Bài 34: Thực vật

Thực vật KHTN 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

I. Đa dạng thực vật

Thực vật gồm nhiều loài, có kích thước và môi trường sống khác nhau.

Số lượng loài thực vật đã được phát hiện trên thế giới gần 400.000 loài, ở Việt Nam là 12.000 loài.

 

II. Các nhóm thực vật

Các loài thực vật có một số đặc điểm giống nhau, tuy nhiên cũng có những sai khác về hình thái, cấu tạo bên trong, đặc điểm sinh sản,… nên được chia thành các nhóm.

 

1. Thực vật không có mạch

- Đại diện: Rêu

- Đặc điểm: Cơ thể không có mạch dẫn, cao 1-2 cm, có rễ giả, thân và lá, sinh sản bằng bào tử.

- Môi trường sống: Nơi ẩm ướt, ít ánh sáng.

2. Thực vật có mạch

- Đặc điểm: Có thân, lá, rễ thật và cơ thể có mạch dẫn.

Ngành	Dương xỉ	Thực vật hạt trần	Thực vật hạt kín
Đặc điểm	- Thường sống ở nơi ẩm ướt, mát. - Sinh sản bằng bào tử.	- Kích thước thân gỗ lớn với hệ mạch dẫn phát triển. - Chưa có hoa và quả, sinh sản bằng hạt nằm lộ trên các lá noãn hở	- Cấu tạo hoàn thiện với đa dạng hình thái cơ quan sinh dưỡng, thích nghi với nhiều môi trường. - Có hoa và quả chứa hạt.
Ví dụ	Dương xỉ, cỏ bợ, lông culi, bèo ong,…	Thông, pơmu, hoàng đàn, vạn tuế, bách tán,…	Cây hoa hồng, cây cam, cây ngô,…

III. Vai trò của thực vật

1. Vai trò đối với môi trường

- Giúp cân bằng khí oxygen và carbon dioxide trong khí quyển: hấp thụ một lượng lơn khí carbon dioxide để thực hiện quang hợp, tổng hợp nên các chất hữu cơ và giải phóng khí oxygen ra môi trường.

- Giảm nhiệt độ môi trường, điều hòa không khí, giảm hiệu ứng nhà kính.

- Bảo vệ đất và nguồn nước, giúp hạn chế và giảm nhẹ mức độ nguy hiẻm của thiên tai như sạt lở đất, lũ quét,…

2. Vai trò của thực vật đối với động vật và con người.

- Tạo oxygen cung cấp cho hoạt động hô hấp của người và động vật.

- Tổng hợp chất hữu cơ là nguồn thức ăn của nhiều loài động vật.

- Cung cấp nơi ở, nơi sinh sản của nhiều loài động vật sống trên cây.

- Phục vụ đời sống con người: Làm gỗ, làm thuốc, làm đẹp,…

- Một số thực vật có độc có thể ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

Sơ đồ tư duy thực vật:

trithuchub.com

Trả lời mở đầu trang 115 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Quan sát hình trên và kể tên những loài thực vật trong hình mà em biết. Em có nhận xét gì về môi trường sống của chúng.

Lời giải chi tiết

Các loài thực vật trong hình: cây súng, cây dừa, cây chuối, cây đa, cỏ, ...

Chúng sống ở trên mặt đất và dưới nước.

trithuchub.com

Trả lời câu hỏi 1 mục 1 trang 115 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Dựa vào số liệu bảng bên, em hãy nhận xét về số lượng loài của mỗi ngành thực vật.

Lời giải chi tiết

- Số lượng loài của ngành thực vật hạt kín nhiều nhất là 10 300 loài.

- Số lượng loài của ngành thực vật hạt trần ít nhất là 69 loài.

Trả lời câu hỏi 2 mục 1 trang 115 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Quan sát hình 34.1 và 34.2, nhận xét về kích thước và môi trường sống của thực vật.

Lời giải chi tiết

Kích thước các loài thực vật rất đa dạng, có thể rất nhỏ bé vài milimét hoặc to lớn với đườngnkính vài mét, chiều cao hàng chục mét.

Thực vật sống ở mọi nơi xung quanh chúng ta, chúng sống ở trên mặt đất, trên mặt nước, sống ở vùng nước lợ, sống ở các sa mạc cằn cỗi, ...

trithuchub.com

Trả lời câu hỏi 1 mục 2 trang 117 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Ở những nơi khô hạn, có nắng chiếu trực tiếp thì rêu có sống được không? Vì sao?

Lời giải chi tiết

Ở những nơi khô hạn, có nắng chiếu trực tiếp thì rêu không sống được. Vì rêu chỉ sống được ở môi trường ẩm ướt, ít ánh sáng.

Trả lời câu hỏi 2 mục 2 trang 117 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Để tránh mọc rêu ở chân tường, sân, bậc thềm gây trơn trượt và mất thẩm mĩ, chúng ta nên làm gì?

Lời giải chi tiết

Lát gạch men, sơn tường chống thấm nước, có khả năng chống rêu mốc, thường xuyên cọ rửa sân, bậc thềm, tránh để tích tụ nước, tường đất ẩm để tránh rêu mọc.

Trả lời câu hỏi 3 mục 2 trang 117 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Quan sát Hình 34.4, cho biết cơ quan sinh dưỡng của dương xỉ có những đặc điểm gì?

Lời giải chi tiết

Cơ quan sinh dưỡng của dương xỉ gồm:

- Rễ: rễ chùm, gồm nhiều rễ con dài gần bằng nhau, thường mọc tủa ra từ gốc thân thành một bộ rễ.

- Thân: có màu nâu, có phủ những lông nhỏ.

- Lá: ở mặt dưới là có những màu xanh đến màu nâu đậm. Lá non đầu là cuộn tròn lại. 

Trả lời câu hỏi 4 mục 2 trang 117 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Quan sát hình 34.5, hãy nêu những đặc điểm giúp em biết được cây thông là cây hạt trần.

Lời giải chi tiết

Đặc điểm nhận biết cây thông là cây hạt trần:

- Chưa có hoa và quả

- Sinh sản bằng các hạt lộ trên các lá noãn hở.

Trả lời câu hỏi 5 mục 2 trang 117 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Kể tên một số loài thực vật hạt kín mà em biết. 

Lời giải chi tiết

Một số loài thực vật hạt kín: chanh, quýt, nho, lúa, lạc, đỗ, ...

Trả lời hoạt động 1 mục 2 trang 117 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

So sánh các ngành thực vật về môi trường sống, cấu tạo đặc trưng (quan sinh dưỡng, cơ quan sinh sản), hình thức sinh sản.

Lời giải chi tiết

Trả lời hoạt động 2 mục 2 trang 117 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Sắp xếp các loài thực vật: rêu tường, lúa, đậu tương, bèo ong, hoa hồng, vạn tuế, bưởi, thông, cau vào các ngành thực vật phù hợp theo mẫu của bảng sau. Giải thích tại sao sắp xếp như vậy

Lời giải chi tiết

Dựa vào đặc điểm của các loài phù hợp với đặc điểm đặc trưng của từng ngành thực vật nên có sự phân loại như bảng.

trithuchub.com

Trả lời câu hỏi mục 3 trang 119 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Đọc thông tin trên và quan sát hình 34.8, cho biết việc trồng cây trong nhà có tác dụng gì? Kể thêm một số cây nên trồng trong nhà mà em biết.

Lời giải chi tiết

Trồng cây trong nhà có những ích lợi:

- Hút bụt, thanh lọc không khí, giảm nhiệt độ trong nhà, tạo cảm giác mát mẻ cho ngôi nhà.

- Tạo tính thẩm mỹ cho ngôi nhà.

- Giảm hiệu ứng nhà kính.

Trả lời hoạt động 1 mục 3 trang 119 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Quan sát hình 34.9, so sánh lượng chảy của dòng nước mưa ở nơi có rừng (Hình 34.9a) với đồi trọc (Hình 34.9b) và giải thích tại sao lại có sự khác nhau đó? Lượng chảy của dòng nước mưa có ảnh hưởng như thế nào đến độ màu mở và khả năng giữ nước của đất? Từ đó cho biết rừng hay đất trên đồi, núi trọc dễ bị xói mòn, sạt lở, hạn hán hơn?

Lời giải chi tiết

Lượng chảy của dòng nước ở nơi có rừng nhỏ hơn lượng chảy ở đồi trọc. Vì ở nơi có rừng, cây cỏ là vật cản, giúp ngăn dòng chảy và giữ lại nước mưa nên dòng chảy sẽ nhỏ hơn.

Lượng chảy của dòng nước mưa ảnh hưởng đến độ màu mỡ và khả năng giữ nước của đất. Lượng chảy càng nhỏ, đất càng màu mỡ và đất càng giữ được nhiều nước. Dòng chảy nước lớn sẽ rửa trôi các chất màu của đất, làm đất cằn cỗi.

Qua đó cũng thấy được đất trên đồi, núi trọc dễ bị xói mòn, sạt lở hơn, hạn hán hơn.

Trả lời hoạt động 2 mục 3 trang 119 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Quan sát hình 34.10 và nêu một số thiên tai ở nước ta. Theo em, nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng thiên tai ngày càng gia tăng? Hãy đề xuất các biện pháp nhằm hạn chế tình trạng trên.

Lời giải chi tiết

- Một số thiên tai ở nước ta: sạt lở đất, lũ lụt, hạn hán.

-Biện pháp:

+ Trồng nhiều cây xanh, phủ xanh đất trống đồi trọc.

+ Bảo vệ rừng, ngăn chặn khai thác rừng, phá rừng bừa bãi. 

Trả lời câu hỏi 2 mục 3 trang 119 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Hình 34.11 cho ta biết những vai trò gì của thực vật? Em hãy kể tên một số loài động vật ăn thực vật và loại thức ăn của chúng.

Lời giải chi tiết

Vai trò của thực vật đối với động vật:

- Là nguồn thức ăn cho các loài động vật ăn thực vật.

- Là nơi sinh sản, trú ngụ của nhiều loài động vật.

Ví dụ: Trâu, bò, dê ăn cỏ.

Chim làm tổ trong các bụi cây và ăn quả, hạt.

Khỉ sống trên cây và ăn hoa quả.

Trả lời hoạt động 3 mục 3 trang 119 SGK KHTN 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Quan sát Hình 34.12 và hoàn thành bảng theo mẫu sau. Có thể viết thêm các cây mà em biết.

Lời giải chi tiết

trithuchub.com