Bài 3. Điều hòa biểu hiện gene trang 18, 19, 20 Sinh 12 Kết nối tri thức
CH tr 18 MĐ
Trả lời câu hỏi Mở đầu trang 18 SGK Sinh 12 Kết nối tri thức
Trong mỗi tế bào có hàng chục nghìn nhưng tại mỗi thời điểm chỉ một số gene hoạt động.
Phương pháp giải:
Lý thuyết điều hòa biểu hiện gene.
Lời giải chi tiết:
Điều hòa hoạt động của gene giúp tế bào chỉ tổng hợp sản phẩm của gen đúng thời điểm và tạo ra một lượng sản phẩm cần thiết, vừa đủ. Từ đó có thể giúp tối ưu hóa nguyên liệu và năng lượng được sử dụng trong tế bào, không bị lãng phí.
Ngoài ra, còn đảm bảo hoạt động sống của tế bào phù hợp với điều
kiện sống của môi trường, vòng đời và sự phát triển bình thường của cơ thể.
CH tr 18 CH 1
Trả lời câu hỏi 1 trang 20 SGK Sinh 12 Kết nối tri thức
Quan sát hình 3.1 và 3.2, hãy giải thích cơ chế điều hòa biểu hiện gene của operon lac.
Phương pháp giải:
Quan sát hình 3.1 và 3.2
Lời giải chi tiết:
Cơ chế điều hòa biểu hiện gene của operon lac:
- Khi môi trường không có lactose: Protein ức chế liên kết với operator khiên enzyme RNA polymerase không thể liên kết được với promoter nên các gene cấu trúc không được phiên mã.
- Khi môi trường có lactose: Một lượng nhỏ lactose chuyển thành đồng phân của lactose và liên kết với protein ức chế khiến protein này thay đổi cấu hình dẫn đến không liên kết được với operator, do vậy enzyme RNA polymerase có thể liên kết với promoter và tiến hành phiên mã các gene cấu trúc.
CH tr 18 CH 2
Trả lời câu hỏi 2 trang 18 SGK Sinh 12 Kết nối tri thức
Tại sao môi trường có lactose thì protein ức chế lại không liên kết được với operator?
Phương pháp giải:
Dựa vào cơ chế điều hòa biểu hiện gene của operon lac.
Lời giải chi tiết:
Khi môi trường có lactose, một lượng nhỏ lactose chuyển thành đồng phân của lactose và liên kết với protein ức chế khiến protein này thay đổi cấu hình dẫn đến không liên kết được với operator.
CH tr 21 CH 1
Trả lời câu hỏi 1 trang 21 SGK Sinh 12 Kết nối tri thức
Phân tích ý nghĩa của điều hòa hoạt động gene trong tế bào và quá trình phát triển cá thể. Giải thích.
Phương pháp giải:
Lý thuyết ý nghĩa của điều hòa biểu hiện gene.
Lời giải chi tiết:
Điều hòa hoạt động của gene có vai trò quan trọng trong quá trình phát triển của cá thể. Từ hợp tử phát triển thành cơ thể hoàn chỉnh là nhờ có sự điều hòa hoạt động của gene một cách chính xác.
Các tế bào sinh ra từ một hợp tử mặc dù có cùng hệ gene, nhưng các tế bào con nhận được các tín hiệu điều hòa khác nhau từ tế bào chất của hợp tử và trong quá trình phát triển lại nhận tín hiệu điều hòa từ các tế bào xung quanh nên các tế bào khác nhau đóng mở các nhóm gene khác nhau, tạo nên các tế bào chuyên hóa. Nếu quá trình điều hòa bị trục trặc → phôi thai có thể chết hoặc cá thể sinh ra bị dị dạng.
CH tr 21 CH 2
Trả lời câu hỏi 2 trang 21 SGK Sinh 12 Kết nối tri thức
Hãy tìm thêm một số ứng dụng của điều hòa biểu hiện gene trong nông nghiệp và trong y học.
Phương pháp giải:
Học sinh tìm hiểu qua sách báo, internet,...
Lời giải chi tiết:
Trong y học: Người bị lùn bẩm sinh do gene không tạo đủ hormone sinh trưởng có thể được chữa trị để có thể cao như người bình thường.
Trong nông nghiệp: Đóng mở gene nhất định ở cây trồng phù hợp với nhu cầu sản xuất.
CH tr 22 LT & VD 1
Trả lời câu hỏi Luyện tập và vận dụng 1 trang 22 SGK Sinh 12 Kết nối tri thức
Nêu ý nghĩa điều hòa hoạt động đồng thời nhiều gene cùng lúc kiểu operon lac.
Phương pháp giải:
Lý thuyết điều hòa hoạt động của gene.
Lời giải chi tiết:
Ý nghĩa: Tạo ra sản phẩm các gen nhanh chóng, các sản phẩm gen này thường liên quan đến nhau về chức năng nên cùng lúc tế bào cần lượng tương đương.
VD: Operon Lac ở E.coli tạo ra các protein chuyển hóa lactozo, các gen rARN (ở cả nhân sơ và nhân thực) được tạo ra lượng lớn, đồng thời mới có thể đáp ứng được yêu cầu của TB.
CH tr 22 LT & VD 2
Trả lời câu hỏi Luyện tập và vận dụng 2 trang 22 SGK Sinh 12 Kết nối tri thức
Nếu môi trường nuôi cấy vi khuẩn E.coli không có lactose nhưng operon lac vẫn hoạt động thì có thể dự đoán vi khuẩn bị hỏng ở bộ phận nào của operon lac? Giải thích.
Phương pháp giải:
Lý thuyết điều hòa biểu hiện của gene.
Lời giải chi tiết:
Nếu môi trường nuôi cấy vi khuẩn E.coli không có lactose nhưng operon lac vẫn hoạt động thì có thể dự đoán vi khuẩn bị hỏng vùng vận hành operator.
CH tr 22 LT & VD 3
Trả lời câu hỏi Luyện tập và vận dụng 3 trang 22 SGK Sinh 12 Kết nối tri thức
Các nhà khoa học nhận thấy loài Streptococcus pneumoniae khi gặp môi trường bất lợi (có thuốc kháng sinh) thì một trong số các gene được kích hoạt là gene CSP, sản sinh ra protein CSP. Protein này làm cho tế bào dễ dàng nhận được các gene từ môi trường bên ngoài. Các nhà khoa học cho rằng gene CSP hoạt động khi môi trường có thuốc kháng sinh làm cho vi khuẩn nhanh chóng trở nên kháng thuốc kháng sinh. Hãy giải thích.
Phương pháp giải:
Các nhà khoa học nhận thấy loài Streptococcus pneumoniae khi gặp môi trường bất lợi (có thuốc kháng sinh) thì một trong số các gene được kích hoạt là gene CSP, sản sinh ra protein CSP.
Lời giải chi tiết:
Gene CSP sản sinh ra protein CSP. Protein này làm cho tế bào dễ dàng nhận được các gene từ môi trường bên ngoài → gene CSP hoạt động khi môi trường có thuốc kháng sinh làm cho vi khuẩn nhanh chóng trở nên kháng thuốc kháng sinh.