Bài 19: Cấu tạo và chức năng các thành phần của tế bào
Cấu tạo và chức năng các thành phần của tế bào KHTN 6 Kết nối tri thức với cuộc sống
I. Cấu tạo của tế bào
Cấu tạo cơ bản của tế bào gồm có 3 phần chính:
- Màng tế bào: bao bọc tế bào chất và tham gia vào quá trình trao đổi chất giữa tế bào và môi trường.
- Tế bào chất là vùng nằm giữa màng tế bào và nhân hoặc vùng nhân, là nơi xảy ra phần lớn các hoạt động trao đổi chất của tế bào.
- Nhân hoặc vùng nhân là nơi chứa vật chất di truyền, là trung tâm diều khiển các hoạt động của tế bào.
II. Tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực
- Có 2 loại tế bào: tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực.
- Tế bào nhân sơ (tế bào vi khuẩn):
+ chưa có nhân hoàn chỉnh (không có màng nhân ngăn cách giữa chất nhân và tế bào chất), vùng chứa vật chất di truyền gọi là vùng nhân.
+ tế bào chất không có hệ thống nội màng và các bào quan có màng, chỉ có bào quan duy nhất là ribosome.
- Tế bào nhân thực:
+ đã có nhân hoàn chỉnh, vật chất di truyền nằm trong nhân được bao bọc bởi màng nhân.
+ tế bào chất được chia thành nhiều khoàng bởi hệ thống nội màng và có các bào quan có màng bao bọc.
III. Tế bào động vật và tế bào thực vật
- Tế bào động vật và tế bào thực vật đều là tế bào nhân thực giống nhau về các thành phần chính giúp tế bào thực hiện các quá trình sống.
- Tế bào thực vật có một số thành phần khác mà tế bào động vật không có:
+ Lục lạp: Chứ diệp lục giúp hấp thụ năng lượng ánh sáng mặt trời để tổng hợp chất hữu cơ trong quá trình quang hợp.
+ Không bào: Kích thước lớn, giữ các chức năng khác nhau như chứa sắc tố, chất thải, dự trữ dinh dưỡng,… tùy thuộc từng loại tế bào.
+ Thành tế bào: Bao bọc bên ngoài màng tế bào, có chức năng quy định hình dạng và bảo vệ tế bào.
Sơ đồ tư duy Cấu tạo và chức năng các thành phần của tế bào:
trithuchub.com
Trả lời mở đầu trang 67 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức với cuộc sống
Đề bài
Tuy có kích thước nhỏ nhưng tế bào có thể thực hiện được các quá trình sống cơ bản. Vậy tế bào được cấu tạo từ những thành phần nào và chúng có chức năng gì để có thể giúp tế bào thực hiện những quá trình sống đó?
Video hướng dẫn giải
Lời giải chi tiết
Tế bào được cấu tạo từ các thành phần cơ bản:
+ Màng tế bào: tham gia vào quá trình trao đổi chất giữa tế bào với môi trường
+ Tế bào chất: là nơi diễn ra phần lớn hoạt động trao đổi chất của tế bào
+ Nhân và vật chất di truyền: là trung tâm điều khiển hoạt động sống của tế bào
Mỗi thành phần có chức năng khác nhau tổ hợp nên tế bào hoàn chỉnh thực hiện đầy đủ các quá trình sống.
trithuchub.com
Trả lời câu hỏi mục 1 trang 67 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức với cuộc sống
Video hướng dẫn giải
Câu hỏi 1
Video hướng dẫn giải
Quan sát Hình 19.1, nêu các thành phần chính của tế bào và chức năng của chúng.
Phương pháp giải:
Quan sát hình.
Lời giải chi tiết:
Thành phần chính của tế bào:
- Màng tế bào: bao bọc tế bào chất và tham gia vào quá trình trao đổi chất giữa tế bào và môi trường.
- Tế bào chất: là nơi xảy ra các hoạt động trao đổi chất của tế bào (hấp thụ chất dinh dưỡng, chuyển hóa năng lượng, tạo ra các chất để tăng trưởng, ...)
- Nhân: nơi chứa vật chất di truyền, là trung tâm điều khiển các hoạt động sống của tế bào.
Câu hỏi 2
Video hướng dẫn giải
Trên màng tế bào có rất nhiều lỗ nhỏ li ti. Em hãy dự đoán xem vai trò của những lỗ nhỏ này là gì?
Phương pháp giải:
Quan sát hình 19.2.
Lời giải chi tiết:
Các lỗ nhỏ li ti trên màng tế bào có chức năng kết nối giữa môi trường bên trong và môi trường bên ngoài của tế bào; Giúp tế bào có thể trao đổi và vận chuyển các chất với môi trường bên ngoài.
trithuchub.com
Trả lời câu hỏi mục II trang 68 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức với cuộc sống
Đề bài
Quan sát và mô tả sự khác nhau về cấu tạo giữa tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực.
Video hướng dẫn giải
Phương pháp giải - Xem chi tiết
Quan sát hình 19.2.
Lời giải chi tiết
- Điểm giống nhau: Thành phần có cả ở tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực là: màng tế bào, tế bào chất
- Điểm khác nhau:
+ Tế bào nhân sơ chưa có nhân hoàn chỉnh, mới chỉ có vùng nhân nơi tập trung vật chất di truyền, không có màng nhân ngăn cách giữa chất nhân và tế bào chất
+ Tế bào nhân thực đã có nhân hoàn chỉnh, vật chất di truyền nằm trong nhân được bao bọc bởi màng nhân và tế bào chất có nhiều các loại bào quan hơn.
trithuchub.com
Trả lời câu hỏi mục III trang 68 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức với cuộc sống
Video hướng dẫn giải
1.
Video hướng dẫn giải
Quan sát hình 19.3, lập bảng so sánh sự giống nhau và khác nhau về thành phần cấu tạo giữa tế bào động vật và tế bào thực vật.
Phương pháp giải:
Quan sát hình.
Lời giải chi tiết:
|
|
Giống nhau |
Khác nhau |
|
Tế bào động vật |
Đều cấu tạo từ các thành phần cơ bản: + Màng sinh chất. + Tế bào chất: chứa các bào quan. + Nhân hoàn chỉnh. |
- Có thành tế bào (Cellulose). - Có diệp lục (để quang hợp). - Có không bào lớn. |
|
Tế bào thực vật |
- Không có thành tế bào, diệp lục và không bào lớn. |
2.
Video hướng dẫn giải
Những điểm khác nhau giữa tế bào động vật và tế bào thực vật có liên quan gì đến hình thức sống khác nhau của chúng? Cấu trúc nào của tế bào nào giúp cây cứng cáp dù không có hệ xương nâng đỡ như động vật?
Phương pháp giải:
Dựa vào sự khác nhau trong cấu tạo tế bào ở thực vật và động vật.
Lời giải chi tiết:
- Điểm khác nhau lớn giữa thực vật và giới động vật về cấu tạo tế bào là thực vật có lục lạp.
+ Thực vật có lục lạp chứa diệp lục có khả năng hấp thu năng lượng ánh sáng mặt trời, thực hiện quá trình quang hợp tổng hợp chất hữu cơ từ chất vô cơ. Do đó thực vật là sinh vật tự dưỡng.
+ Động vật không có lục lạp, không có khả năng tổng hợp chất hữu cơ từ chất vô cơ nên chúng phải ăn các sinh vật khác nên động vật là sinh vật dị dưỡng.
- Thành tế bào của tế bào thực vật giúp cây cứng cáp dù không có hệ xương nâng đỡ như ở động vật.
trithuchub.com
Luyện trắc nghiệm Toán lớp 1 Lớp LOP6
Học đi đôi với hành! Làm ngay các bộ đề trắc nghiệm chấm điểm tức thì, có đáp án chi tiết giúp ghi nhớ kiến thức sâu và chuẩn bị tốt cho các bài kiểm tra.
Học tập & ôn luyện trên ứng dụng Tri Thức Hub
Tải ứng dụng Tri Thức Hub trên điện thoại hoặc máy tính bảng (hỗ trợ Android & iOS) để làm bài kiểm tra, luyện tập và lưu tiến độ học tập!