Cách tìm đường tiệm cận dựa vào bảng biến thiên - Toán 12
Đường tiệm cận của đồ thị hàm số - Từ điển môn Toán 12 Cách tìm đường tiệm cận dựa vào bảng biến thiên - Toán 12
Cách tìm đường tiệm cận dựa vào bảng biến thiên
1. Đường tiệm cận là gì?
2. Cách tìm đường tiệm cận ngang dựa vào bảng biến thiên
3. Cách tìm đường tiệm cận đứng dựa vào bảng biến thiên
4. Bài tập vận dụng
1. Đường tiệm cận là gì?
a) Tiệm cận đứng:
Đường thẳng \(x = {x_0}\) gọi là đường tiệm cận đứng của đồ thị hàm số y = f(x) nếu ít nhất một trong các điều kiện sau được thoả mãn:
\(\mathop {\lim }\limits_{x \to {x_0}^ + } f(x) = + \infty \); \(\mathop {\lim }\limits_{x \to {x_0}^ + } f(x) = - \infty \); \(\mathop {\lim }\limits_{x \to {x_0}^ - } f(x) = + \infty \); \(\mathop {\lim }\limits_{x \to {x_0}^ - } f(x) = - \infty \).

b) Tiệm cận ngang
Đường thẳng \(y = {y_0}\) gọi là đường tiệm cận ngang của đồ thị hàm số y = f(x) nếu:
\(\mathop {\lim }\limits_{x \to + \infty } f(x) = {y_0}\) hoặc \(\mathop {\lim }\limits_{x \to - \infty } f(x) = {y_0}\).

c) Tiệm cận xiên:
Đường thẳng y = ax + b \((a \ne 0)\) gọi là đường tiệm cận xiên của đồ thị hàm số y = f(x) nếu \(\mathop {\lim }\limits_{x \to + \infty } \left[ {f(x) - (ax + b)} \right] = 0\) hoặc \(\mathop {\lim }\limits_{x \to + \infty } \left[ {f(x) - (ax + b)} \right] = 0\).

2. Cách tìm đường tiệm cận ngang dựa vào bảng biến thiên
Cho bảng biến thiên của hàm số y = f(x).
Nếu \(\mathop {\lim }\limits_{x \to + \infty } f(x) = {y_0}\) hoặc \(\mathop {\lim }\limits_{x \to - \infty } f(x) = {y_0}\) thì đồ thị hàm số có tiệm cận ngang là \(y = {y_0}\).
Ví dụ minh hoạ:
1) Cho bảng biến thiên của hàm số y = f(x):

Vì \(\mathop {\lim }\limits_{x \to + \infty } f(x) = 5\) và \(\mathop {\lim }\limits_{x \to - \infty } f(x) = 1\) nên đồ thị hàm số có 2 đường tiệm cận ngang là y = 1 và y = 5.

2) Cho bảng biến thiên của hàm số y = f(x):

Vì \(\mathop {\lim }\limits_{x \to - \infty } f(x) = 3\) nên đồ thị hàm số có 1 đường tiệm cận ngang là y = 3.

3. Cách tìm đường tiệm cận đứng dựa vào bảng biến thiên
Cho bảng biến thiên của hàm số y = f(x).
Đường thẳng \(x = {x_0}\) được gọi là tiệm cận đứng của đồ thị hàm số y = f(x) nếu thoả mãn ít nhất một trong các điều kiện:
+ \(\mathop {\lim }\limits_{x \to {x_0}^ + } f(x) = + \infty \);
+ \(\mathop {\lim }\limits_{x \to {x_0}^ + } f(x) = - \infty \);
+ \(\mathop {\lim }\limits_{x \to {x_0}^ - } f(x) = + \infty \);
+ \(\mathop {\lim }\limits_{x \to {x_0}^ - } f(x) = - \infty \).
Ví dụ minh hoạ:
1) Cho bảng biến thiên của hàm số y = f(x):

Vì \(\mathop {\lim }\limits_{x \to - {1^ - }} f(x) = + \infty \) và \(\mathop {\lim }\limits_{x \to {1^ - }} f(x) = - \infty \) nên đồ thị hàm số y = f(x) có hai tiệm cận đứng là x = -1 và x = 1.

2) Cho bảng biến thiên của hàm số y = f(x):

Vì không có giá trị \({x_0}\) nào thoả mãn 1 trong 4 điều kiện về giới hạn hàm số nên đồ thị không có tiệm cận đứng.
4. Bài tập vận dụng
Cho hàm số f(x) liên tục trên mỗi khoảng \(\left( { - \infty ; - \frac{1}{2}} \right)\) và \(\left( { - \frac{1}{2}; + \infty } \right)\), có bảng biến thiên như hình vẽ:

Tiệm cận ngang của đồ thị hàm số là đường thẳng có phương trình

Gợi ý