Bài 8. Lập kế hoạch chi tiêu
Mở đầu
Trả lời câu hỏi Mở đầu trang 49 Bài 8 GDCD 8 Chân trời sáng tạo
Em hãy quan sát hình ảnh sau và trả lời câu hỏi.
- Hình ảnh chiếc xô bị thủng làm cho em liên tưởng đến điều gì trong quản lí chi tiêu?
- Em đã quản lí tốt tiêu của mình chưa? Vì sao?
Lời giải chi tiết:
- Hình ảnh chiếc xô bị thủng làm cho em liên tưởng đến việc: nếu không quản lí chi tiêu tốt thì chúng ta dễ rơi vào tình trạng thất thoát tài chính, nghèo đói.
- Em chưa quản lí tốt tiêu của mình. Vì: em chưa biết cách lập kế hoạch chi tiêu hiệu quả.
Khám phá 1
Trả lời câu hỏi Khám phá 1 trang 50 Bài 8 GDCD 8 Chân trời sáng tạo
Theo em, vì sao cần phải lập kế hoạch chi tiêu?
Lời giải chi tiết:
Cách quản lý chi tiêu của bạn T
+ T sử dụng số tiền mừng tuổi và những khoản tiền khác mình có được vào những việc phù hợp.
+ T chia nhỏ số tiền mình có, sử dụng chúng cho những mục đích khác nhau: một phần tiền dùng để mua sách vở; một phần tiền dùng để mua đồ tặng người thân, bạn bè vào những dịp đặc biệt và một phần tiền để tham gia các hoạt động thiện nguyện.
Cần phải lập kế hoạch chi tiêu, vì:
+ Lập kế hoạch chi tiêu sẽ giúp quản lý tiền một cách hiệu quả, phát hiện được những điểm chưa đúng trong việc sử dụng tài chính, chi tiêu không hợp lý.
+ Kế hoạch chi tiêu còn giúp định hướng tương lai, phân bổ tiền phù hợp và đạt được các mục tiêu tài chính.
Khám phá 2
Trả lời câu hỏi Khám phá 2 trang 50 Bài 8 GDCD 8 Chân trời sáng tạo
- Em hãy sắp xếp thứ tự các bước lập kế hoạch chi tiêu sao cho hợp lý.
- Em hãy giúp bạn A lập kế hoạch chi tiêu trong trường hợp trên.
- Em hãy kể thêm những cách lập kế hoạch chi tiêu khác mà em biết.
Lời giải chi tiết:
Sắp xếp thứ tự các bước lập kế hoạch chi tiêu
- Bước 1: Xác định mục tiêu và thời hạn thực hiện dựa trên nguồn lực hiện có
- Bước 2: Xác định các khoản cần chi.
- Bước 3: Thiết lập nguyên tắc thu chi.
- Bước 4: Thực hiện kế hoạch chi tiêu.
- Bước 5: Kiểm tra và điều chỉnh kế hoạch chi tiêu.
Giúp bạn A lập kế hoạch chi tiêu
- Bước 1:
+ Mục tiêu: mua đôi giày thể thao mới (ví dụ: giày Stan Smith của hãng Adidas)
+ Thời gian thực hiện: 4 tháng
+ Nguồn lực hiện có: tiền mừng tuổi (500.000 đồng); tiền tiết kiệm và tiền thưởng (700.000 đồng)
- Bước 2: Các khoản cần chi trong 4 tháng tới:
+ Tiền mua giày mới: 1.700.000 đồng (giá của đôi giày Stan Smith)
+ Tiền mua quà tặng sinh nhật mẹ (dự kiến khoảng 300.000 đồng).
- Bước 3: Nguyên tắc thu - chi:
+ Thu: tổng hợp tất cả các khoản tiền hiện có (tiền mừng tuổi, tiết kiệm, thưởng) cùng với số tiền làm thêm (dự kiến sẽ làm thêm các công việc phù hợp, trong 4 tháng, mỗi tháng tiền lương để ra khoảng 200.000 đồng).
+ Chi: chỉ chi tiêu vào những việc thực sự cần thiết và trong khả năng chi trả.
- Bước 4: thực hiện kế hoạch chi tiêu
- Bước 5: kiểm tra và điều chỉnh kế hoạch chi tiêu.
Một số cách lập kế hoạch chi tiêu khác
- Chi tiêu theo nguyên tắc 6 chiếc lọ (chia thu nhập thành 6 khoản khác nhau, mỗi khoản có tỉ lệ nhất định và phục vụ cho một mục đích riêng)
- Chi tiêu theo nguyên tắc: 50 - 20 - 30. Trong đó:
+ 50% thu nhập dành cho những mục tiêu thiết yếu
+ 20% thu nhập diành cho mục tiêu tài chính
+ 30% thu nhập dành cho chăm sóc cá nhân.
Khám phá 3
Trả lời câu hỏi Khám phá 3 trang 52 Bài 8 GDCD 8 Chân trời sáng tạo
- Em hãy chọn cách chi tiêu phù hợp với bản thân và giải thích vì sao.
- Em hãy liệt kê những yêu cầu cơ bản khi lập kế hoạch chi tiêu.
- Em hãy nêu những thói quen chi tiêu hợp lí mà em biết.
Lời giải chi tiết:
Chọn cách chi tiêu phù hợp với bản thân và giải thích
+ Cách chi tiêu phù hợp với bản thân em là: chi tiêu theo nguyên tắc 6 chiếc lọ.
+ Vì: việc phân chia nguồn tiền thành 6 khoản nhỏ, mỗi khoản tương ứng với những mục đích chi tiêu khác nhau, như: nhu cầu thiết yếu; đầu tư; tiết kiệm; hưởng thụ; giáo dục, thiện nguyện,… rất phù hợp và thiết thực trong cuộc sống. Mặt khác, trong quá trình thực hiện, em cũng có thể linh động, điều chỉnh tỉ lệ giữa các khoản tiền sao cho phù hợp với hoàn cảnh cụ thể.
Liệt kê những yêu cầu cơ bản khi lập kế hoạch chi tiêu
+ Chi tiêu phải có mục đích cụ thể, rõ ràng.
+ Lập kế hoạch chi tiêu cần bám sát thực tế, dựa trên nguồn lực hiện có của bản thân.
+ Cần thiết lập những nguyên tắc chi - tiêu đúng đắn, khoa học và phù hợp.
+ Cần hình thành và rèn luyện những thói quen chi tiêu hợp lí.
+ Thái độ quyết tâm, nghiêm túc khi thực hiện kế hoạch.
Nêu những thói quen chi tiêu hợp lí mà em biết
+ Xác định đúng nhu cầu sử dụng. Chỉ mua những thứ thật sự cần thiết và trong khả năng chi trả của bản thân.
+ Luôn theo dõi các khoản chi - tiêu để kịp thời phát hiện những khoản chi không hợp lí, từ đó có hành động điều chỉnh cho phù hợp.
+ Tiết kiệm trước, chi tiêu sau.
+ Chỉ vay tiền khi thực sự cần và phải trả đúng hạn.
Luyện tập 1
Trả lời câu hỏi Luyện tập 1 trang 52 Bài 8 GDCD 8 Chân trời sáng tạo
Em hãy bày tỏ quan điểm đối với các ý kiến sau:
a) Lập kế hoạch chi tiêu chỉ dành cho những người lớn đã đi làm kiếm tiền.
b) Lập kế hoạch chi tiêu rất mất thời gian và tạo ra sự khó chịu khi sử dụng tiền.
c) Các thói quen chi tiêu hợp lí sẽ giúp ta đạt được mục tiêu tài chính cá nhân.
d) Kế hoạch chi tiêu cần cụ thể và thực hiện nghiêm túc.
Lời giải chi tiết:
- Ý kiến a) Không đồng tình. Vì: mọi cá nhân đều cần thiết lập kế hoạch chi tiêu.
- Ý kiến b) Không đồng tình. Vì: việc lập kế hoạch chi tiêu sẽ đem lại cho chúng những lợi ích lớn, như: quản lí tiền một cách hiệu quả; định hướng tương lai; phân bổ tiền phù hợp và đạt được những mục tiêu tài chính.
- Ý kiến c) Đồng tình. Vì: thiết lập các thói quen chi tiêu hợp lí cũng là một yếu tố giúp chúng ta đạt được mục tiêu tài chính cá nhân.
- Ý kiến d) Đồng tình. Vì: để thực hiện thành công kế hoạch chi tiêu, chúng ta cần đảm bảo các yêu cầu, như: tính cụ thể; tính khả thi; sự quyết tâm và nghiêm túc,…
Luyện tập 2
Trả lời câu hỏi Luyện tập 2 trang 53 Bài 8 GDCD 8 Chân trời sáng tạo
Em hãy đọc tình huống sau và trả lời câu hỏi
Tình huống. Bạn K rất thích những bức ảnh 3D mô phỏng các nhân vật siêu anh hùng. Bạn K thường trích ra một ít tiền tiêu vặt đề mua. Mỗi khi cô bán hàng trưng bày những bức ảnh 3D mới thì bạn K lại tìm đến bạn thân vay tiền để mua. Bạn K nói với bạn: “Bạn cho mình mượn tiền nhé, mình sẽ gửi trả bạn sau”.
Câu hỏi:
- Em có đồng tình với hành động của bạn K không? Vì sao?
- Nếu là bạn của bạn K, em sẽ tư vấn cho bạn như thế nào?
Lời giải chi tiết:
- Em không đồng tình với hành động của bạn K. Vì: hành động này cho thấy K chưa biết cách chi tiêu hợp lí.
- Nếu là bạn của K, em sẽ khuyên K:
+ Nên thiết lập lại kế hoạch chi tiêu.
+ Chỉ chi tiêu vào những việc thực sự cần thiết và trong khả năng chi trả của bản thân.
+ Hạn chế tối đa việc vay tiền, chỉ vay trong hoàn cảnh thực sự cấp thiết và phải trả đúng hạn.
Luyện tập 3
Trả lời câu hỏi Luyện tập 3 trang 53 Bài 8 GDCD 8 Chân trời sáng tạo
Em hãy cùng bạn sắm vai và xử lí các tình huống sau:
Tình huống 1. Sau một tháng thực hiện ghi chép và theo dõi chi tiêu hằng ngày, bạn A và bạn B cùng trao đổi kinh nghiệm với nhau. Bạn A chia sẻ: “Mình vẫn hay bị quên những khoản chi tiêu nhỏ đã sử dụng”. Bạn B thì bảo rằng: “Khi tổng kết lại, mình bị thiếu một số tiền lớn. Phải điều chỉnh cách sử dụng tiền và chi tiêu thôi”. Bạn A nói: “Hay là mình đi tìm bạn M để nhờ bạn ấy tư vấn đi. Bạn M quản lí chi tiêu giỏi lắm”.
Câu hỏi: Nếu là bạn M, em sẽ giúp bạn A và bạn B như thế nào ?
Tình huống 2. Chú của bạn H đi làm ăn xa ở thành phố. Dịp này về thăm nhà, chú đã cho bạn H một khoản tiền. Bạn H tự hào nói với nhóm bạn của mình: “Hôm nay, mình mới các bạn ăn kem nhé!”. Khoản tiền còn lại, bạn H dự định dùng để mua những thẻ bài mà mình yêu thích.
Câu hỏi: Nếu là bạn thân của bạn H, em sẽ nhắc nhở bạn H chi tiêu như thế nào cho hợp lí?
Lời giải chi tiết:
* Trả lời câu hỏi tình huống 1: Nếu là M, em sẽ khuyên các bạn A và B:
- Hằng tháng, nên lập một bản kế hoạch chi tiêu hợp lí. Trong đó, cần xác định rõ:
+ Tổng số tiền có được là bao nhiêu?
+ Mình cần chi tiêu vào những khoản nào? Khoản nào là nhu cầu thiết yếu? Khoản nào không phải là nhu cầu thiết yếu?
+ Dự trù một số tình huống có thể phát sinh trong tháng.
+ Nguyên tắc chi tiêu mà mình áp dụng là gì?
- Hình thành và rèn luyện những thói quen chi tiêu hợp lí.
- Có một quyển sổ nhỏ để ghi chép, theo dõi quá trình thực hiện kế hoạch chi tiêu
- Thái độ quyết tâm, nghiêm túc khi thực hiện kế hoạch.
* Trả lời câu hỏi tình huống 2: Nếu là bạn thân của H, em sẽ nhắc nhở bạn:
+ Cần lập kế hoạch chi tiêu, sử dụng hợp lí số tiền mình có được.
+ Trước khi chi tiêu thứ gì, chúng ta cần xem xét đến tính cấp thiết của việc đó. Chúng ta chỉ nên sử dụng tiền để mua những đồ thật sự cần thiết và trong khả năng chi trả của bản thân. Việc H dùng số tiền chú cho để mua kem, tuy trong khả năng chi trả, nhưng đây không phải là nhu cầu cấp thiết.
Luyện tập 4
Trả lời câu hỏi Luyện tập 4 trang 53 Bài 8 GDCD 8 Chân trời sáng tạo
Em hãy lập kế hoạch chi tiêu theo năm bước để thực hiện một mục tiêu cụ thể (tổ chức sinh nhật, mua quà,...).
Lời giải chi tiết:
*) Tham khảo:
- Bước 1:
+ Mục tiêu: mua đôi giày thể thao mới (giày Stan Smith của hãng Adidas)
+ Thời gian thực hiện: 4 tháng
+ Nguồn lực hiện có: tiền mừng tuổi (500.000 đồng); tiền tiết kiệm và tiền thưởng (700.000 đồng)
- Bước 2: Các khoản cần chi trong 4 tháng tới:
+ Tiền mua giày mới: 1.700.000 đồng (giá của đôi giày Stan Smith)
+ Tiền mua quà tặng sinh nhật mẹ (dự kiến khoảng 300.000 đồng).
- Bước 3: Nguyên tắc thu - chi:
+ Thu: tổng hợp tất cả các khoản tiền hiện có (tiền mừng tuổi, tiết kiệm, thưởng) cùng với số tiền làm thêm (dự kiến sẽ làm thêm các công việc phù hợp, trong 4 tháng, mỗi tháng tiền lương để ra khoảng 200.000 đồng).
+ Chi: chỉ chi tiêu vào những việc thực sự cần thiết và trong khả năng chi trả.
- Bước 4: thực hiện kế hoạch chi tiêu
- Bước 5: kiểm tra và điều chỉnh kế hoạch chi tiêu.
Vận dụng 1
Trả lời câu hỏi Vận dụng 1 trang 53 Bài 8 GDCD 8 Chân trời sáng tạo
Em hãy tự đánh giá thói quen chi tiêu của bản thân và điều chỉnh sao cho hợp lí.
Lời giải chi tiết:
(*) Tham khảo: Sau khi điều chỉnh (lập kế hoạch chi tiêu, rèn luyện những thói quen chi tiêu hợp lí), việc quản lí chi tiêu của em đã được cải thiện, cụ thể:
+ Tránh được những khoản chi tiêu không thiết yếu.
+ Hàng tháng, tích lũy được nhiều tiền tiết kiệm hơn.
Vận dụng 2
Trả lời câu hỏi Vận dụng 2 trang 53 Bài 8 GDCD 8 Chân trời sáng tạo
Em hãy chọn một bạn trong lớp để giúp nhau xây dựng kế hoạch chi tiêu và nhắc nhở nhau thực hiện trong một tháng.
Lời giải chi tiết:
(*) Học sinh tự thực hiện.