Bài 15: Lớp vỏ khí của Trái Đất. Khí áp và gió

Lý thuyết lớp vỏ khí của Trái Đất. Khí áp và gió Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

1. Thành phần không khí gần bề mặt đất

- Nitơ (78%)

- Oxy (21%): cần thiết cho sự cháy và hô hấp của động vật.

- Hơi nước và các khí khác (1%):

+ Hơi nước: nguồn gốc sinh ra các hiện tượng khí tượng như sương mù, mây, mưa,...

+ Khí carbonic: kết hợp ánh sáng, nước và năng lượng mặt trời để cây xanh quang hợp tạo nên chất hữu cơ và khí oxy - những dưỡng chất cần thiết cho sự sống trên Trái Đất.

2. Các tầng khí quyển

- Dựa vào sự thay đổi của nhiệt độ theo độ cao và sự khuếch tán của không khí vào vũ trụ, khí quyển được chia thành: tầng đối lưu, tầng bình lưu và các tầng cao của khí quyển (tầng giữa, tầng nhiệt, tầng khuếch tán).

- Tầng đối lưu:

+ Nhiệt độ giảm theo độ cao (trung bình cứ lên cao 100 m, nhiệt độ giảm xuống 0,6°C).

+ Không khí chuyển động theo chiều thẳng đứng.

+ Nơi sinh ra các hiện tượng như: sấm, sét, mây, mưa,...

- Tầng bình lưu:

+ Nhiệt độ tăng theo độ cao.

+ Không khí luôn luôn chuyển động ngang.

+ Lớp ô-dôn trong tầng này hấp thụ phần lớn bức xạ cực tím, bảo vệ sự sống trên Trái Đất.

- Ở các tầng khí quyển cao hơn, không khí rất loãng.

3. Các khối khí

- Khối khí nóng: hình thành trên các vùng vĩ độ thấp, nhiệt độ tương đối cao.

- Khối khí lạnh: hình thành trên các vùng vĩ độ cao, nhiệt độ tương đối thấp.

- Khối khí đại dương: hình thành trên các vùng biển và đại dương, độ ẩm lớn.

- Khối khí lục địa: hình thành trên các vùng đất liền, tương đối khô.

4. Khí áp. Các đai khí áp trên Trái Đất

- Sức ép của khí quyển lên một đơn vị diện tích trên bề mặt Trái Đất gọi là khí áp bề mặt Trái Đất.

- Trên bề mặt Trái Đất, khí áp được phân bố thành những đai áp cao và đai áp thấp từ Xích đạo đến cực.

Hình 5. Các đai khí áp và gió thổi thường xuyên trên Trái Đất

5. Gió. Các loại gió thổi thường xuyên trên Trái Đất

- Gió là sự chuyển động của không khí từ nơi khí áp cao về nơi khí áp thấp.

- Các loại gió thường xuyên trên Trái Đất: gió Mậu dịch (Tín phong), gió Tây ôn đới và gió Đông cực.

Trả lời câu hỏi mục 1 trang 142 SGK Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Bằng kiến thức đã học và hiểu biết thực tế, em hãy cho biết vai trò của oxy, hơi nước và khí carbonnic đối với tự nhiên và đời sống.

Lời giải chi tiết

- Vai trò của oxy: cần thiết cho sự cháy và hô hấp của động vật.

- Vai trò của hơi nước: sinh ra các hiện tượng khí tượng như sương mù, mây, mưa,...

- Vai trò của khí cacbonic:

+ Đóng vai trò quan trọng trong quá trình quang hợp của cây xanh tạo nên chất hữu cơ và oxy - những dưỡng chất cần thiết cho sự sống trên Trái Đất.

+ Sử dụng trong bình chữa cháy giúp chữa cháy hiệu quả.

+ Đối với việc nuôi trồng cây trong nhà kính, khí CO2 làm cho nhiệt độ bên trong tăng lên khi Mặt Trời chiếu vào. Nhờ đó mà cây sẽ phát triển tốt hơn.

+ Sản xuất sương mù băng khô để tạo các hiệu ứng đặc biệt từ hỗn hợp khí CO2 lạnh và không khí lạnh ẩm ướt.

Trả lời câu hỏi mục 2 trang 143 SGK Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Đọc thông tin trong mục 2 và quan sát hình 1,2, em hãy:

- Cho biết khí quyển gồm những tầng nào.

- Nêu đặc điểm chính của tầng đối lưu và tầng bình lưu.

Hình 1. Các tầng khí quyển

Hình 2. Sét và cầu vồng là các hiện tượng thời tiết xuất hiện ở tầng đối lưu

Lời giải chi tiết

- Khí quyển gồm 3 tầng: tầng đối lưu, tầng bình lưu và các tầng cao của khí quyển (tầng giữa, tầng nhiệt, tầng khuếch tán).

- Đặc điểm chính của tầng đối lưu và tầng bình lưu:

+ Tầng đối lưu: nhiệt độ giảm theo độ cao (trung bình cứ lên cao 100 m, nhiệt độ lại giảm 0,6⁰C), luôn có sự chuyển động của không khí theo chiều thẳng đứng. Tầng đối lưu là nơi sinh ra các hiện tượng thời tiết như mây, mua, sấm sét,...

+ Tầng bình lưu: nhiệt độ tăng theo độ cao, không khí luôn luôn chuyển động ngang. Lớp ô-dôn trong tầng này đã giúp hấp thụ phần lớn bức xạ cực tím, bảo vệ sự sống trên Trái Đất.

Trả lời câu hỏi mục 3 trang 143 SGK Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Em hãy hoàn thành bảng theo mẫu sau:

Khối khí	Nơi hình thành	Đặc điểm chính

Lời giải chi tiết

Trả lời câu hỏi mục 4 trang 144 SGK Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

1. Cho biết giá trị khí áp được thể hiện ở hình 4.

2. Dựa vào hình 5, hãy cho biết:

- Tên của các đai áp cao và đai áp thấp trên bề mặt Trái Đất.

- Sự phân bố của các đai khí áp ở bán cầu Bắc và bán cầu Nam.

Hình 5. Các đai khí áp và gió thổi thường xuyên trên Trái Đất

Lời giải chi tiết

1. Khí áp

Giá trị khí áp ở hình 4 là 1013 mb.

2. Các đai khí áp trên Trái Đất

- Các đai áp cao: hai đai áp cao cực, hai đai áp cao cận chí tuyển.

- Các đai áp thấp: hai đai áp thấp ôn đới, một đai áp thấp Xích đạo.

- Sự phân bố của các đai khí áp ở hai bán cầu: các đai khí áp xen kẽ nhau và đối xứng nhau qua đai áp thấp Xích đạo.

Trả lời câu hỏi mục 5 trang 145 SGK Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Dựa vào hình 5 và thông tin trong mục 5, em hãy hoàn thành bảng theo mẫu sau vào vở.

Lời giải chi tiết

Giải bài 1 phần luyện tập và vận dụng trang 145 SGK Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Tại sao các loại gió thường xuyên trên Trái Đất không thổi theo chiều bắc - nam?

Lời giải chi tiết

Các loại gió thường xuyên trên Trái Đất không thổi theo chiều bắc - nam mà lệch về phía tay phải (bán cầu Bắc) hay lệch về phía tay trái (bán cầu Nam) do tác động của lực Cô-ri-ô-lit làm lệch hướng chuyển động.

Giải bài 2 phần luyện tập và vận dụng trang 145 SGK Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Quan sát hình 6, thu thập thông tin về hoạt động sản xuất điện gió và chia sẻ với các bạn.

Hình 6. Cánh đồng điện gió Bạc Liêu

Lời giải chi tiết

Một số thông tin về cánh đồng quạt gió

- Một trong những năng lượng sạch để sản xuất điện năng mà các nước châu Âu hay một số nước ở châu Á đang khai thác sử dụng rất nhiều là năng lượng gió.

- Năng lượng gió có thể chuyển hóa thành cơ năng hoặc điện năng nhờ tubin gió. Tubin gió sẽ chuyển đổi động lực di chuyển của gió thành năng lượng điện.

- Năng lượng này có thể sử dụng cho những công việc cụ thể như bơm nước hay các công việc sinh hoạt cần đến điện.

- Ưu điểm:

+ Là nhiên liệu sạch sinh ra bởi gió, năng gió có ở nhiều vùng và rất phong phú;

+ Năng lượng được tái tạo và giá cả lại thấp so với thị trường hiện nay.

- Nhược điểm: Năng lượng gió là nguồn năng lượng không liên tục, không thể dự trữ được, không phải lúc nào cũng có thể cung cấp điện khi có nhu cầu về điện...