Bài 14. Trung Quốc và Nhật Bản từ nửa sau thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX
Phần A Bài tập 1
Trả lời Bài tập 1 trang 62 Bài 14 SBT Lịch sử 8 Kết nối tri thức
Hãy xác định chỉ một phương án đúng.
1.1 Nguyên nhân chủ yếu nhất khiến các nước tư bản phương Tây đua nhau xâu xé Trung Quốc là
A. Trung Quốc là nước rộng lớn, đông dân, lại giàu có về tài nguyên thiên nhiên.
B. Chế độ phong kiến Trung Quốc khủng hoảng, thối nát.
C. Do chính sách "bế quan toả cảng" của chính quyền Mãn Thanh.
D. Triều đình nhà Thanh tịch thu, đốt thuốc phiện của thương nhân Anh.
Lời giải:
Chọn đáp án A
1.2 Hiệp ước Nam Kinh đã
A. mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển mạnh mẽ ở Trung Quốc.
B. tạo điều kiện cho các nước tư bản phương Tây được tự do buôn bán ở Trung Quốc.
C. mở đầu quá trình biến Trung Quốc từ một nước phong kiến độc lập thành nước nửa thuộc địa, nửa phong kiến.
D. biến Trung Quốc thành thuộc địa của các nước tư bản phương Tây.
Lời giải:
Chọn đáp án C
1.3 Đỉnh cao của phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc từ năm 1840 đến năm 1911 là
A. cuộc khởi nghĩa nông dân Thái bình Thiên quốc.
B. phong trào Duy tân năm Mậu Tuất (1898).
C. phong trào Nghĩa Hoà đoàn.
D. Cách mạng Tân Hợi (1911).
Lời giải:
Chọn đáp án D
1.4 Kết quả của Cách mạng Tân Hợi (1911) là
A. giành được độc lập cho Trung Quốc.
B. giải phóng miền Nam Trung Quốc, thành lập chính quyền cách mạng.
C. đánh đổ Triều đình Mãn Thanh, thành lập Trung Hoa Dân quốc.
D. giải phóng dân tộc khỏi ách chiếm đóng của chủ nghĩa đế quốc, lật nhào chế độ phong kiến tồn tại mấy nghìn năm ở Trung Quốc.
Lời giải:
Chọn đáp án C
1.5 So với các nước khác ở châu Á, tình hình Nhật Bản giữa thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX có điểm khác biệt là
A. bị các nước đế quốc phương Tây nhòm ngó, âm mưu xâm lược.
B. chế độ phong kiến mục nát.
C. nhà nước thực hiện chính sách "bế quan toả cảng".
D. một bộ phận giai cấp thống trị sớm nhận thức được sự cần thiết phải canh tân, phát triển đất nước theo hướng tư bản chủ nghĩa.
Lời giải:
Chọn đáp án D
1.6 Cuộc Duy tân Minh Trị ở Nhật Bản được bắt đầu vào thời gian
A. tháng 1 - 1867. C. tháng 1 - 1869.
B. tháng 1 - 1868. D. tháng 1 - 1870.
Lời giải:
Chọn đáp án B
1.7 Ý nào không đúng về những chính sách cải cách về kinh tế của Minh Trị?
A. Thống nhất tiền tệ, phát triển kinh tế tư bản ở nông thôn.
B. Xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển giao thông liên lạc.
C. Cho phép mua bán ruộng đất và tự kinh doanh.
D. Đích thân Thiên hoàng quản lí ngành ngân hàng.
Lời giải:
Chọn đáp án D
1.8 Ý nào không thuộc những chính sách cải cách về chính trị của Minh Trị?
A. Thành lập chính phủ mới, xoá bỏ tình trạng cát cứ.
B. Ban hành Hiến pháp với quyền lực tối cao thuộc về thiên hoàng.
C. Đưa quý tộc tư sản hoá và đại tư sản lên nắm chính quyền.
D. Cho phép thành lập các đảng phái có xu hướng chính trị khác nhau.
Lời giải:
Chọn đáp án D
1.9 Ý nào không phù hợp để trả lời câu hỏi: Vì sao nói cuộc Duy tân Minh Trị có ý nghĩa như một cuộc cách mạng tư sản?
A. Do quý tộc tư sản hoá đứng đầu là Thiên hoàng Minh Trị tiến hành.
B. Xoá bỏ chế độ quân chủ chuyên chế, thiết lập chế độ quân chủ lập hiến ở Nhật Bản.
C. Những cải cách về chính trị, kinh tế, quân sự, văn hoá - giáo dục mang tính chất tư sản rõ rệt, mở đường cho chủ nghĩa tư bản ở Nhật Bản phát triển.
D. Nhật Bản giữ vững được độc lập trước làn sóng xâm lược của thực dân phương Tây.
Lời giải:
Chọn đáp án D
1.10 Dấu hiệu chứng tỏ những năm cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX, Nhật Bản chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa là
A. nền kinh tế tư bản chủ nghĩa phát triển mạnh.
B. sự tập trung trong công nghiệp, thương nghiệp và ngân hàng, dẫn tới sự hình thành các công ti độc quyền.
C. Nhật Bản đẩy mạnh chiến tranh xâm lược thuộc địa.
D. sự hình thành các công ti độc quyền và đẩy mạnh chiến tranh xâm lược thuộc địa.
Lời giải:
Chọn đáp án D
Phần A Bài tập 2
Trả lời Bài tập 2 trang 64 Bài 14 SBT Lịch sử 8 Kết nối tri thức
Hãy xác định câu đúng hoặc sai về nội dung lịch sử và sửa lại câu sai cho đúng.
1. Cách mạng Tân Hợi là một cuộc cách mạng tư sản không triệt để.
2. Cách mạng Tân Hợi còn nhiều điểm hạn chế cho nên ít ảnh hưởng đến phong trào cách mạng của các nước trong khu vực.
3. Nhờ Nhật Bản phát triển theo con đường tư bản chủ nghĩa nên cuộc Duy tân Minh Trị mới được tiến hành thành công.
4. Cách mạng Tân Hợi gắn liền với vai trò của Viên Thế Khải.
5. Nhật Bản tiến hành cuộc Duy tân Minh Trị trên tất cả các lĩnh vực: chính trị, kinh tế, quân sự, giáo dục.
6. Nhiều công ti độc quyền như Mít-xưi, Mít-su-bi-si,... ở Nhật Bản xuất hiện từ cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX và giữ vai trò to lớn, bao trùm lên đời sống kinh tế, chính trị nước này.
7. Cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX, thuộc địa của đế quốc Nhật Bản mở rộng ra phía nam đảo Xa-kha-lin (Nga), bán đảo Liêu Đông, Đài Loan, cảng Lữ Thuận, Sơn Đông (Trung Quốc) và Việt Nam.
Lời giải chi tiết:
- Các câu đúng là: 1, 5, 6
- Các câu sai là:
+ Câu 2 => sửa lại: Cách mạng Tân Hợi ảnh hưởng nhất định đến nhiều nước Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam
Phần A Bài tập 3
Trả lời Bài tập 3 trang 64 Bài 14 SBT Lịch sử 8 Kết nối tri thức
Hãy ghép mốc thời gian ở ô bên trái với ô thông tin ở bên phải cho phù hợp với nội dung lịch sử Trung Quốc cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX.
Lời giải chi tiết:
Ghép các thông tin theo thứ tự sau:
|
1-B |
2 - D |
3 - A |
4 - G |
5 - E |
Phần A Bài tập 4
Trả lời Bài tập 4 trang 65 Bài 14 SBT Lịch sử 8 Kết nối tri thức
Hãy ghép ô chữ bên trái với các ô thông tin ở bên phải sao cho phù hợp về nội dung cuộc Duy tân Minh Trị.
Lời giải chi tiết:
Ghép các thông tin theo thứ tự sau:
|
1 - B, E, G; |
2 - C, H; |
3 - I, L; |
4 - A, D, K. |
Phần A Bài tập 5
Trả lời Bài tập 5 trang 66 Bài 14 SBT Lịch sử 8 Kết nối tri thức
Hãy tìm từ hoặc cụm từ phù hợp để hoàn thiện các đoạn thông tin dưới đây.
1. Cách mạng Tân Hợi giành được thắng lợi bước đầu là do có sự lãnh đạo của giai cấp tư sản, đứng đầu là Tôn Trung Sơn với cương lĩnh ……….(1)…………… tiến tới một nước Trung Hoa dân chủ, phát triển theo con đường tư bản chủ nghĩa.
2. Cách mạng Tân Hợi đã kết thúc nền thống trị mấy nghìn năm của .............(2)…….... Trung Quốc, mở đường cho ..........(3)............... ở nước này phát triển.
Lời giải chi tiết:
1. Cách mạng Tân Hợi giành được thắng lợi bước đầu là do có sự lãnh đạo của giai cấp tư sản, đứng đầu là Tôn Trung Sơn với cương lĩnh “Dân tộc độc lập, dân quyền tự do, dân sinh hạnh phúc” tiến tới một nước Trung Hoa dân chủ, phát triển theo con đường tư bản chủ nghĩa.
2.Cách mạng Tân Hợi đã kết thúc nền thống trị mấy nghìn năm của chế độ phong kiến Trung Quốc, mở đường cho chủ nghĩa tư bản ở nước này phát triển.
Phần B Bài tập 1
Trả lời Bài tập 1 trang 66 Bài 14 SBT Lịch sử 8 Kết nối tri thức
Khai thác lược đồ hình 1 (tr. 61, SGK), em hãy:
1.1 Kể tên các nước đế quốc tham gia “xâu xé” Trung Quốc vào nửa sau thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX.
1.2 Mô tả quá trình các nước đế quốc xâm lược Trung Quốc.
Lời giải chi tiết:
Mô tả quá trình các nước đế quốc xâm lược Trung Quốc:
- Vào giữa thế kỉ XIX, Trung Quốc trở thành “miếng mồi” cho các nước đế quốc phân chia, xâu xé.
+ Trong những năm 1840 - 1842, Anh gây chiến với Trung Quốc (thường gọi là Chiến tranh thuốc phiện). Bị thất bại, triều đình nhà Thanh buộc phải kí với Anh bản Hiệp ước Nam Kinh.
- Tiếp sau Anh, các nước đế quốc khác đẩy mạnh xâu xé Trung Quốc.
+ Anh chiếm vùng châu thổ sông Trường Giang
+ Đức chiếm Sơn Đông
+ Pháp chiếm vùng Vân Nam, Quảng Đông, Quảng Tây,…
+ Nga, Nhật Bản chiếm vùng Đông Bắc Trung Quốc.
- Năm 1901, sau khi kí Hiệp ước Tân Sửu với các nước đế quốc, Trung Quốc trở thành một nước phong kiến, nửa thuộc địa.
Phần B Bài tập 2
Trả lời Bài tập 2 trang 66 Bài 14 SBT Lịch sử 8 Kết nối tri thức
2.1 Mô tả quá trình các nước đế quốc xâm lược Trung Quốc.
2.2 Tìm hiểu thêm và cho biết: Tình hình Nhật Bản nửa cuối thế kỉ XIX có điểm gì nổi bật? Tình hình đó đặt ra cho nước này sự lựa chọn ra sao? Hãy liên hệ với tình hình chung ở các nước châu Á và Việt Nam trong cùng thời kì lịch sử này.
Lời giải chi tiết:
1.
Mô tả quá trình các nước đế quốc xâm lược Trung Quốc:
- Vào giữa thế kỉ XIX, Trung Quốc trở thành “miếng mồi” cho các nước đế quốc phân chia, xâu xé.
+ Trong những năm 1840 - 1842, Anh gây chiến với Trung Quốc (thường gọi là Chiến tranh thuốc phiện). Bị thất bại, triều đình nhà Thanh buộc phải kí với Anh bản Hiệp ước Nam Kinh.
- Tiếp sau Anh, các nước đế quốc khác đẩy mạnh xâu xé Trung Quốc.
+ Anh chiếm vùng châu thổ sông Trường Giang
+ Đức chiếm Sơn Đông
+ Pháp chiếm vùng Vân Nam, Quảng Đông, Quảng Tây,…
+ Nga, Nhật Bản chiếm vùng Đông Bắc Trung Quốc.
- Năm 1901, sau khi kí Hiệp ước Tân Sửu với các nước đế quốc, Trung Quốc trở thành một nước phong kiến, nửa thuộc địa.
- Tình hình Nhật Bản nửa đầu thế kỉ XIX:
+ Đầu thế kỉ XIX, chế độ Mạc phủ Tô-ku-ga-oa ở Nhật Bản lâm vào tình trạng khủng hoảng, suy yếu nghiêm trọng trên tất cả các lĩnh vực: kinh tế, chính trị, xã hội.
+ Nhật Bản bị các nước thực dân, đế quốc phương Tây nhòm ngó, đe dọa xâm lược.
- Nửa đầu thế kỉ XIX, Nhật Bản phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Tình hình đó đã đặt ra cho Nhật Bản hai sự lựa chọn: hoặc tiếp tục duy trì chế độ phong kiến mục nát để trở thành miếng mồi cho thực dân phương Tây; hoặc thực hiện cải cách, canh tân đất nước.
=> Đứng trước hai sự lựa chọn đó, Nhật Bản đã quyết định tiến hành duy tân đất nước. Tháng 1/1868, sau khi lên ngôi, Thiên hoàng Minh Trị đã thực hiện một loạt các cải cách tiến bộ để đưa đất nước thoát khỏi khủng hoảng.
- Tình hình Nhật Bản với các nước thuộc khu vực châu Á (trong đó có Việt Nam) ở nửa đầu thế kỉ XIX có những điểm tương đồng nhất định, như:
+ Chế độ phong kiến chuyên chế lâm vào tình trạng suy yếu, khủng hoảng nghiêm trọng.
+ Đất nước phải đương đầu với sự nhòm ngó, đe dọa xâm lược của các nước thực dân, đế quốc phương Tây.
Phần B Bài tập 3
Trả lời Bài tập 3 trang 66 Bài 14 SBT Lịch sử 8 Kết nối tri thức
Hãy trình bày những biểu hiện về sự hình thành chủ nghĩa đế quốc ở Nhật Bản cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX.
Lời giải chi tiết:
- Cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX, quá trình tập trung tư bản, tập trung sản xuất ở Nhật Bản diễn ra mạnh mẽ, đưa tới sự xuất hiện của các công ti độc quyền, có khả năng chi phối, lũng đoạn đời sống kinh tế - xã hội. Các công ti độc quyền tiêu biểu: Mít-sưi; Mít-su-bi-si...
- Từ cuối thế kỉ XIX, Nhật bản đẩy mạnh tiến hành các cuộc chiến tranh xâm lược thuộc địa:
+ 1872 - 1879, Nhật đánh chiếm quần đảo Lưu Cầu (quần đảo O-ki-na-oa).
+ 1894 - 1895, tiến hành cuộc chiến tranh Trung - Nhật.
- Bước sang thế kỉ XX, giới cầm quyền Nhật Bản tiếp tục đẩy mạnh chính sách xâm lược và bành trướng; gây chiến với các nước đế quốc khác để tranh giành thuộc địa:
+ 1904 - 1905, Nhật Bản gây chiến với Nga nhằm tranh giành phạm vi ảnh hưởng tại vùng Đông Bắc của Trung Quốc.
+ Năm 1914, Nhật Bản dùng vũ lực để mở rộng khu vực ảnh hưởng ở Trung Quốc và chiếm Sơn Đông.
=> Cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX, Nhật Bản đã chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa.
Phần B Bài tập 4
Trả lời Bài tập 4 trang 66 Bài 14 SBT Lịch sử 8 Kết nối tri thức
Việt Nam có thể học tập bài học kinh nghiệm nào từ cuộc Duy tân Minh Trị để vận dụng trong công cuộc đổi mới đất nước hiện nay? Vì sao?
Lời giải chi tiết:
- Những bài học Việt Nam có thể vận dụng vào công cuộc Đổi mới đất nước hiện nay:
+ Muốn tồn tại và phát triển phải luôn có sự thay đổi để thích ứng với tình hình.
+ Cải cách muốn thành công phải có xây dựng được một nền tảng kinh tế, chính trị, xã hội vững chắc.
+ Cải cách toàn diện trong đó chú trọng đến đầu tư phát triển giáo dục con người.