Bài 13. Giao lưu văn hóa ở Đông Nam Á từ đầu Công nguyên đến thế kỉ X

Lý thuyết giao lưu văn hóa từ đầu Công nguyên đến trước thế kỉ X Lịch sử và Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

1. Tín ngưỡng, tôn giáo

- Trong quá trình lịch sử, cư dân Đông Nam Á đã diễn ra quá trình giao lưu văn hóa với Trung Quốc và Ấn Độ.

- Các tín ngưỡng bản địa đã có sự dung hợp với Ấn Độ giáo (từ Ấn Độ), Phật giáo (từ Ấn Độ đến Trung Quốc). Trong đó, các quốc gia chịu ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ đều có tín ngưỡng Thần-Vua (Cham-pa, Chân Lạp,…).

2. Chữ viết, văn học

* Chữ viết: Chữ  Sankrit (Pali) và chữ Phạn của Ấn Độ đóng một vai trò quan trọng trong việc truyền tải. Từ chữ Sankrit, các nước Đông Nam Á đã sáng tạo ra chữ viết đặc trưng cho quốc gia mình.

Đến thế kỷ X các nước Đông Nam Á chưa có chữ viết trong khi đó Ấn Độ giáo và Phật giáo du nhập phố biến ở các quốc gia Đông Nam Á. Chữ Sanskrit, Phạn và chữ Hán không những đóng vai trò ngôn ngữ trong truyền giáo mà còn đóng vai trò ngôn ngữ văn học ở các quốc gia Đông Nam Á, trên cơ sở đó các quốc gia Đông Nam Á đã vay mượn trực tiếp chữ viết của Ấn Độ, Trung Quốc sau đó cư dân Đông Nam Á mới dựa trên những mẫu chữ đó để sáng tạo ra chữ viết riêng của mình. 

* Văn học: 

Dòng chảy văn học của Đông Nam Á cũng chịu ảnh hưởng nhất định từ Ấn Độ. Điều đó thể hiện rõ nét nhất trong các tác phẩm đậm đà bản sắc dân gian như: Ramayana, Mahabharta, Jakarta, Panchatantra... Thời kỳ đầu của văn học thành văn ( thế kỷ X – XIV ) tiếng Pali, Phạn, Hán đóng vai trò ngôn ngữ văn học

3. Kiến trúc-điêu khắc

+ Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc Đông Nam Á đều chịu ảnh hưởng đậm nét của các tôn giáo như Ấn Độ giáo, Phật giáo,

+ Kiểu kiến trúc An Độ giáo tiêu biểu ở Đông Nam Á là kiến trúc đền - núi, như đền Bô-rô-bu-đua, Laro Glong-grang (In-đô-nê-x-a), khu di tích Mỹ Sơn (Việt Nam),...

+ Nghệ thuật điều khắc Đông Nam Á cũng chịu ảnh hưởng rõ rệt của An Độ với các loại hình chủ yếu là phủ điều, các bức chạm nỗi, tượng thần, Phật,...

ND chính

ND chính: - Tín ngưỡng, tôn giáo ở Đông Nam Á - Chữ viết văn học ở Đông Nam Á - Kiến trúc, điêu khắc ở Đông Nam Á

Sơ đồ tư duy Giao lưu văn hóa từ đầu Công nguyên đến trước thế kỉ X

trithuchub.com

Trả lời câu hỏi mở đầu trang 56 SGK Lịch sử và Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Trong hơn mười thế kỉ hình thành và phát triển, ở Đông Nam Á đã diễn ra quá trình giao lưu văn hóa với Trung Quốc và Ấn Độ. Quá trình giao lưu đó đã tác động như thế nào đến văn hóa Đông Nam Á?

Lời giải chi tiết

Quá trình giao lưu văn hóa với Trung Quốc và Ấn Độ trong hơn mười thế kỉ đã tác động sâu sắc và toàn diện đến văn hóa Đông Nam Á:

- Tác động về tôn giáo và tín ngưỡng:

+ Ấn Độ giáo và Phật giáo từ Ấn Độ được truyền bá rộng rãi vào Đông Nam Á, đặc biệt là Phật giáo Tiểu thừa và Đại thừa.

+ Tín ngưỡng dân gian bản địa được tiếp biến và đồng hóa với các yếu tố của Ấn Độ và Trung Quốc tạo nên những nét đặc thù riêng trong đời sống của người dân Đông Nam Á.

- Tác động về văn học và chữ viết:

+ Chữ viết của Ấn Độ (chữ Phạn - Sanskrit và chữ Pali) được dùng để ghi chép văn bản tôn giáo, luật pháp, văn học… ở nhiều quốc gia như Campuchia, Thái Lan, Myanmar.

+ Ảnh hưởng từ Trung Hoa chủ yếu qua chữ Hán, đặc biệt ở Việt Nam, giúp hình thành hệ thống chữ viết Hán - Nôm.

+ Văn học của Ấn Độ, đặc biệt là 2 bộ sử thi: Ra-ma-y-a-na và Ma-ha-bha-ra-ta,...

- Tác động về triến trúc và nghệ thuật:

+ Kiến trúc đền tháp như Ăng-co-vát,.... chịu ảnh hưởng sâu sắc của văn hóa Ấn Độ.

+ Những tác phẩm mỹ thuật, điều khắc,... ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc.

- Tác động về giáo dục:

+ Văn hóa Nho giáo của Trung Quốc được phát triển.

 Đông Nam Á đã diễn ra quá trình giao lưu văn hóa với Trung Quốc và Ấn Độ đã giúp cho văn hóa Đông Nam Á phong phú, đa dạng nhưng vẫn giữ được bản sắc riêng.

trithuchub.com

Trả lời câu hỏi mục 1 trang 56 SGK Lịch sử 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Đời sống tín ngưỡng-tôn giáo của các cư dân Đông Nam Á đã chịu ảnh hưởng từ văn hóa Ấn Độ, Trung Quốc như thế nào?

Lời giải chi tiết

Ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ và Trung Quốc tới đời sống tín ngưỡng – tôn giáo của cư dân Đông Nam Á được thể hiện qua một số điểm sau đây:

+ Thứ nhất: các hệ tư tưởng – tôn giáo của Ấn Độ, Trung Quốc được du nhập vào Đông Nam Á và giữ vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của cư dân. Ví dụ:

• Cư dân Đại Việt tiếp thu Nho giáo và Phật giáo Bắc tông từ Trung Quốc.
• Cư dân: Chân Lạp, Chăm-pa… tiếp thu Ấn Độ giáo từ Ấn Độ.
• Cư dân Phù Nam, Sri Vi-giay-a là những trung tâm Phật giáo lớn của khu vực Đông Nam Á.

+ Thứ 2: các tôn giáo của Ấn Độ, Trung Quốc khi du nhập vào Đông Nam Á đã có sự dung hợp với tín ngưỡng của cư dân bản địa. Ví dụ:

• Một số quốc gia chịu ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ có tín ngưỡng thờ Thần – Vua.
• Trong các ngôi chùa ở miền Bắc Việt Nam, bên cạnh ban thờ Phật còn có ban thờ các vị thần/ thánh của người Việt, như: hệ thống tượng thờ Pháp Vũ, pháp Vân; Đức Thánh Trần; Mẫu (Mẫu Thủy, Mẫu Thượng Ngàn; Mẫu Thượng Thiên….).

+ Thứ 3, các tôn giáo của Ấn Độ và Trung Quốc khi du nhập vào Đông Nam Á đã có tác dụng nhất định trong việc thúc đẩy sự phát triển của nghệ thuật kiến trúc – điêu khắc; quan niệm đạo đức – triết lí sống của cư dân Đông Nam Á. Ví dụ:

• Về kiến trúc – điêu khắc: các quốc gia Đông Nam Á xây dựng nhiều công trình kiến trúc mang đậm ảnh hưởng của các Phật giáo, Ấn Độ giáo.
• Về quan niệm đạo đức – triết lí sống: các tôn giáo Phật giáo, Ấn Độ giáo… đều hướng con người tới sự lương thiện.

trithuchub.com

Trả lời câu hỏi mục 2 trang 57 SGK Lịch sử và Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Những bằng chứng nào chứng tỏ chữ viết, văn học Đông Nam Á chịu ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ, Trung Quốc?

Lời giải chi tiết

Một số bằng chứng, chứng minh: chữ viết, văn học Đông Nam Á chịu ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ, Trung Quốc:

-  Về chữ viết: 

       + Trên cơ sở chữ viết của người Ấn Độ, nhiều nước Đông Nam Á đã tạo ra chữ viết riêng của mình.

Ví dụ: Người Khơ-me sáng tạo ra chữ Khơ-me cổ (dựa trên chữ Phạn); Người Môn sáng tạo ra chữ Môn cổ (trên cơ sở chữ Pa-li). Người Việt Việt sáng tạo ra chữ Nôm (trên cơ sở chữ Hán)

- Về văn học:

       + Người Đông Nam Á tiếp thu văn học Ấn Độ  sử thi: Ma-ha-bha-ra-ta và Ra-ma-y-a-na) để sáng tạo ra những bộ sử thi của dân tộc mình, như: Phạ lắc – Phạ Lam (Lào); Ra-ma-kien (Thái Lan); Riêm Kê (Cam-pu-chia)….

        + Người Việt tiếp thu hệ thống văn chương (thể loại; chất liệu văn học…) của Trung Quốc: Đường thi, tiểu thuyết, sử kí....

trithuchub.com

Trả lời câu hỏi mục 3 trang 58 SGK Lịch sử và Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Kiến trúc và điêu khắc Đông Nam Á từ đầu Công nguyên đến thế kỉ X có điểm gì nổi bật?

Lời giải chi tiết

Kiến trúc và điêu khắc Đông Nam Á từ đầu Công nguyên đến thế kỉ X có điểm: 

+ Đều chịu ảnh hưởng đậm nét của các tôn giáo như Ấn Độ giáo, Phật giáo.

+ Kiểu kiến trúc Ấn Độ giáo tiêu biểu ở Đông Nam Á là kiến trúc đền - núi, như đền Bô-rô-bu-đua, Laro Glong-grang (In-đô-nê-x-a), khu di tích Mỹ Sơn (Việt Nam),...

+ Nghệ thuật điều khắc Đông Nam Á cũng chịu ảnh hưởng rõ rệt của Ấn Độ với các loại hình chủ yếu là phủ điều, các bức chạm nổi, tượng thần, Phật,...

trithuchub.com

Soạn giải bài 1 phần Luyện tập - vận dụng trang 58 SGK Lịch sử và Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Văn hóa Ấn Độ, Trung Quốc đã ảnh hưởng đến văn hóa Đông Nam Á như thế nào trong những thế kỉ đầu Công nguyên?

Lời giải chi tiết

-Tín ngưỡng - tôn giáo                                         

+ Tiếp thu Ấn Độ giáo, Phật giáo

+ Tiếp thu các lễ hội, thờ cúng đa thần. 

- Chữ viết - văn học

+ Nhiều nhóm cư dân Đông Nam Á đã tạo ra chữ viết riêng dựa trên hệ thống chữ cổ của người Ấn Độ.

+ Người Việt thi kế thừa hệ thống chữ Hán của người Trung Quốc.

+ Người Đông Nam Á cũng tiếp thu văn học của nguời Ấn Độ để sáng tạo bộ sử thi của dân tộc minh như: Phạ lắc- Pha Lam (Lào), Ra-ma-kien (Thái Lan), Ra-ma-y-a-na (In-đô-nê-xi-a), Riêm Kẻ (Cam-pu-chia),...

- Kiến trúc - điêu khắc 

+  Chịu ảnh hưởng đậm nét của các tôn giáo như Án Độ giáo, Phật giáo.

+ Tiêu biểu ở Đông Nam Á là kiến trúc đền - núi, như đền Bô-rô-bu-đua, Lara Giong-grang (In-đô-nê-xi-a), khu di tích Mỹ Sơn (Việt Nam),..

+Chịu ảnh hưởng rõ của Ấn Độ với các loại hình chủ yếu là phù điêu, các bức chạm nổi, tượng thần, Phật,...

trithuchub.com

Soạn giải bài 2 phần Luyện tập - vận dụng trang 58 SGK Lịch sử và Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Tìm hiểu thông tin và chia sẻ với bạn về một thành tựu văn hóa Đông Nam Á chịu ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ, Trung Quốc.

Lời giải chi tiết

 Thánh địa Mỹ Sơn: Thánh địa Mỹ Sơn nằm ở xã Duy Phú, huyện Duy Xuyên, Tỉnh Quảng Nam, cách thành phố Hội An khoảng 40km, đây là quần thể tháp Chăm lớn nhất ở Việt Nam, đã được UNESSCO công nhận là di sản văn hóa.

Các công trình tháp cổ ở Mỹ Sơn chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi văn hóa tín ngưỡng Ấn Độ, thể hiện ở hình dáng tháp cũng như những bức phù điêu, các tấm bia được viết bằng chữ Phạn với hoa văn họa tiết vô cùng sống động và đẹp. 

Đây từng là nơi tổ chức cúng tế của vương triều Chăm pa cũng như là lăng mộ của các vị vua Chăm pa hay hoàng thân, quốc thích. Thánh địa Mỹ Sơn được coi là một trong những trung tâm đền đài chính của Ấn Độ giáo ở khu vực Đông Nam Á và là di sản duy nhất của thể loại này tại Việt Nam. 

Nghệ thuật kiến trúc đền tháp mang ảnh hưởng lớn của phong cách Ấn Độ. Thánh địa có một tháp chính (Kalan) và nhiều tháp phụ nhỏ bao bọc xung quanh. Các tháp đều có hình chóp, biểu tượng của đỉnh. Những đền tháp ở Mỹ Sơn được xây dựng bằng gạch đỏ, không vôi phủ ngoài, giữa các viên gạch không có mạch hồ. Các đền tháp đều có hình tứ giác. Mái tháp được cấu trúc theo nhiều tầng tháp chồng lên nhau, trên đặc dưới rỗng, càng lên cao càng nhỏ dần tạo dáng cao vút. Mặt ngoài cửa các tháp mang những đường nét và đường cong mô tả hình người, hình động vật, cỏ cây hoa lá với nhiều dáng vẻ khác nhau rất sinh động và uyển chuyển.

Thánh địa còn là trung tâm văn hóa và tín ngưỡng của các triều đại Chăm pa, là nơi chôn cất các vị vua, các thầy tu có căn tuệ nhiều quyền lực.

trithuchub.com

 

Soạn giải bài 3 phần Luyện tập - vận dụng trang 58 SGK Lịch sử và Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Em hiểu gì về biểu tượng trên lá cờ của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) ngày nay?

Lời giải chi tiết

- Ý nghĩa từ màu sắc, biểu tượng trên lá cờ ASEAN:

Bốn màu xanh da trời, đỏ, trắng và vàng trên biểu tượng thể hiện bốn màu chủ đạo trên quốc kỳ của các nước thành viên ASEAN. 

+ Màu xanh da trời biểu hiện cho hòa bình và ổn định. 

+ Màu đỏ thể hiện dũng khí và sự năng động. 

+  Màu trắng cho thấy sự thuần khiết.

+  Màu vàng là biểu trưng cho sự thịnh vượng. 

- Biểu tượng bó lúa:

+  Lấy biểu tượng chính là hình bó lúa vì các nước ASEAN chủ yếu là các nước nông nghiệp.

+10 thân cây lúa thể hiện cho ước mơ của các thành viên sáng lập ASEAN về một ASEAN bao gồm tất cả các nước ở Đông Nam Á quây quần trong tình hữu nghị và đoàn kết (tới năm 1999, khu vực Đông Nam Á gồm 10 nước). 

+Vòng tròn là biểu tượng cho sự thống nhất của ASEAN.

- Ý nghĩa chung: biểu tượng trên lá cờ ASEAN tượng trưng cho một cộng đồng ASEAN ổn định, hòa bình, thống nhất và năng động.

trithuchub.com