Bài 2: Quan sát, tìm ý cho bài văn tả người trang 15
Câu 1
Trả lời câu hỏi 1 trang 16 SGK Tiếng Việt 5 Chân trời sáng tạo
Đọc bài văn sau và trả lời câu hỏi:
Người thợ rèn
Bác thợ rèn cao lớn, cao lớn nhất vùng. Vai cuộn khúc, cánh tay ám đen khói lửa và bụi búa sắt. Bác có đôi mắt lọt trong khuôn mặt vuông vức, dưới rừng tóc rậm dày, đôi mắt trẻ, to, xanh, trong ngời như thép. Quai hàm bạnh của bác rung lên với những tràng cười. Những tiếng thở rền vang như ngáy, giống như nhịp thở phì phò của ống bễ.
Tôi được ngắm bác thợ rèn lần đầu vào một buổi chiều thu. Bác đang rèn một lưỡi cày. Áo sơ mi phanh ra để lộ bộ ngực lực lưỡng mà mỗi hơi thở làm hằn lên những chiếc xương sườn của cái lồng ngực như bằng sắt ấy. Bác ngửa ra sau lấy đà, rồi giáng búa xuống. Và cứ như thế, luôn luôn như thế, không lúc nào dừng. Thân mình bác lắc lư uyển chuyển dưới sức thúc đẩy mãnh liệt của các cơ bắp. Bác quay những vòng tròn đều đặn, mang theo vô số tia lửa và để lại ánh chớp trên đe.
Theo Ê-min Dô-la, Huỳnh Lý dịch
a. Bài văn tả ai?
b. Tác giả chọn tả những đặc điểm hình dáng và hoạt động nào của người đó? Mỗi đặc điểm, hoạt động được tả bằng những từ ngữ, hình ảnh nào?
c. Em học được điều gì từ cách tác giả lựa chọn những đặc điểm ngoại hình và hoạt động để miêu tả người đó?
Phương pháp giải:
Em đọc kĩ bài văn, suy nghĩ và trả lời câu hỏi.
Lời giải chi tiết:
a. Bài văn tả bác thợ rèn.
b. Tác giả chọn tả:
- Hình dáng:
+ Vai: cuộn khúc;
+ Tầm vóc: cao lớn, cao lớn nhất vùng;
+ Cánh tay: ám đen khói lửa và bụi búa sắt;
+ Đôi mắt: trẻ, to, xanh, trong ngời (như thép);
+ Khuôn mặt: vuông vức;
+ Tóc: rậm, dày;
+ Quai hàm: bạnh;
+ Tiếng thở: rền vang (như ngáy);
+ Bộ ngực: lực lưỡng (như bằng sắt).
- Hoạt động: rèn một lưỡi cày:
+ Hơi thở hằn lên những chiếc xương sườn của cái lồng ngực như bằng sắt;
+ Ngửa ra sau lấy đà, rồi giáng búa xuống;
+ Thân mình lắc lư uyển chuyển;
+ Quay những vòng tròn đều đặn, mang theo vô số ánh lửa và để lại ánh chớp trên đe.
c. Em học được cách lựa chọn những đặc điểm ngoại hình tiêu biểu, nổi bật thể hiện vẻ đẹp ngoại hình, sức vóc cũng như hoạt động quen thuộc, gắn với nghề nghiệp, thể hiện tinh thần, thái độ đối với công việc.
Câu 2
Trả lời câu hỏi 2 trang 16 SGK Tiếng Việt 5 Chân trời sáng tạo
Quan sát một người thân trong gia đình em, ghi lại những điều em quan sát được.
Gợi ý:
a. Quan sát một người thân trong gia đình em
– Chọn những đặc điểm nổi bật về ngoại hình.
– Nhớ lại những việc làm quen thuộc của người thân, thể hiện tính cách hoặc sự gắn bó với em.
b. Lựa chọn từ ngữ gợi tả, hình ảnh so sánh để ghi lại những điều quan sát được:
Phương pháp giải:
Em quan sát một người thân trong gia đình em, ghi lại những điều em quan sát được dựa vào gợi ý.
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Em chọn quan sát mẹ:
- Đặc điểm nổi bật về ngoại hình:
+ Mẹ đã ngoài tuổi bốn mươi, thân hình mảnh mai, thon thả.
+ Khuôn mặt tròn, làn da trắng mịn.
+ Mái tóc đen óng mượt mà.
+ Đôi mắt mẹ đen láy, khuôn mặt mẹ hình trái xoan với làn da trắng.
+ Đôi môi thắm hồng nằm dưới chiếc mũi cao thanh tú.
+ Đôi bàn tay mẹ rám nắng các ngón tay gầy gầy xương xương.
- Hoạt động và tính cách của mẹ:
+ Mẹ là một người chu đáo, cẩn thận, đồ đạc trong nhà sắp xếp gọn gàng.
+ Mỗi khi khách đến nhà, mẹ luôn đón tiếp niềm nở, nồng hậu, mời khách đĩa trái cây và nước mát.
+ Mẹ chưa bao giờ mắng em một lời. Mỗi khi em mắc lỗi, mẹ vẫn dịu dàng nhắc nhở em sửa lỗi.
+ Mẹ là người hết lòng với công việc, ở trường mẹ được các thầy cô quý mến. Việc dạy học chiếm của mẹ rất nhiều thời gian, sau giờ dạy ở trường mẹ còn phải đem bài của học sinh về nhà nhận xét, rồi soạn giáo án chuẩn bị cho những tiết dạy sắp tới.
+ Tuy công việc bận rộn, thế nhưng buổi tối mẹ thường dành khoảng ba mươi phút để giảng bài cho em. Lúc chuẩn bị bài mới có gì chưa hiểu, mẹ luôn là người giúp em tìm cách giải quyết một cách tài tình.
Em chọn quan sát bố:
- Đặc điểm ngoại hình của bố:
+ Năm nay, bố em đã ngoài bốn mươi tuổi. Bố có một thân hình to, cao, khoẻ mạnh.
+ Bố rất khoẻ và luôn giúp đỡ mọi người trong gia đình.
+ Bố có một đôi tay nổi cơ bắp, bàn tay bố có nhiều vết chai cứng như đá vì phải làm việc nhiều.
+ Mặt bố tròn, mũi cao, mồm rộng, để râu và bố có đôi mắt màu nâu tuyệt đẹp.
+ Giọng nói bố tôi trầm ấm, dứt khoát nhưng vẫn tha thiết yêu thương
- Tính tình của bố:
+ Trong công việc, bố làm việc rất chăm chỉ. Là thợ giỏi nên không những chỉ làm việc của mình mà bố còn luôn giúp đỡ đồng nghiệp nên ai cũng quý mến.
+ Khi về nhà, bố gánh vác tất cả mọi việc nặng nhọc. Nhờ bàn tay khéo léo của bố, thế nên mọi đồ vật trong nhà em đều đẹp. Buổi tối, bố còn dành thời gian để dạy em học bài.
+ Tính bố hiền lành, ít nói.
+ Bố luôn dạy em phải sống trung thực, thật thà.
Vận dụng
Trả lời câu hỏi vận dụng trang 16 SGK Tiếng Việt 5 Chân trời sáng tạo
Viết thông điệp hoặc sáng tác 4 – 6 dòng thơ, vè,... kêu gọi mọi người bảo vệ môi trường
Phương pháp giải:
Em viết thông điệp hoặc sáng tác 4 – 6 dòng thơ, vè,... kêu gọi mọi người bảo vệ môi trường.
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Chung tay bảo vệ môi trường
Cây xanh tỏa bóng muôn phương yên bình
Vùng cao miền biển đẹp xinh
Bài ca xây dựng hòa bình màu xanh.
Giữ Vệ Sinh
Tác giả: Phạm Thị Lan
Trường em đẹp đẽ
Sạch sẽ xanh tươi
Mùa lá vàng rơi
Em chăm nhặt lá
Bỏ vào thùng rác
Để cho sân trường
Luôn luôn sạch đẹp
Bảo vệ môi trường
Được cô yêu mến.