Bài 5: Phong trào dân tộc dân chủ những năm 1918 - 1930

? mục 1

Hãy trình bày những nét về phong trào dân tộc dân chủ của nhân dân Việt Nam những năm 1918 – 1930.

Tại sao sự kiện đấu tranh đòi thả Phan Bội Châu, lễ truy điệu tang Phan Châu Trinh lại có ý nghĩa quan trọng đối với phong trào dân tộc dân chỉ trong những năm 1918 – 1930?

Phương pháp giải:

- Đọc kĩ phần 1. Phong trào đấu tranh của tư sản, tiểu tư sản những năm 1918 - 1930.

- Chỉ ra những nét về phong trào dân tộc dân chủ của nhân dân Việt Nam.

- Chỉ ra ý nghĩa của sự kiện đòi thả Phan Bội Châu và lễ truy điệu tang Phan Bội Châu.

Lời giải chi tiết:

Yêu cầu 1

- Những nét chính của phong trào dân tộc dân chủ của nhân dân Việt Nam những năm 1918-1930.

- Trong những năm 1918-1930, phong trào dân tộc dân chủ diễn ra mạnh mẽ, với nhiều hình thức đấu tranh phong phú và thu hút sự tham gia của nhiều giai cấp, tầng lớp.

- Giai cấp tư sản đi đầu trong phong trào “chấn hưng nội hoá, bài trừ ngoại hoá" (1919). Phong trào đấu tranh chống tư bản Pháp độc quyền cảng Sài Gòn và độc quyền xuất cảng lúa gạo ở Nam Kỳ (1923) còn có sự tham gia của cả giai cấp địa chủ.

- Tầng tiểu tư sản có nhiều hoạt động đấu tranh sôi nổi, như:

+ Thành lập các các nhà xuất bản tiến bộ, như: Cường học thư xã, Quan hải tùng thư, Nam Đồng thư xã...;

+ Ra báo bằng tiếng Pháp và tiếng Việt, như: Chuông rạn, An Nam trẻ….

+ Một số tổ chức chính trị sơ khai đã ra đời làm nòng cốt trong phong trào yêu nước, như: Thanh niên cao vọng Đảng, Việt Nam nghĩa đoàn, Hội Phục Việt, Đảng Thanh niên,...

+ Tổ chức các phong trào đấu tranh như: đòi nhà cầm quyền Pháp thả Phan Bội Châu (1925), Nguyễn An Ninh (1926), tổ chức đám tang và lễ truy điệu Phan Châu Trinh (1926),...tầng lớp trí thức, học sinh, sinh viên,... khởi đầu cuộc đấu tranh bằng việc xuất bản các tờ báo như: Chuông rè, An Nam trẻ,..., lập ra các nhà xuất bản như: Cường học thư xã, Nam đồng thư xã,... để truyền bá tư tưởng yêu nước, tiến bộ. Sau đó, họ lập ra các tổ chức chính trị như Thanh niên cao vọng (1923), Việt Nam Nghĩa đoàn (1925), Hội Phục Việt (1925), Đàng Thanh niên (1926),... làm nòng cốt trong các phong trào đấu tranh yêu nước. Hai cuộc đấu tranh có tiếng vang nhất là đòi nhà cầm quyền Pháp thả Phan Bội Châu (1925) và lễ truy điệu, đề tang Phan Châu Trinh (1926)….

- Yêu cầu 2

Sự kiện đấu tranh đòi thả Phan Bội Châu, lễ truy điệu và để tang Phan Châu Trinh có ý nghĩa quan trọng đối với phong trào dân tộc dân chủ trong những năm 1918- 1930, vì:

+ Sự kiện này diễn ra trên quy mô rộng lớn, thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia;

+ Sự kiện đấu tranh đòi thả Phan Bội Châu, lễ truy điệu và để tang Phan Châu Trinh cũng góp phần thức tỉnh tinh thần dân tộc và khơi dậy ý chí đấu tranh chống thực dân Pháp xâm lược của nhân dân Việt Nam.

? mục 2

Dựa vào hình 5.3, hãy nêu những nét chính trong phong trào đấu tranh của công nhân từ năm 1919 đến năm 1929.

Phương pháp giải:

- Đọc kĩ phần 2. Phong trào công nhân (SGK trang 28)

- Chỉ ra những nét chính trong phong trào đấu tranh của công nhân từ năm 1919 đến năm 1929

Lời giải chi tiết:

- Giai đoạn 1919 - 1925

+ Phong trào công nhân diễn ra lẻ tẻ, chưa có tổ chức và lãnh đạo thống nhất.

+ Hình thức đấu tranh chủ yếu là phá hợp đồng, bỏ trốn, lãn công nhằm đòi các quyền lợi kinh tế, như tăng lương, giảm giờ làm,...

+ Tiêu biểu là các cuộc đấu tranh của công nhân nhà máy dệt Nam Định, mỏ than Cẩm Phả (Quảng Ninh), nhà máy rượu Hà Nội,...

- Giai đoạn 1925-1930

+ Phong trào công nhân nổ ra ở nhiều nơi trên cả nước, có tổ chức và lãnh đạo thống nhất của Công hội và các tổ chức cộng sản.

+ Hình thức đấu tranh chủ yếu là bãi công, ngoài đòi các quyền lợi kinh tế còn có mục đích chính trị rõ ràng, như chống lại ách áp bức, bóc lột của thực dân Pháp và phong kiến, ủng hộ phong trào cách mạng thế giới.

+ Tiêu biểu là các cuộc bãi công của công nhân xưởng đóng tàu Ba Son (Sài Gòn), đồn điền cao su Phú Riềng (Bình Phước), xưởng ô tô A-vi-a (Hà Nội),...

? mục 3

Hãy trình bày những nét chính trong hoạt động của tổ chức Việt Nam Quốc dân đảng và tổ chức Tân Việt Cách mạng đảng. Theo em, tại sao Việt Nam Quốc dân đảng đã không thể thành công?

Phương pháp giải:

- Đọc kĩ phần 3. Sự ra đời và hoạt động của các tổ chức cách mạng (Trang 28)

- Chỉ ra những nét chính trong hoạt động của tổ chức Việt Nam Quốc dân đảng.

Lời giải chi tiết:

Nét chính trong hoạt động của Việt Nam Quốc dân Đảng:

- Sự ra đời: được thành lập vào tháng 12-1927 trên cơ sở hạt nhân là một số thành viên của Nam Đồng thư xã như: Nguyễn Thái Học, Phó Đức Chính....

- Lực lượng tham gia: tư sản dân tộc, binh lính Việt Nam trong quân đội Pháp, viên chức, học sinh, thân hào, thân sĩ ở nông thôn,...

- Khuynh hướng chính trị: cách mạng dân chủ tư sản

- Mục tiêu đấu tranh: đánh đuổi giặc Pháp, thiết lập dân quyền bằng phương pháp bạo động, ám sát cá nhân.

- Hoạt động tiêu biểu: tổ chức cuộc khởi nghĩa Yên Bái (tháng 2/1930)

- Thất bại của khởi nghĩa Yên Bái và sự tan rã nhanh chóng của Việt Nam Quốc dân đảng cho thấy khuynh hướng dân chủ tư sản đã hoàn toàn bất lực trước nhiệm vụ cứu nước.

♦ Nét chính trong hoạt động của Tân Việt cách mạng Đảng:

- Sự ra đời: Tiền thân là Hội Phục Việt (ra đời trong phong trào dân tộc dân chủ đầu những năm 20 của thế kỉ XX). Đến tháng 7/1928, Hội Phục Việt đổi tên thành Tân Việt Cách mạng đảng.

- Phạm vi hoạt động: chủ yếu ở Trung Kì

- Lực lượng tham gia: chủ yếu gồm: trí thức trẻ, thanh niên, tư sản yêu nước.

- Khuynh hướng chính trị: ban đầu, đảng này theo khuynh hướng dân chủ tư sản, nhưng về sau đã chuyển dẫn sang khuynh hướng vô sản dưới ảnh hưởng của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên.

- Hoạt động chính:

+ Giới thiệu các sách báo yêu nước tiến bộ, góp phần truyền bá chủ nghĩa Mác-Lê-nin ở trong nước;

+ Tổ chức một số cuộc đấu tranh của học sinh, tiểu thương và công nhân,...

+ Nhiều đảng viên cũng được cử sang dự các lớp huấn luyện của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên.

♦Nguyên nhân khiến hoạt động của Việt Nam Quốc dân đảng không thành công:

- Nguyên nhân khách quan: Thực dân Pháp còn mạnh và tăng cường đàn áp, khủng bố các hoạt động của Việt Nam Quốc dân Đảng.

- Nguyên nhân chủ quan:

+ Giai cấp tư sản Việt Nam số lượng ít, thực lực kinh tế nhỏ yếu, thái độ chính trị non kém.

+ Cuộc khởi nghĩa Yên Bái nổ ra trong tình thế bị động, lúng túng, không có sự chuẩn bị

+ Tổ chức Việt Nam Quốc dân đảng còn non yếu, tôn chỉ mục đích chưa rõ ràng, chưa lôi kéo và tập hợp được đông đảo quần chúng nhân dân đi theo.

Luyện tập 1

Hãy hoàn thành bảng tóm tắt về những sự kiện lịch sử tiêu biểu của phong trào dân tộc dân chủ những năm 1918 – 1930 theo mẫu dưới đây

Phương pháp giải:

- Đọc kĩ các sự kiện tiêu biểu trong bài 

- Chỉ ra thời gian và nội dung của sự kiện

Lời giải chi tiết:

Luyện tập 2

Theo em điểm giống và khác nhau của tổ chức Tân Việt Cách mạng đảng và tổ chức Việt Nam Quốc dân đảng là gì?

Phương pháp giải:

- Đọc kĩ phần 3. Sự ra đời và hoạt động của các tổ chức cách mạng

- Chỉ ra điểm giống và khác giữa hai tổ chức

Lời giải chi tiết:

Vận dụng

“Không thành công cũng thành nhân” là câu nói nổi tiếng phản ánh tư tưởng của Nguyễn Thái Học. Em hiểu câu nói đó như thế nào? Hiện nay, câu nói này có còn giá trị hay không?  Hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) chia sẻ quan điểm đó của em.

Phương pháp giải:

- Chỉ ra ý hiểu về câu “Không thành công cũng thành nhân” và đưa ra ý kiến nó còn giá trị hay không.

Lời giải chi tiết:

Hiện nay, câu nói này vẫn giữ nguyên giá trị và ý nghĩa sâu sắc. Trong cuộc sống hiện đại, con người phải đối mặt với nhiều thử thách và thất bại. Tuy nhiên, điều quan trọng là chúng ta không nên từ bỏ lý tưởng và phẩm chất tốt đẹp của mình. Dù không phải lúc nào cũng đạt được thành công, việc giữ vững lòng kiên nhẫn, trung thực và dũng cảm sẽ giúp chúng ta trở thành những người có ích, được tôn trọng và kính phục. Hơn nữa, xã hội hiện nay rất cần những người sống và làm việc có trách nhiệm, đạo đức và tinh thần cống hiến. Do đó, câu nói của Nguyễn Thái Học không chỉ là lời động viên mà còn là một nguyên tắc sống bền vững, khuyến khích chúng ta không ngừng nỗ lực và hoàn thiện bản thân.