Bài 28: Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên

Lý thuyết mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

1. Tác động của thiên nhiên đến con người

a. Tác động của thiên nhiên đến đời sống con người

- Cung cấp những điều kiện cần thiết (không khí, ánh sáng, nhiệt lượng, nước,…) để con người có thể tồn tại.

- Các điều kiện tự nhiên như địa hình, khí hậu, đất trồng, nguồn nước,... đều có ảnh hưởng tới sự phân bố dân cư, lối sống và cả sinh hoạt hằng ngày của con người.

b. Tác động của thiên nhiên tới sản xuất

- Đối với sản xuất nông nghiệp

Nông nghiệp là ngành sản xuất chịu tác động rõ rệt nhất của hoàn cảnh tự nhiên vì cây trồng và vật nuôi chỉ có thể tồn tại và phát triển bình thường khi có nhiệt độ, nước, ánh sáng, không khí,… phù hợp.

- Đối với sản xuất công nghiệp

Tài nguyên thiên nhiên (đặc biệt là khoáng sản) là nguồn cung cấp nhiên liệu, năng lượng, nguyên liệu để các ngành công nghiệp hoạt động.

- Đối với giao thông vận tải và du lịch

+ Địa hình đồng bằng thuận lợi để phát triển giao thông đường bộ hơn địa hình đồi núi.

+ Nơi nhiều sông, hồ thuận lợi cho phát triển giao thông đường thủy

+ Nơi có khí hậu ôn hòa, nhiều phong cảnh đẹp thuận lợi cho ngành du lịch.

2. Tác động của con người tới thiên nhiên

- Khai thác ngày càng nhiều tài nguyên thiên nhiên trong khi tài nguyên nhiên trên Trái Đất có hạn => nhiều loại tài nguyên bị suy thoái (đất, sinh vật,…) hoặc có khả năng cạn kiệt (khoáng sản).

- Đưa vào thiên nhiên nhiều loại rác thải ở các dạng khác nhau: bụi, khí, lỏng, rắn,… => ô nhiễm môi trường.

- Con người ngày càng nhận thức được trách nhiệm của mình với thiên nhiên và đã có những hành động tích cực để bảo vệ môi trường:

+ Trồng rừng, phủ xanh đồi núi;

+ Cải tạo đất, biến những vùng khô cằn, bạc màu thành đồng ruộng phì nhiêu…

Trả lời câu hỏi mục 1 trang 184 SGK Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

1. Đọc thông tin trong mục a và quan sát hình 1, 2; em hãy nêu ví dụ về tác động của thiên nhiên đối với đời sống con người.

Hình 1. Chợ nổi trên sông ở đồng bằng sông Cửu Long, Việt Nam

Hình 2. Cách di chuyển trên băng của người dân ở A-la-xca, Hoa Kỳ

2. Dựa vào thông tin trong mục b và hình 3, 4, 5; em hãy nêu ví dụ về tác động của thiên nhiên tới sản xuất (nông nghiệp, công nghiệp hoặc dịch vụ).

 

Hình 3. Cảnh đồng rộng khô hạn

Hình 4. Khai thác than ở Quảng Ninh

Hình 5. Du lịch Tràng An, Ninh Bình

Lời giải chi tiết

1. Ví dụ về tác động của địa hình đối với đời sống con người

- Ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long có mạng lưới kênh rạch chằng chịt, người dân trèo thuyền buôn bán trên sông, hình thành các chợ nổi.

- Ở vùng băng giá như A-la-xca, người dân sử dụng phương tiện đi lại bằng xe kéo (dựa vào sức kéo của đàn chó).

2. Ví dụ về tác động của thiên nhiên tới sản xuất

- Nông nghiệp: Vào mùa khô ở Đồng bằng sông Cửu Long, lượng mưa ít khiến các cánh đồng khô cằn, tình trạng xâm ngập mặn diễn ra gây khó khăn cho sản xuất nông nghiệp.

- Công nghiệp: Quảng Ninh là vùng có nguồn khoáng sản than rất giàu có, thuận lợi cho ngành công nghiệp khai thác và chế biến than phát triển.

- Du lịch: Nơi có cảnh quan đẹp, khí hậu ôn hòa như Tràng An thu hút được rất nhiều khách du lịch trong và ngoài nước.

Trả lời câu hỏi mục 2 trang 186 SGK Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

1. Theo em, những tác động nào của con người khiến tài nguyên thiên nhiên bị suy thoái.

2. Dựa vào hình 6, 7 và hiểu biết của em, hãy kể tên một số loại rác thải sinh hoạt, công nghiệp, nông nghiệp do con người đưa vào môi trường thiên nhiên.

Hình 6. Một bãi rác thải sinh hoạt

Hình 7. Một nhà máy xả khí thải

Lời giải chi tiết

1. Những tác động của con người khiến tài nguyên thiên nhiên bị suy thoái

- Khai thác quá nhiều tài nguyên thiên nhiên trong khi tài nguyên thiên nhiên có hạn;

- Sử dụng lãng phí tài nguyên thiên nhiên,...

2. Tên một số loại rác thải con người đưa vào môi trường

- Rác thải sinh hoạt: túi ni-lông, vỏ chai nhựa, thủy tinh, đồ ăn thừa, bã cà phê, rau quả hư hỏng,...

- Rác thải công nghiệp: bụi bẩn, sỏi, gạch, kim loại phế liệu, hóa chất, gỗ phế liệu, xỉ than...

- Rác thải nông nghiệp: thực vật chết, rơm rạ, trấu, cám, bao đựng phân bón, chất thải do giết mổ động vật,...

Giải bài 1 phần luyện tập và vận dụng trang 186 SGK Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Em hãy nêu ví dụ về tác động của thiên nhiên đến sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, giao thông vận tải và du lịch.

Lời giải chi tiết

Ví dụ về tác động của thiên nhiên đến sản xuất:

- Nông nghiệp: Vùng duyên hải miền Trung do có các nhánh núi ăn lan ra sát biển, chia cắt nhỏ phần duyên hải thành các đồng bằng nhỏ hẹp nên tiềm năng phát triển nông nghiệp hạn chế.

- Công nghệp: Thềm lục địa phía Nam nước ta có nhiều dầu khí, thuận lợi cho ngành công nghiệp khai thác dầu khí phát triển.

- Giao thông vận tải: Vùng Tây Bắc, do địa hình núi cao hiểm trở khiến giao thông đi lại rất khó khăn.

- Du lịch: Vịnh Hạ Long là nơi có cảnh quan thiên nhiên rất đẹp và hùng vĩ với nhiều hang động, bãi tắm, cảnh sắc núi đá vôi độc đáo,... trở thành một địa điểm du lịch rất hấp dẫn đối với du khách trong nước và nước ngoài.

Giải bài 2 phần luyện tập và vận dụng trang 186 SGK Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Hãy nêu một số hành động của con người làm ô nhiễm môi trường không khí và nước.

Lời giải chi tiết

Một số hành động của con người làm ô nhiễm môi trường:

- Không khí:

+ Khói bụi từ các phương tiện giao thông;

+ Đốt than tổ ong;

+ Đốt rơm rạ trên đồng ruộng;

+ Hoạt động sản xuất công nghiệp,...

- Nước:

+ Xả chất thải sinh hoạt, sản xuất ra ao, hồ, sông, suối chưa qua xử lí;

+ Khai thác và vận chuyển dầu khí trên biển;

+ Vứt rác bừa bãi ra ao, hồ, sông, suối,...

Giải bài 3 phần luyện tập và vận dụng trang 186 SGK Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Ở nơi em sinh sống, điều kiện tự nhiên nào tác động nhiều nhất đến đời sống và sản xuất của người dân? Tại sao?

Lời giải chi tiết

HS tự liên hệ với địa phương nơi mình đang sống.

Ví dụ ở Hà Nội:

- Khí hậu có tác động nhiều nhất đến đời sống và sản xuất của người dân.

- Nguyên nhân: mùa hè ở Hà Nội rất nóng và oi bức; trong khi đó, mùa đông lại rất lạnh, có mưa phùn vào cuối mùa đông. Điều đó khiến người dân cảm thấy khó chịu, đời sống sinh hoạt bất tiện; đồng thời, không thể trồng lúa vào mùa đông do thời tiết quá lạnh.

Giải bài 4 phần luyện tập và vận dụng trang 186 SGK Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Em hãy nêu một số sáng kiến để có thể giảm việc sử dụng túi ni-lông trong đời sống hằng ngày.

Lời giải chi tiết

Một số sáng kiến để có thể giảm việc sử dụng túi ni-lông trong đời sống hằng ngày:

- Sử dụng túi giấy, túi vải, túi ni-lông tự hủy,... thay thế túi ni-lông;

- Khuyến khích các nhà phân phối, các nhà bán lẻ tham gia chương trình giảm phân phát túi ni-lông;

- Xây dựng hệ thống thu gom, tái chế, tái sử dụng túi ni-lông;

- Tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng,...