Bài 3: Trật tự thế giới sau chiến tranh lạnh

? mục 1

Trả lời câu hỏi 1 mục 1 trang 15 SGK Lịch sử 12 Cánh diều

Nêu xu thế phát triển chính của thế giới sau Chiến tranh lạnh và lấy ví dụ minh họa?

Phương pháp giải:

- Đọc kỹ phần 1. Xu thế phát triển chính của thế giới sau Chiến tranh lạnh (SGK trang 14)

- Chỉ ra được xu thế phát triển chính của thế giới sau Chiến tranh lạnh và lấy ví dụ minh họa. 

Lời giải chi tiết:

Sau khi Chiến tranh lạnh kết thúc, thế giới phát triển theo những xu thế chính sau:

- Xu thế đa cực (thể hiện rõ từ đầu thế kỉ XXI).

- Xu thế lấy phát triển kinh tế là trung tâm: kinh tế trở thành nhân tố quyết định sức mạnh tổng hợp của từng quốc gia, đồng thời đóng vai trò trung tâm trong quan hệ quốc tế.

- Xu thế đối thoại, hợp tác trong quan hệ quốc tế: quan hệ giữa các nước được điều chỉnh theo hướng tăng cường đối thoại, giải quyết bất đồng và mâu thuẫn bằng thương lượng hòa bình, hợp tác cùng có lợi.

- Xu thế toàn cầu hoá: thể hiện ở sự phát triển mạnh mẽ của thương mại quốc tế; sự mở rộng của các công ty xuyên quốc gia; sự ra đời của các tổ chức liên kết thương mại, tài chính quốc tế,...

- Ví dụ :Sự gia tăng sức mạnh, tấm ảnh hưởng và vị thế về kinh tế, chính trị, quân sự, đối ngoại… của các nước lớn như: Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Nhật Bản, một số nước thuộc Liên minh châu Âu (EU)....

? mục 2 a

Trả lời câu hỏi 2 mục 2 trang 15 SGK Lịch sử 12 Cánh diều

Trình bày khái niệm đa cực? 

Phương pháp giải:

- Đọc kỹ phần 2a. Khái niệm đa cực (SGK trang 15)

- Chỉ ra khái niệm đa cực.

Lời giải chi tiết:

Trong quan hệ quốc tế, đa cực là khái niệm chỉ trạng thái địa - chính trị toàn cầu với nhiều trung tâm quyền lực chi phối. Trong trật tự đa cực, không có một trung tâm quyền lực thống trị, thay vào đó, nhiều quốc gia, khu vực tạo ra thế cân bằng về kinh tế, chính trị, quân sự toàn cầu.

Khái niệm đa cực được dùng chủ yếu để chỉ trật tự thế giới sau Chiến tranh lạnh. Trong trật tự mới này, các nước tăng cường sức mạnh tổng hợp để vươn lên khẳng định ảnh hưởng.

? mục 2 b

Trả lời câu hỏi 3 mục 2 trang 17 SGK Lịch sử 12 Cánh diều

Đọc thông tin, tư liệu và quan sát hình 3,4, nêu xu thế đa cực trong quan hệ quốc tế sau Chiến tranh lạnh?

Phương pháp giải:

-  Đọc kỹ phần 2b. Xu thế đa cực(SGK trang 15)

- Chỉ ra xu thế đa cực trong quan hệ quốc tế sau Chiến tranh lạnh.

Lời giải chi tiết:

- Sau khi các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu sụp đổ và Liên Xô tan rã, Trật tự thế giới hai cực I-an-ta không còn. Mỹ trở thành siêu cường duy nhất, có sức mạnh vượt trội và ra sức thiết lập thế giới đơn cực.

- Đầu thế kỷ XXI, trật tự thế giới từng bước chuyển sang đa cực, biểu hiện: Mỹ bị suy giảm sức mạnh tương đối trong tương quan so sánh với các cường quốc khác. Các trung tâm quyền lực ngày càng vươn lên, khẳng định sức mạnh về kinh tế quân sự, chính trị đối với thế giới. 

- Vai trò của các trung tâm, tổ chức kinh tế, tài chính quốc tế và khu vực ngày càng lớn. Tiêu biểu là nhóm 7 nền kinh tế công nghiệp lớn nhất thế giới (G7), nhóm 20 nền kinh tế lớn thế giới (G20), nhóm các nước có nền kinh tế mới nổi (BRICS), Diễn đàn hợp tác kinh tế Á - Âu (ASEM), Diễn đàn kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC)... Bên cạnh đó, hoạt động của các công ty xuyên quốc gia cũng có ảnh hưởng ngày càng lớn trong các ngành, các lĩnh vực của nền kinh tế thế giới.

- Trong một thế giới đa cực, các quốc gia vừa cạnh tranh vừa hợp tác nhằm vươn lên và khẳng định vị thế của mình. Xu thế đa cực đem lại những thời cơ lớn nhưng cũng tạo ra không ít thách thức cho các nước.