Bài 9. Trung Quốc từ thời cổ đại đến thế kỉ VII

Lý thuyết Trung Quốc từ thời cổ đại đến thế kỉ VII Lịch sử và Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

1. Điều kiện tự nhiên của Trung Quốc thời cổ đại

- Người Trung Quốc đã xây dựng nền văn minh đầu tiên ở lưu vực sông Hoàng Hà, sau đó mở rộng đến lưu vực sông Trường Giang (Dương Tử).

- Phù sa của hai con sông đã tạo nên đồng bằng Hoa Bắc, Hoa Trung và Hoa Nam rộng lớn, phì nhiêu, thuận lợi cho phát triển nông nghiệp.

- Tuy nhiên, lũ lụt do hai con sông đã gây ra nhiều khó khăn cho đời sống của người dân.

2. Nhà Tần thống nhất và xác lập chế độ phong kiến ở Trung Quốc

- Đến cuối thời nhà Chu, nước Tần dần mạnh lên. Tần Doanh Chính đã lần lượt đánh chiếm các nước, thống nhất Trung Quốc.

+ Năm 230 TCN, Tần Thủy Hoàng thôn tính nước Hàn.

+ Năm 228 TCN, Tần Thủy Hoàng thôn tính nước Triệu.

+ Năm 225 TCN, nước Ngụy bị nước Tần thôn tính.

+ Năm 223 TCN, nước Sở bị thôn tính.

+ Năm 222, thôn tính nước Yên.

+ Cuối cùng năm 221 TCN thống nhất cả nước Tề tạo nên một đất nước Trung Quốc thống nhất.

3. Trung Quốc từ thời nhà Hán đến thời nhà Tùy (206 TCN- thế kỉ VII)

 

4. Một số thành tựu nổi bật của văn minh Trung Quốc từ thời cổ đại đến thế kỉ VII

Thành tựu	Đặc điểm
Tư tưởng	Xuất hiện nhiều trường phái tư tưởng khác nhau như : Nho gia, đạo gia,… nhưng nổi bật với Nho gia nhấn mạnh tôn ti trật tự, bổn phận,…
Chữ viết	Người Trung Quốc dùng chữ tương hình được khắc trên mai rùa, xương thú, chuông và phổ biến là khắc trên tre và trúc.
Văn học, sử học	- Tác phẩm văn học cổ nhất là Kinh Thi. - bộ Sử kí của Tư Mã Thiên được coi là công trình sử học đồ sộ trong thời đại
Y học	Phát triển với nhiều cách chữa bệnh bằng thảo dược, bấm huyệt, châm cứu,…
Kĩ thuật	Nhiều phát minh quan trọng: đo động đất, kĩ thuật tơ lụa, kĩ thuật làm giấy,…
Kiến trúc và điêu khắc	Nhiều cung điện, đền, tháp,lăng tẩm,... tiêu biểu nhất là Vạn lí trường thành

Video tư liệu về Tứ đại phát minh của Trung Quốc

ND chính

ND Chính: - Điều kiện tự nhiên của Trung Quốc thời cổ đại - Nhà Tần thống nhất và xác lập chế độ phong kiến ở Trung Quốc - Trung Quốc từ thời nhà Hán đến thời nhà Tùy (206 TCN- thế kỉ VII) - Trung Quốc từ thời nhà Hán đến thời nhà Tùy (206 TCN- thế kỉ VII)

 

 

Sơ đồ tư duy  Trung QUốc từ thời cổ đại đến thế kỉ VII

trithuchub.com

 

 

 

Trả lời câu hỏi mở đầu trang 39 SGK Lịch sử và Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Từ thời xa xưa, người Trung Quốc đã chế tạo ra la bàn để xác định phương hướng. Họ còn là chủ nhân của một nền văn minh phát triển với nhiều thành tựu mà cho đến nay nhân loại vẫn đang được thừa hưởng. Vậy, điều kiện nào giúp người Trung Quốc cổ đại đã tạo dựng được nền văn minh rực rỡ như thế? Những giá trị to lớn mà họ trao truyền đến nay là gì?

Lời giải chi tiết

Các yếu tố tác động đến sự hình thành và phát triển của nền văn minh Trung Quốc cổ đại:

- Điều kiện tự nhiên:

+ Được hình thành bên lưu vực các con sông lớn (sông Hoàng Hà và sông Trường Giang);

+ Có nhiều đồng bằng lớn: đồng bằng Hoa Bắc, Hoa Nam, Hoa Trung rộng lớn, đất phù sa màu mỡ thuận lợi cho hoạt động sản xuất nông nghiệp;

+ Thượng nguồn của các dòng sông là vùng đất cao, có nhiều đồng cỏ nên chăn nuôi phát triển khá sớm.

- Điều kiện kinh tế - xã hội:

+ Nông nghiệp phát triển sớm: Trung Quốc cổ đại có nền nông nghiệp phát triển mạnh, đặc biệt là trồng trọt lúa nước dọc sông Hoàng Hà và sông Trường Giang, cùng với lúa mì và kê ở các đồng bằng phía Bắc. Những điều kiện này tạo nên nguồn cung lương thực dồi dào và ổn định, giúp dân cư định cư lâu dài và gia tăng dân số. Chăn nuôi cũng phát triển khá sớm ở khu vực đồng cả trên các vùng đất cao, tạo nguồn thực phẩm và nguyên liệu cho nghề dệt len và làm da. Sự kết hợp giữa trồng trọt và chăn nuôi giúp kinh tế Trung Quốc cổ đại tự cung tự cấp.

+ Vai trò của nhà nước tập quyền: Từ thời nhà Hạ, Thương và Chu, nhà nước Trung Quốc cổ đại đã phát triển một hệ thống chính quyền trung ương mạnh mẽ, với vua làm trung tâm quyền lực. Dưới các triều đại như Tần và Hán, hệ thống chính quyền tập quyền này càng trở nên chặt chẽ, với bộ máy quan lại được tổ chức quy củ, giúp quản lý chặt chẽ các vùng lãnh thổ rộng lớn.

+ Tư tưởng Nho giáo: Nho giáo trở thành nền tảng đạo đức và tư tưởng chủ đạo của xã hội, nhấn mạnh vai trò của gia đình, trật tự xã hội và lòng trung thành. Sự ảnh hưởng của Nho giáo tạo ra các giá trị truyền thống trong các mối quan hệ xã hội, đặc biệt là lòng hiếu kính và vai trò của vua chúa.

Một số thành tựu của văn hóa Trung Quốc trao truyền lại đến ngày nay:

- Tứ đại phát minh: giấy, kĩ thuật in, la bàn, thuốc súng.

- Tư tưởng, tôn giáo: Nho giáo, Đạo giáo….

- Các công trình kiến trúc lớn, đồ sộ. Ví dụ: lăng mộ Tần Thủy Hoàng, Vạn lí trường thành…

trithuchub.com

Trả lời câu hỏi mục 1 trang 40 SGK Lịch sử và Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Theo em, sông Hoàng Hà và sông Trường Giang đã tác động như thế nào đến cuộc sống của cư dân Trung Quốc thời cổ đại.

Lời giải chi tiết

Sông Trường Giang và Hoàng Hà đã tác động đến cuộc sống của cư dân Trung Quốc thời cổ đại:

- Phù sa của hai con sông đã tạo nên đồng bằng Hoa Bắc, Hoa Trung và Hoa Nam rộng lớn, phì nhiêu, thuận lợi cho phát triển nông nghiệp.

- Lũ lụt do hai con sông đã gây ra nhiều khó khăn cho đời sống của người dân.

- Thượng nguồn của các dòng sông là vùng đất cao, có nhiều đồng cỏ nên chăn nuôi  đã phát triển từ rất sớm.

trithuchub.com

Trả lời câu hỏi mục 2 trang 41 SGK Lịch sử và Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Nhà Tần đã thống nhất và xác lập chế độ phong kiến Trung Quốc như thế nào?

Lời giải chi tiết

Từ thế kỉ XXI đến thế kỉ III TCN, lịch sử Trung Quốc trải qua các triều đại Hạ Thương, Chu. Sau triều đại nhà Chu, Trung Quốc lại bị chia thành nhiều nước nhỏ. Trong đó, nước Tần có tiềm lực kinh tế và quân sự mạnh nhất, lần lượt tiêu diệt các đối thủ.

Năm 221 TCN, Tần Thủy Hoàng đã thống nhất lãnh thổ, tự xưng hoàng đế. Nhà Tần chia cắt đất nước thành các quận, huyện, đặt các chức quan cai quản, lập ra triều đại phong kiến đầu tiên ở Trung Quốc.

Để củng cố sự thống nhất đất nước, nhà Tần còn áp dụng chế độ đo lường, tiền tệ, chữ viết và pháp luật chung trên cả nước. 

trithuchub.com

Trả lời câu hỏi mục 3 trang 41 SGK Lịch sử và Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Hãy xây dựng đường thời gian từ thời nhà Hán đến thời nhà Tùy

Lời giải chi tiết

trithuchub.com

Trả lời câu hỏi mục 4 trang 42 SGK Lịch sử và Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Kể tên một số thành tựu văn minh tiêu biểu của Trung Quốc thời cổ đại.

Lời giải chi tiết

Thành tựu	Đặc điểm
Tư tưởng	Xuất hiện nhiều trường phái tư tưởng khác nhau như : Nho gia, đạo gia,
Chữ viết	Người Trung Quốc dùng chữ tượng hình được khắc trên mai rùa, xương thú, chuông và phổ biến là khắc trên tre và trúc.
Văn học, sử học	- Tác phẩm văn học cổ nhất là Kinh Thi. - Sử kí của Tư Mã Thiên. Tư trị thông giám của Tư Mã Quang
Y học	Phát triển với nhiều cách chữa bệnh bằng thảo dược, bấm huyệt, châm cứu,…
Kĩ thuật	phát minh: địa động nghi, kĩ thuật tơ lụa, kĩ thuật làm giấy, la bàn, thuốc sung
Kiến trúc và điêu khắc	Nhiều cung điện, đền, tháp,lăng tẩm,... tiêu biểu nhất là Vạn lí trường thành

trithuchub.com

Soạn giải bài 1 phần Luyện tập - vận dụng trang 43 SGK Lịch sử và Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Điều kiện tự nhiên của Trung Quốc cổ đại có những đặc điểm gì nổi bật? Những đặc điểm đó tác động như thế nào đến sự hình thành nền văn minh của quốc gia này?

Lời giải chi tiết

Điều kiện tự nhiên của Trung Quốc cổ đại: 

- Vùng cư trú chủ yếu của cư dân Trung Quốc thời cổ đại chủ yếu là trung và hạ lưu sông Hoàng Hà. Về sau họ mở rộng địa bàn cư trú xuống lưu vực Trường Giang.

- Hoàng Hà và Trường Giang đã tác động đến cuộc sống cư dân Trung Hoa:

+Hoàng Hà là con sông thường xuyên gây ra lũ lụt, nhưng phù sa màu mỡ của sông Hoàng đã tạo nên một vùng đồng bằng châu thổ phì nhiêu phù hợp cho việc trồng trọt khi công cụ còn tương đối thô sơ.

+ Vùng đồng bằng rộng lớn ở sông Trường Giang đất đai phì nhiêu, khí hậu ấm áp, thuận lợi cho nhiều loại cây trồng phát triển.

=> Trên vùng đất màu mỡ của hai con sông, những nhà nước cổ đại đầu tiên của Trung Quốc ra đời.

trithuchub.com

Soạn giải bài 2 phần Luyện tập - vận dụng trang 43 SGK Lịch sử và Địa lí 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Trong các thành tựu văn minh Trung Quốc thời cổ đại, em thích nhất thành tựu nào? Vì sao?

Lời giải chi tiết

Trong những phát minh của Trung Quốc, em ấn tượng nhất với phát minh về giấy. Bởi vì, việc phát minh ra giấy có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với xã hội ngày nay. Giấy giúp chúng ta ghi chép những nội dung sự kiện và chính xác nhất với việc giữ gìn và bảo quản rất lâu những dữ liệu ấy. Việc phát minh ra kĩ thuật làm giấy góp phần tiết kiệm được nguồn nguyên vật liệu khi xưa con người thường khắc trên cây tre, trúc, mai rùa những vật liệu này vừa nặng vừa mất công nhưng lại không ghi chép được bao nhiêu. Việc tạo ra những tờ giấy mỏng, ghi chép lại nhiều kiến thức giúp con người có thể ghi nhớ được các dữ liệu văn bản một cách chính xác và đầy đủ nhất. 

trithuchub.com