượng cây xanh, tạo ra nhiều khói bụi, khí độc hại ra môi trường.
- Khói ô tô chứa nhiều khí thải độc hại thải ra không khí.
- Khói từ các nhà máy chứa nhiều khí độc, cacbonic, ... gây ô nhiễm môi trường, hiệu ứng nhà kính, ..
Câu 2
Video hướng dẫn giải
2. Ô nhiễm không khí có tác hại gì đối với đời sống?
Lời giải chi tiết:
Tác hại của ô nhiễm không khí với đời sống:
+ Làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và chất lượng đời sống con người
+ Làm trái đất nóng lên, khiến cho băng cực tan => gây nên nhiều lũ lụt, thiên tai
+ Bụi, khói, khí độc gây nhiều bệnh nguy hiểm
+ Tạo mưa axit làm phá hủy công trình xây dựng, ảnh hưởng cây cối…
Câu 3
Video hướng dẫn giải
3. Em có thể làm gì để góp phần làm giảm ô nhiễm không khí?
Lời giải chi tiết:
Để góp phần giảm ô nhiễm không khí ta có thể:
-
Trồng nhiều cây xanh trong khu mình đang sống
-
Tuyên truyền cho mọi người xung quanh về ý thức bảo vệ không khí
-
Hạn chế đi xe máy, ô tô thay vào đó có thể đi xe đạp hoặc xe bus, ..
Câu 4
Video hướng dẫn giải
Một bạn nói: Carbon dioxide không phải là khí độc nhưng có nhiều trong không khí thì không khí cũng bị ô nhiễm, có hại cho sức khỏe. Ý kiến của bạn đó có đúng không?
Lời giải chi tiết:
Ý kiến của bạn là đúng. Do không khí nếu có lẫn nhiều khí CO2, sẽ góp thêm làm giảm nồng độ oxi có trong không khí. Mặt khác khí CO2 không duy trì sự cháy, sự sống, gây nên hiệu ứng nhà kính
=> Nếu nồng độ CO2 tăng cao thì không tốt, lúc này không khí cũng bị ô nhiễm, có hại cho sức khỏe
trithuchub.com
Luyện trắc nghiệm Toán lớp 1 Lớp LOP6
Học đi đôi với hành! Làm ngay các bộ đề trắc nghiệm chấm điểm tức thì, có đáp án chi tiết giúp ghi nhớ kiến thức sâu và chuẩn bị tốt cho các bài kiểm tra.
Học tập & ôn luyện trên ứng dụng Tri Thức Hub
Tải ứng dụng Tri Thức Hub trên điện thoại hoặc máy tính bảng (hỗ trợ Android & iOS) để làm bài kiểm tra, luyện tập và lưu tiến độ học tập!