Đề thi giữa kì 2 Văn 12 Chân trời sáng tạo - Đề số 10
Đề thi
ĐỀ THI GIỮA HỌC KÌ 2 NGỮ VĂN 12 (CHÂN TRỜI SÁNG TẠO)
I. ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản:
(1) Đó là mùa của những tiếng chim reo
Trời xanh biếc, nắng tràn lên khắp ngả
Đất thành cây, mật trào lên vị quả
Bước chân người bỗng mở những đường đi
(2) Đó là mùa không thể giấu che
Cả vạn vật đều phơi trần dưới nắng
Biển xanh thẳm, cánh buồm lồng lộng trắng
Từ những miền cay đắng hóa thành thơ.
(3) Đó là mùa của những ước mơ
Những dục vọng muôn đời không kể xiết
Gió bão hòa, mưa thành sông thành bể
Một thoáng nhìn có thể hóa tình yêu
(4) Đó là mùa của những buổi chiều
Cánh diều giấy nghiêng vòm trời cao vút
Tiếng dế thức suốt đêm dài oi bức
Tiếng cuốc dồn thúc giục nắng đang trưa
(5) Mùa hạ của tôi, mùa hạ đã đi chưa
Ôi tuổi trẻ bao khát khao còn, hết
Mà mặt đất màu xanh là vẫn biển
Quả ngọt ngào thắm thiết vẫn màu hoa.
(Mùa hạ - Xuân Quỳnh, Tuyển tập Thơ Xuân Quỳnh, NXB Văn học, 2016, tr. 34)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Chỉ ra dấu hiệu xác định thể thơ của văn bản.
Câu 2. Trong khổ thơ (5), mùa hạ gắn với giai đoạn nào của cuộc đời con người?
Câu 3. Nêu hiệu quả của biện pháp tu từ điệp cấu trúc được sử dụng trong những dòng thơ in đậm.
Câu 4. Câu thơ Bước chân người bỗng mở những đường đi gợi lên trong em suy nghĩ gì về sức mạnh của con người trong cuộc sống?
Câu 5. Thông điệp nào trong bài thơ có ý nghĩa nhất đối với anh/chị? Vì sao?
II. VIẾT
Câu 1
Anh/chị hãy viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích những nét đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ Mùa hạ của Xuân Quỳnh.
Câu 2
Đầu tư vào tri thức sẽ đem lại lợi nhuận cao nhất. (Benjamin Franklin)
Từ cái nhìn của người trẻ, anh/ chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ về ý kiến trên.
----------HẾT---------
Đáp án
I. ĐỌC HIỂU
Câu 1:
Phương pháp:
- Vận dụng kiến thức về đặc trưng các thể thơ.
- Dựa vào số tiếng trong mỗi dòng, cách gieo vần, ngắt nhịp.
Cách giải:
- Bài thơ được viết theo thể thơ tự do.
- Dấu hiệu:
+ Số tiếng trong mỗi dòng thơ không hoàn toàn cố định.
+ Gieo vần và cách ngắt nhịp linh hoạt.
Câu 2:
Phương pháp:
- Dựa vào hình ảnh biểu tượng.
- Liên hệ giữa mùa trong tự nhiên và các chặng đời con người.
Cách giải:
Trong khổ thơ (5), mùa hạ gắn với giai đoạn: Tuổi trẻ nhiều đam mê, khát vọng, hoài bão của cuộc đời con người
Câu 3:
Phương pháp:
- Xác định biện pháp tu từ: điệp cấu trúc.
- Phân tích tác dụng về nhấn mạnh nội dung, nhịp điệu và cảm xúc
Cách giải:
Biện pháp điệp cấu trúc “Đó là mùa…” có tác dụng:
- Nhấn mạnh những bước chuyển mình trong thời gian tuổi trẻ của mỗi con người, là thời gian của sự sinh sôi, rạo rực, say mê, xao động
- Đồng thời tạo nhịp điệu dồn dập, nhịp nhàng; làm tăng sức gợi hình, gợi cảm và giúp cho câu văn thêm sinh động, hấp dẫn; tạo sự liên kết cho các khổ thơ
Câu 4:
Phương pháp:
- Giải nghĩa hình ảnh ẩn dụ.
- Rút ra ý nghĩa triết lí.
Cách giải:
- Sức mạnh của con người có thể làm nên những điều mới mẻ, lớn lao, mở ra những con đường mới cho tương lai của chính mình.
- Sức mạnh không chỉ là thể chất mà còn là sức mạnh về tinh thần, ý chí, đó cũng là nền tảng để con người đi đến những thành công.
Câu 5:
Phương pháp:
Gợi ý:
- Thông điệp có ý nghĩa nhất: Hãy sống trọn vẹn với tuổi trẻ và khát vọng của mình.
- Vì:
+ Tuổi trẻ là mùa rực rỡ nhất của đời người.
+ Nếu không dám ước mơ, không dám hành động, ta sẽ tiếc nuối khi thời gian qua đi.
+ Bài thơ nhắc mỗi người biết trân trọng hiện tại, sống hết mình để tạo nên “những đường đi” cho chính mình.
Cách giải:
Thông điệp có ý nghĩa nhất đối với tôi trong bài thơ Mùa hạ của Xuân Quỳnh là hãy sống trọn vẹn với tuổi trẻ và những khát vọng của mình. Tuổi trẻ giống như mùa hạ rực rỡ, sôi nổi và tràn đầy năng lượng, nhưng cũng trôi qua rất nhanh. Nếu ta không dám ước mơ, không dám hành động và bứt phá, ta sẽ dễ rơi vào cảm giác tiếc nuối khi thời gian qua đi. Bài thơ nhắc mỗi người biết trân trọng hiện tại, sống hết mình với đam mê, chủ động tạo dựng con đường riêng thay vì chờ đợi cơ hội. Chỉ khi dám bước đi, con người mới có thể “mở những đường đi” cho chính tương lai của mình.
II. VIẾT
Câu 1:
Phương pháp:
Gợi ý:
* Giới thiệu ngắn gọn về tác giả, tác phẩm:
- Xuân Quỳnh...
- Mùa hạ” là một bài thơ được Xuân Quỳnh sáng tác khi tuổi trẻ đã đi qua. Lúc đó chị đã là một phụ nữ từng trải và đứng tuổi, nhưng cái rực cháy, cái khát khao của một thời vẫn rạo rực qua từng câu thơ.
* Nội dung bài thơ
- Thông qua bức tranh mùa hạ rực rỡ và tràn đầy sức sống; tác giả ca ngợi vẻ đẹp của tuổi trẻ, là tuổi của những ước mơ, khát khao, hoài bão.
* Đặc sắc nghệ thuật:
- Không gian nghệ thuật mở ra với những đặc trưng của mùa hạ: tiếng chim reo, trời xanh biếc, nắng tràn, biển xanh thẳm, cánh buồm lộng gió…. Đó là một không gian thoáng đãng, rộng lớn, nhộn nhịp, căng tràn sức sống.
- Thời gian nghệ thuật: đó vừa là thời gian của đất trời trong mùa hạ, vừa là thời gian tuổi trẻ của mỗi con người, là thời gian của sự sinh sôi, rạo rực, say mê, xao động
- Sử dụng hàng loạt những hình ảnh đặc trưng của mùa hạ, cũng như của tuổi trẻ; các biện pháp tu từ: điệp từ ngữ, lặp cấu trúc, ẩn dụ, liệt kê…
Cách giải:
Xuân Quỳnh là nhà thơ tiêu biểu của nền thơ ca Việt Nam hiện đại, nổi bật với giọng thơ giàu cảm xúc và luôn tha thiết với hạnh phúc đời thường. Bài thơ Mùa hạ được sáng tác khi tuổi trẻ của chị đã đi qua, khi nhà thơ đã trở thành một người phụ nữ từng trải, nhưng những rung động và khát khao của một thời vẫn còn nguyên vẹn trong tâm hồn. Thông qua bức tranh mùa hạ rực rỡ, tác giả ca ngợi vẻ đẹp của tuổi trẻ với những ước mơ và đam mê mãnh liệt. Không gian nghệ thuật hiện lên khoáng đạt và tràn đầy sức sống qua những hình ảnh “tiếng chim reo”, “trời xanh biếc, nắng tràn lên khắp ngả”, “biển xanh thẳm, cánh buồm lồng lộng trắng”. Điệp cấu trúc “Đó là mùa” được lặp lại nhiều lần tạo nhịp điệu ngân vang và nhấn mạnh đặc trưng của mùa hạ, đồng thời làm nổi bật cảm xúc say mê của chủ thể trữ tình. Thời gian nghệ thuật vừa là thời gian của thiên nhiên vừa là thời gian của tuổi trẻ, thể hiện rõ trong câu thơ “Mùa hạ của tôi, mùa hạ đã đi chưa” gắn với nỗi bâng khuâng về “tuổi trẻ bao khát khao còn, hết”. Hình ảnh ẩn dụ “Bước chân người bỗng mở những đường đi” khẳng định sức mạnh và khả năng kiến tạo tương lai của con người. Với hệ thống hình ảnh giàu sức gợi và các biện pháp tu từ đặc sắc, bài thơ đã khắc họa thành công mùa hạ như biểu tượng của tuổi trẻ sôi nổi và đầy khát vọng.
Câu 2:
Phương pháp:
1. Mở bài giới thiệu được vấn đề
2. Thân bài triển khai được vấn đề
* Giải thích
- Tri thức: là những thông tin đã được con người tiếp thu, trở thành hiểu biết của mình.
- Đầu tư: bỏ thời gian, công sức, tiền bạc vào một lĩnh vực nào đó.
- Lợi nhuận: lợi ích thu được sau khi đã trừ đi các khoản đầu tư.
=> Ý cả câu: Bỏ thời gian, công sức, tiền bạc để có được sự hiểu biết, đó là cuộc đầu tư đúng đắn, đem lại nhiều lợi ích nhất.
* Bàn luận:
- Khẳng định tính đúng đắn của ý kiến: Ý kiến của Benjamin Franklin là hoàn toàn đúng đắn, bởi khi ta đầu tư vào tri thức, những lợi ích mà nó mang lại quả thực lớn lao, lớn hơn bất cứ cuộc đầu tư nào vào bất cứ lĩnh vực nào. Cụ thể:
+ Đầu tư vào tri thức sẽ cho ta có được sự hiểu biết về bất cứ lĩnh vực nào mà ta muốn, từ đó ta có thể làm bất cứ công việc gì mà xã hội đòi hỏi.
+ Đầu tư vào tri thức không chỉ giúp con người có hiểu biết, mà còn nâng cao nhận thức, hoàn thiện nhân cách, tạo nên lối ứng xử có văn hóa, làm cho xã hội trở nên nhân văn, tốt đẹp hơn.
+ Đầu tư vào tri thức không chỉ đem lại lợi ích cho thế hệ hiện tại, mà nó còn góp phần tạo nền tảng vững chắc cho các thế hệ tương lại, tạo ra một sự kế thừa có tính liên tục, giúp cho sự phát triển của xã hội trở nên bền vững.
+ Đầu tư vào tri thức góp phần thúc đẩy những phát minh, sáng kiến, giúp giải phóng sức lao động, tạo nên sự tiện nghi, làm cho cuộc sống của con người ngày càng trở nên thuận lợi và sung túc hơn.
- Phê phán những tư tưởng sai lệch:
+ Xem nhẹ vai trò của tri thức đối với cuộc sống của con người, từ đó sa đà vào những lợi ích trước mắt mà không chịu đầu tư vào tri thức.
+ Hiểu biết phiến diện về khái niệm tri thức: coi tri thức chỉ là những kiến thức khô khan trong sách vở mà quên rằng, tri thức là tất cả những hiểu biết mà ta có được từ mọi nguồn trong cuộc sống.
* Mở rộng:
- Để đem lại lợi nhuận cao nhất, chúng ta cần biết đầu tư vào tri thức một cách đúng đắn, sáng suốt.
- Đầu tư vào tri thức có thể không đem lại lợi ích ngay lập tức, do vậy, chúng ta cần có lòng kiên trì, có tầm nhìn chiến lược lâu dài.
* Bài học
- Nhận thức được tầm quan trọng của tri thức.
- Thực hành việc đầu tư vào tri thức một cách kiên trì, có phương pháp (nhất là trong lĩnh vực học tập)
3. Kết bài: khái quát được vấn đề.
Cách giải:
Bài viết tham khảo:
Trong hành trình phát triển của mỗi cá nhân và của cả nhân loại, tri thức luôn giữ vai trò nền tảng. Benjamin Franklin từng khẳng định: “Đầu tư vào tri thức sẽ đem lại lợi nhuận cao nhất.” Câu nói ngắn gọn nhưng hàm chứa một chân lí sâu sắc về giá trị của việc học tập và tích lũy hiểu biết. Đặc biệt với người trẻ hôm nay, khi thế giới biến đổi không ngừng, nhận thức đúng đắn về vai trò của tri thức chính là chìa khóa mở ra cánh cửa tương lai.
Trước hết, cần hiểu rõ nội hàm của nhận định này. Tri thức là những thông tin, kiến thức mà con người tiếp thu được và biến thành sự hiểu biết của chính mình. Đầu tư là việc bỏ thời gian, công sức, tiền bạc vào một lĩnh vực nào đó với mong muốn thu lại giá trị trong tương lai. Lợi nhuận là phần lợi ích thu được sau khi đã trừ đi những chi phí đã bỏ ra. Như vậy, câu nói của Franklin có thể hiểu rằng: khi ta dành thời gian, công sức và điều kiện vật chất để học tập, tích lũy hiểu biết, đó là một sự đầu tư đúng đắn, bởi những lợi ích mà tri thức mang lại là to lớn và bền vững hơn bất cứ hình thức đầu tư nào khác. Thực tế cho thấy, ý kiến trên hoàn toàn đúng đắn. Trước hết, đầu tư vào tri thức giúp con người có được sự hiểu biết về những lĩnh vực mình quan tâm. Nhờ tri thức, ta có thể làm chủ công việc, đáp ứng yêu cầu của xã hội và tạo dựng sự nghiệp cho bản thân. Trong một thế giới mà khoa học công nghệ phát triển nhanh chóng, người có tri thức sẽ có nhiều cơ hội lựa chọn nghề nghiệp và khả năng thích nghi cao hơn. Tri thức chính là “vốn liếng” quan trọng nhất để người trẻ khẳng định giá trị của mình.
Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức chuyên môn, đầu tư vào tri thức còn góp phần nâng cao nhận thức và hoàn thiện nhân cách. Khi hiểu biết sâu rộng, con người sẽ có cái nhìn toàn diện, biết phân biệt đúng sai, hình thành lối ứng xử văn hóa và có trách nhiệm với cộng đồng. Một xã hội mà các cá nhân đều coi trọng tri thức sẽ trở nên nhân văn, tiến bộ và giàu tính chia sẻ hơn. Như vậy, lợi nhuận của tri thức không chỉ là tiền bạc mà còn là sự trưởng thành về tư duy và đạo đức. Hơn thế nữa, đầu tư vào tri thức không chỉ đem lại lợi ích cho thế hệ hiện tại mà còn tạo nền tảng vững chắc cho các thế hệ tương lai. Tri thức được truyền lại, kế thừa và phát triển qua nhiều thế hệ, tạo nên dòng chảy liên tục của văn minh nhân loại. Chính nhờ tri thức tích lũy qua thời gian mà con người có thể tạo ra những phát minh, sáng kiến, giải phóng sức lao động và nâng cao chất lượng cuộc sống. Những tiến bộ về y học, công nghệ, giáo dục… đều bắt nguồn từ quá trình đầu tư bền bỉ vào tri thức.
Tuy nhiên, trong thực tế vẫn tồn tại những quan niệm sai lệch. Có người xem nhẹ vai trò của tri thức, chỉ chạy theo lợi ích trước mắt mà không chịu học hỏi, trau dồi bản thân. Lại có người hiểu tri thức một cách phiến diện, cho rằng tri thức chỉ là những kiến thức khô khan trong sách vở, mà quên rằng tri thức còn được tích lũy từ trải nghiệm thực tế, từ lao động, từ giao tiếp và quan sát cuộc sống. Những cách nhìn hạn hẹp ấy dễ khiến con người tự đánh mất cơ hội phát triển lâu dài.
Dẫu vậy, để đầu tư vào tri thức thực sự đem lại “lợi nhuận cao nhất”, chúng ta cần có cách đầu tư đúng đắn và sáng suốt. Học tập phải gắn với mục tiêu rõ ràng, với nhu cầu thực tiễn của xã hội. Đồng thời, cần hiểu rằng lợi ích của tri thức không phải lúc nào cũng đến ngay lập tức. Có những giá trị chỉ được nhận ra sau một thời gian dài kiên trì tích lũy. Vì thế, người trẻ cần có tầm nhìn chiến lược, bền bỉ và không ngừng nỗ lực.
Nhận thức được tầm quan trọng của tri thức, mỗi chúng ta cần chủ động thực hành việc “đầu tư” vào học tập và rèn luyện mỗi ngày. Đó có thể là việc đọc thêm một cuốn sách, học một kỹ năng mới, trau dồi ngoại ngữ hay rèn luyện tư duy phản biện. Khi kiên trì tích lũy từng chút một, ta đang xây dựng cho mình một nền móng vững chắc cho tương lai.
Tóm lại, lời khẳng định của Benjamin Franklin là một chân lí có giá trị vượt thời gian. Đầu tư vào tri thức chính là sự đầu tư khôn ngoan và bền vững nhất. Trong bối cảnh hiện đại, khi tri thức trở thành động lực phát triển chủ yếu, người trẻ càng cần ý thức rõ rằng chỉ có học tập và không ngừng mở rộng hiểu biết mới giúp ta đạt được thành công và sống một cuộc đời có ý nghĩa.