Bài 29. Sự nở vì nhiệt Vở thực hành Khoa học tự nhiên 8

29.1

Từ kết quả thí nghiệm Hình 29.1 SGK KHTN 8, thực hiện các yêu cầu sau:

1. Nhận xét về sự nở vì nhiệt của các chất nhôm, đồng, sắt.

2. Nhận xét về sự nở vì nhiệt của các chất rắn khác nhau

Phương pháp giải:

Dựa vào kết quả thí nghiệm

Lời giải chi tiết:

1. Sự nở vì nhiệt của các chất sắt < nhôm < đồng.

(Bảng số liệu trên đã được các nhà vật lý nghiên cứu và chứng minh, HS tham khảo khi làm thí nghiệm)

2. Nhận xét các chất rắn khác nhau nở vì nhiệt khác nhau.

29.2

Hai thanh kim loại đồng, sắt được ghép chặt vào nhau tạo thành một băng kép. Hãy cho biết hình dạng của băng kép sẽ thay đổi như thế nào khi:

a) Quay băng kép cho mặt sắt ở dưới và hơ nóng bằng đèn cồn (Hình a)

b) Quay băng kép cho mặt đồng ở dưới và hơ nóng bằng đèn cồn (Hình b)

Phương pháp giải:

Các chất rắn khác nhau nở vì nhiệt khác nhau

Lời giải chi tiết:

Hình dạng của băng kép sẽ thay đối

1. Cong xuống khi quay thanh kim loại cho mặt sắt ở dưới và hơ nóng bằng đèn cồn (Hình a).

2. Cong lên khi quay thanh kim loại cho mặt đồng ở dưới và hơ nóng bằng đèn cồn (Hình b).

29.3

Từ kết quả thí nghiệm Hình 29.3 SGK KHTN 8, rút ra nhận xét về sự nở vì nhiệt của chất lỏng

Phương pháp giải:

Dựa vào kết quả thí nghiệm

Lời giải chi tiết:

Chất lỏng khác nhau có sự nở vì nhiệt khác nhau: Các chất lỏng khác nhau sẽ có những cấu tạo phân tử không giống nhau. Chính vì vậy nên khi nhiệt độ tăng lên, sự thay đổi trong vị trí phân tử cũng sẽ dẫn đến sự thay đổi về thể tích

29.4

Mô tả và rút ra nhận xét về sự nở vì nhiệt của các chất lỏng khác nhau trong thí nghiệm ở Hình 29.4 SGK KHTN 8

Phương pháp giải:

Dựa vào kết quả thí nghiệm

Lời giải chi tiết:

Sự nở vì nhiệt của 3 chất được xếp theo thứ tự sau:Nước<Rượu<Dầu

Chất lỏng khác nhau có sự nở vì nhiệt khác nhau: Các chất lỏng khác nhau sẽ có những cấu tạo phân tử không giống nhau. Chính vì vậy nên khi nhiệt độ tăng lên, sự thay đổi trong vị trí phân tử cũng sẽ dẫn đến sự thay đổi về thể tích.  

29.5

Tìm thêm ví dụ về sự nở vì nhiệt của chất lỏng

Phương pháp giải:

Vận dụng kiến thức thực tế của bản thân về sự nở vì nhiệt của chất lỏng

Lời giải chi tiết:

Ví dụ về sự nở vì nhiệt của chất lỏng:

Khi đun nước, không nên đổ đầy nước vào ấm vì khi nhiệt độ tăng, nước sẽ tràn ra làm tắt lửa.

Khi bị cảm sốt, ta thường đo nhiệt độ bằng nhiệt kế thủy ngân, thủy ngân sẽ nở ra vì nhiệt nên trên thanh nhiệt kế sẽ thấy mức thuỷ ngân bị đẩy cao lên.

Khi đóng một chai nước ngọt, chúng ta thường thấy nước trong bình không bao giờ được đầy chai, vì khi ở nhiệt độ cao thì có thể làm chai bị vỡ ra.

29.6

Từ thí nghiệm Hình 29.6 SGK KHTN 8, hãy mô tả và giải thích hiện tượng xảy ra đối với giọt nước màu trong ống thủy tinh khi chỉ cần xoa hai tay vào nhau rồi áp vào bình cầu

Phương pháp giải:

Dựa vào thí nghiệm

Lời giải chi tiết:

Khi áp hai bàn tay vào bình, ta nhìn thấy:

- Giọt nước màu trong ống thủy tinh đi lên, chứng tỏ thể tích khí trong bình tăng, không khí nở ra.

- Chứng tỏ đã có lực tác dụng vào giọt nước và đẩy giọt nước đi lên, lực này do không khí dãn nở mà có.

Khi thôi không áp hai bàn tay nóng vào bình cầu, ta thấy:

- Giọt nước màu trong ống thủy tinh đi xuống do không khí trong bình lạnh đi, co lại.

29.7

Tại sao từ hai thí nghiệm ở Hình 29.3 và Hình 29.6 SGK KHTN ta có thể nói chất khí nở vì nhiệt nhiều hơn chất lỏng

Phương pháp giải:

Dựa vào kết quả của 2 thí nghiệm

Lời giải chi tiết:

Từ thí nghiệm trên ta có thể nói chất khí nở vì nhiệt nhiều hơn chất lỏng vì ta quan sát được cột chất lỏng màu tăng nhanh hơn so với thí nghiệm sự nở vì nhiệt của chất lỏng

29.8

Tìm ví dụ về sự nở vì nhiệt của chất khí

Phương pháp giải:

Vận dụng kiến thức thực tế của bản thân về sự nở vì nhiệt của chất khí

Lời giải chi tiết:

Ví dụ về sự nở vì nhiệt của chất khí: 

Khinh khí cầu: khinh khí cầu được đốt lửa là những quả cầu chứa khí nóng. Chúng bay lên vì không khí trong đó nhẹ hơn là không khí ngoài khí quyển nên khinh khí cầu bay được.

Khi bơm xe đạp ta không nên bơm bánh xe quá căng. Bởi khi thời tiết nóng chất khí dãn nở hơn chất rắn là lốp xe nên có thể dẫn đến nổ lốp xe

29.9

Dựa vào Bảng 29.1 SGK KHTN 8 rút ra nhận xét về sự nở vì nhiệt của các chất khác nhau: rắn, lỏng và khí.

Phương pháp giải:

Dựa vào Bảng 29.1 SGK KHTN 8

Lời giải chi tiết:

Dựa vào bảng 29.1 rút ra nhận xét về sự nở vì nhiệt của các chất khác nhau rắn, lỏng, khí 

29.10

Mô tả hoạt động của các loại băng kép trong Hình 29.7b, c, d SGK KHTN 8

Phương pháp giải:

Dựa vào Hình 29.7b, c, d SGK KHTN 8

Lời giải chi tiết:

Hoạt động của băng kép đóng ngắt mạch điện: Khi dòng điện có sự thay đổi đột ngột, nhiệt độ sẽ tác động lên băng kép khiến nó uốn theo chiều thanh kim loại có hệ số giãn nở ít hơn.

Hoạt động của băng kép báo cháy: Khi nhiệt độ quá cao, nhiệt độ sẽ tác động lên băng kép khiến nó uốn cong lên chạm vào chuông điện làm phát ra tiếng kêu 

Hoạt động của băng kép bàn là: Băng kép có vai trò đóng ngắt điện để không làm cháy bàn là. Khi nhiệt độ ở bàn là quá cao, băng kép có vai trò đóng ngắt điện để không làm cháy bàn là.

29.11

Tìm thêm ví dụ về công dụng của sự nở vì nhiệt

Phương pháp giải:

Vận dụng kiến thức thực tế của bản thân

Lời giải chi tiết:

Ví dụ về công dụng về sự nở vì nhiệt

- Người ta thường hơ nóng lưỡi dao, kéo, liềm rồi mới tra cán.

- Khi quả bóng bàn bị móp người ta nhúng vào nước nóng thì quả bóng bàn phồng lên.

- Để khinh khí cầu phồng lên và bay lên trời ta thường hơ nóng khinh khí cầu.

- Các khối hơi nước bốc lên từ mặt biển, sông, hồ, bị ánh sáng mặt trời chiếu vào ➩nóng lên ➩nở ra ➩nhẹ đi.

29.12

Tại sao chỗ nối tiếp hai đầu thanh ray xe lửa, hai đầu ống dẫn khí lại được cấu tạo như Hình 29.8 SGK KHTN 8?

Phương pháp giải:

Vận dụng kiến thức về sự nở vì nhiệt của chất rắn

Lời giải chi tiết:

Chỗ tiếp nối hai đầu thanh ray đường tàu hoả có để một khe hở giữa hai thanh vì khi trời nóng hay bị tàu hỏa nhiều lần ma sát, các thanh ray nở dài ra do đó nếu không để khe hở, sự nở vì nhiệt của đường ray sẽ bị ngăn cản, gây ra lực rất lớn làm cong đường ray.

Các đường ống dẫn hơi khi hoạt động nhiệt độ thường rất cao nên dễ làm các ống này bị dãn nở → biến dạng. Do đó, để tránh sự dãn nở làm thay đổi hình dạng của ống người ta thường thiết kế các đường ống dẫn hơi có những đoạn uốn cong.

29.13

Tìm thêm ví dụ về tác hại của sự nở vì nhiệt

Phương pháp giải:

Vận dụng kiến thức thực tế của bản thân

Lời giải chi tiết:

Ví dụ về tác hại của sự nở vì nhiệt

Người ta lợp mái tôn hình công vì khi chịu ảnh hưởng của nhiệt độ, mái tôn sẽ nở ra vì nhiêt. người ta để khoảng cách giữa 2 thanh ray trên đường tàu vì khi nhiệt độ cao, 2 thanh ray sẽ nở ra vì nhiệt. 
Không nên đậy nắp ngay vào phích khi vừa rót nước vào nếu ko sẽ bật nắp ra vì không khí trong phích gặp nhiệt độ nóng của nước sẽ nở ra đẩy nắp lên.

Mùa hè, ko nên bơm xe quá căng vì khi nhiệt độ cao, không khí trong lốp sẽ nở ra và làm nổ lốp. 

Khi thời tiết quá nóng gạch lát nhà, đường bêtong bị phồng lên, nổ, nứt vỡ. Cách khắc phục tạo rãnh hở.

29.14

Khi đặt bình cầu vẽ ở hình bên vào nước nóng thì ban đầu cột nước trong ống thủy tinh hạ xuống một chút, sau đó mới dâng cao hơn mức ban đầu. Giải thích tại sao

Phương pháp giải:

Vận dụng kiến thức về sự nở vì nhiệt của chất rắn và chất lỏng

Lời giải chi tiết:

Khi đặt bình cầu vẽ ở hình bên vào nước nóng thì ban đầu cột nước trong ống thủy tinh hạ xuống một chút, sau đó mới dâng cao hơn mức ban đầu vì khi đun nóng, bình thủy tinh nhận nhiệt nên nở ra trước sau đó, nước cũng nóng lên và nở ra. Vì nước nở nhiều hơn thủy tinh, nên mực nước trong ống lại dâng lên và dâng lên cao hơn mức ban đầu

29.15

Tại sao khi rót nước ra khỏi phích (bình thủy), nêu đậy lại ngay thì nút hay bị bật ra? Làm cách nào để tránh hiện tượng trên

Phương pháp giải:

Vận dụng kiến thức về sự nở vì nhiệt của chất khí

Lời giải chi tiết:

Khi chúng ta mở nắp phích nước thì khi đó sẽ có một lưỡng khí bên ngoài sẽ tràn vào trong phích. Vì khí này khi tràn vào sẽ bị nước ở trog phích nước làm nóng lên và sẽ nở ra. Vì thế nên khi đậy nắp lại thì nắp hay bị bật ra

Cách giải quyết:

Chúng ta sẽ đợi cho không khí bên ngoài nóng lên và nở ra sau đó tràn ra bên ngoài bớt rồi hãy đóng lại