Bài 6.Sự chuyển biến và phân hóa của xã hội nguyên thủy

Lý thuyết Sự chuyển biến và phân hóa của xã hội nguyên thủy Lịch sử và Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

1. Sự phát hiện ra kim loại và bước tiến của xã hội nguyên thủy.

a. Sự phát hiện ra kim loại và những chuyển biến trong đời sống vật chất

Vào khoảng thiên niên kỉ IV TCN, người nguyên thủy đã phát hiện ra một loại nguyên liệu mới để chế tạo công cụ và vũ khí thay thế cho đồ đá. Đó là kim loại.

+ Vào khoảng 3500 năm TCN, Người Tây Á và người Ai Cập phát hiện ra đồng và dùng đồng đỏ.

+ Khoảng 2000 năm TCN, cư dân nhiều nơi đã biết dùng đồng thau.

+ Khoảng cuối thiên niên kỉ I TCN, con người phát hiện ra sắt và bắt đầu chế tác các công cụ bằng sắt.

 

b. Sự thay đổi trong đời sống xã hội

Trong thị tộc, đàn ông dần đảm nhiệm những công việc nặng nhọc nên có vai trò lớn và trở thành chủ gia đình. Con cái lấy theo họ cha. Đó là gia đình phụ hệ. Một số gia đình có xu hướng tách khỏi công xã thị tộc, đến những nơi thuận lợi hơn để sinh sống. Công xã thị tộc dần bị thu hẹp.

Cùng với sự xuất hiện ngày càng nhiều của cải dư thừa, xã hội dần có sự phân hóa người giàu, người nghèo. Xã hội nguyên thủy dần tan rã. Loài người đứng trước ngưỡng cửa của xã hội có giai cấp và nhà nước.

2. Sự tan rã của xã hội nguyên thủy ở Việt Nam

a. Sự xuất hiện kim loại

Thời đại đồ đồng ở Việt Nam trải qua các nền văn hóa như sau:

+ Văn hóa Phùng Nguyên (Bắc Bộ): đã tìm thấy những mẩu gỉ đồng, mẩu đồng thau nhỏ, mảnh vòng hay đoạn dây chì.

+ Văn hóa Đồng Đậu (Bắc Bộ): Hiện vật bằng đồng khá phổ biến gồm: dùi, cán dao, lưỡi câu,..

+ Văn hóa Gò Mun (Bắc Bộ): Hiện vật đồng chiếm hơn một nửa vật tìm được, bao gồm: mũi tên, giáo mác, rìu lưỡi xéo,…

+ Văn hóa tiền Sa Huỳnh (Trung Bộ): Hiện vật bằng đồng như đục, lao, mũi tên, lưỡi câu,…

+ Văn hóa Đồng Nai (Nam Bộ): Hiện vật bằng đồng như: rìu, giáo, lao có ngạnh, mũi tên, lưỡi câu. 

b. Sự phân hóa và tan rã của xã hội nguyên thủy ở Việt Nam

- Việc sử dụng kim loại đã giúp con cho người nguyên thủy mở rộng địa bàn cư trú. Một số đã rời khỏi vùng trung du, chuyển xuống các đồng bằng ven sông. Họ đã biết dùng cày hỗ có lưỡi bằng đồng để cày ruộng, trồng lúa dùng lưỡi hái để gặt.

- Sự phát triển kinh tế đã dẫn đến sự phân hóa trong đời sống xã hội. Cuộc sống của người nguyên thủy ngày càng ổn định. Họ định cư lâu dài ven các con sông lớn như sông Hồng, sông Mã, sông Thu Bồn, sông Đồng Nai,… Ở đây đã hình thành những khu vực dân cư đông đúc, chuẩn bị cho sự xuất hiện của các quốc gia đầu tiên trên đất nước Việt Nam.

ND chính

ND chính: - Sự phát hiện ra kim loại dẫn đến hàng loạt những biến đổi về mặt vật chất, xã hội nguyên thủy.  - Sự xuất hiện của kim loại và quá trình tan rã của xã hội nguyên thủy ở Việt Nam.

 Sơ đồ tư duy Chuyển biến và phân hóa xã hội nguyên thủy

trithuchub.com

Trả lời câu hỏi mở đầu trang 24 SGK Lịch sử và Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Trong đời sống hàng ngày, chúng ta sử dụng rất nhiều các vật dụng được làm từ đồng và sắt, bởi các nguyên liệu này trở nên rất quen thuộc và cần thiết đối với con người từ rất lâu đời. Em hãy kể tên một số vật dụng đó. Em có biết các nguyên liệu đồng và sắt được phát hiện như thế nào, từ bao giờ và chúng đã thay đổi cuộc sống xã hội ra sao?

Lời giải chi tiết

- Một số đồ vật từ đồng và sắt là:

+ Đồ đồng: mâm, trống, nồi, chậu,…

+ Đồ sắt: rìu, cuốc, dao, kéo,…

- Đồng được phát hiện một cách ngẫu nhiên, tìm thấy từ những đám cháy, những thỏi đồng nóng chảy, vón cục là đồng đỏ (đồng nguyên chất) vào khoảng thiên niên kỉ IV TCN. Sau đó người ta biết pha chế để tạo ra đồng thau.

- Sắt được phát hiện muộn hơn vào cuối thiên niên kỉ II, đầu thiên niên kỉ I TCN.

trithuchub.com

Trả lời câu hỏi mục 1 trang 25 SGK Lịch sử và Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống'

Trả lời câu hỏi mục 2 trang 27 SGK Lịch sử và Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Soạn giải bài 1 phần Luyện tập - vận dụng trang 27 SGK Lịch sử và Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Sự xuất hiện của kim loại đã tác động như thế nào đến đời sống của con người

Lời giải chi tiết

Nhờ có sự xuất hiện bằng kim loại các công cụ như cày, cuốc, rìu,… con người có thể khai hoang, mở rộng diện tích trồng trọt, phát triển nông nghiệp dùng cày và chăn nuôi súc vật. Đồng thời, các ngành thủ công nghiệp dần xuất hiện: nghề luyện kim chế tạo đồ đồng yêu cầu kĩ thuật cao, nghề dệt vải, làm đồ gốm, đồ mộc.

Công cụ lao động thúc đẩy năng suất lao động, gia tăng khối lượng hàng hóa từ đó con người không chỉ đủ ăn mà còn có của cải dư thừa. Cùng với sự xuất hiện ngày càng nhiều của cải dư thừa, xã hội dần có sự phân hóa giàu nghèo. Xã hội nguyên thủy tan rã,dần hình thành xã hội có giai cấp và nhà nước.

 

trithuchub.com

Soạn giải bài 2 phần Luyện tập - vận dụng trang 27 SGK Lịch sử và Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Lập bảng theo mẫu sau và điền những nội dung phù hợp.

Nền văn hóa	Niên đại	Công cụ tìm thấy
Phùng Nguyên	?	?
Đồng Đậu	?	?
Gò Mun	?	?
Tiền Sa Huỳnh	?	?
Đồng Nai	?	?

Lời giải chi tiết

Nền văn hóa	Niên đại	Công cụ tìm thấy
Phùng Nguyên	2000 TCN	Mẫu gỉ đồng, mẫu đồng thau nhỏ, mảnh vòng hay đoạn dây chỉ.
Đồng Đậu	1500 TCN	Hiện vật bằng đồng khá phổ biến gồm: đục, dùi, cán dao, mũi tên, lưỡi câu,…
Gò Mun	1000 TCN	Hiện vật bằng đồng chiếm hơn một nửa hiện vật tìm được, bao gồm: vũ khí (mũi tên, dao, giáo,…),lưỡi câu, dùi, rìu (đặc biệt là rìu lưỡi xéo), đục,…
Tiền Sa Huỳnh	1500 TCN	Hiện vật bằng đồng như: đục, lao, mũi tên, lưỡi câu,…
Đồng Nai	1000 TCN	Hiện vật bằng đồng giống như: rìu, giáo, lao có ngạnh, mũi tên, lưỡi câu,…

trithuchub.com

Soạn giải bài 3 phần Luyện tập - vận dụng trang 27 SGK Lịch sử và Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Hãy tìm hiểu thêm và cho biết nguyên liệu bằng đồng hiện nay còn được sử dụng vào những vật gì? Tại sao các loại công cụ bằng vũ khí bằng đồng ngày càng ít được sử dụng trong đời sống?

Lời giải chi tiết

Nguyên liệu đồng hiện nay còn được sử dụng vào những việc:

+ Sử dụng trong sản xuất cơ khí, điện tử: Dây dẫn điện, Que hàn đồng, Tay nắm và các đồ vật khác trong xây dựng nhà cửa, động cơ điện, trong đồ nhà bếp, chẳng hạn như chảo....

+ Đồ thủ công mỹ nghệ: tượng đồng, tranh đồng, trống đồng... 

+ Đồ thờ: hoành phi câu đối bằng đồng, đỉnh đồng, lư đồng, hạc đồng....

+ Đồ đồng phong thủy là những vật phẩm, linh vật,... làm từ đồng. 

- Công cụ và vũ khí bằng đồng ngày càng ít được sử dụng trong đời sống vì: 

+ Công cụ, vũ khí bằng đồng thường mềm, dẻo, dễ gẫy, bị uốn cong khi dùng làm công cụ lao động.

+ Không mang lại hiệu quả cao (tốc độ, sức tàn phá...) như các loại vũ khí hiện đại (súng, pháo, mìn...)

+ Khó bảo quản, thời gian sử dụng ngắn.

 trithuchub.com