Đề thi giữa kì 2 Văn 12 - Đề số 9
Đề thi
ĐỀ THI GIỮA KÌ 2 NGỮ VĂN 12 KNTTVCS
I. ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau và thực hiện yêu cầu:
HOÀNG HÔN
Hồ Chí Minh
Phiên âm:
Phong như lợi kiếm ma sơn thạch,
Hàn tự tiêm phong thích thụ chi;
Viễn tự chung thanh thôi khách bộ,
Mục đồng xuy địch dẫn ngưu quy.
Dịch nghĩa:
Gió như gươm sắc mài đá núi,
Rét như giáo nhọn chích cành cây;
Tiếng chuông chùa xa giục bước chân khách,
Trẻ chăn trâu thổi sáo dẫn trâu về.
Dịch thơ:
Gió sắc tựa gươm mài đá núi
Rét như dùi nhọn chích cành cây
Chùa xa chuông giục người nhanh bước
Trẻ dắt trâu về tiếng sáo bay
(Bản dịch của Nam Trân)
(Hồ Chí Minh- Nhật kí trong tù, Nhà Xuất Bản Chính Trị Quốc Gia
- Sự Thật Hà Nội-2015, tr.103)
* Chú thích: Xuất xứ, hoàn cảnh sáng tác
+ “Hoàng hôn” là bài thơ thứ 31, trích trong tập thơ Nhật ký trong tù của Hồ Chí Minh. Tập thơ được Bác sáng tác khi bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam trong suốt 13 tháng.
+ Bài thơ sáng tác vào cuối mùa thu năm 1942, khi tác giả bị bắt giam ở nhà tù Quảng Châu của quân đội Quốc dân Trung Hoa, trên đường chuyển lao từ Tĩnh Tây đến Thiên Bảo.
Trả lời các câu hỏi sau:
Câu 1. Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào (bản nguyên tác)?
Câu 2. Chỉ ra những âm thanh được tác giả nhắc tới trong hai câu thơ cuối của bài thơ ?
Câu 3. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ đầu của bài thơ ?
Gió sắc tựa gươm mài đá núi
Rét như dùi nhọn chích cành cây
Câu 4. Bức tranh về cuộc sống con người được miêu tả ở hai câu sau bài thơ Hoàng hôn gợi cho anh/ chị hiểu gì về đời sống tâm hồn của người tù- nhà thơ?
Câu 5. Thông điệp nào của bài thơ có ý nghĩa nhất với anh/ chị? Vì sao? ( trả lời trong khoảng 7 đến 10 dòng).
II. VIẾT
Bàn về sự không hoàn hảo của con người và cuộc sống, cổ nhân có câu: Kim vô túc xích, nhân vô thập toàn (vàng chẳng thể thuần khiết, con người không ai hoàn hảo).
Leonard Norman Cohen, huyền thoại âm nhạc và là tiểu thuyết gia nổi tiếng của Canada cũng chia sẻ: Vạn vật đều có vết nứt, đó chính là nơi ánh sáng chiếu vào.
Từ góc nhìn của người trẻ, anh/ chị hãy viết bài văn nghị luận ( khoảng 600 chữ) bàn về thái độ cần có của người trẻ trước những điều không hoàn hảo của con người và cuộc sống.
...............................................................Hết........................................................................
Đáp án
I. ĐỌC HIỂU
Câu 1:
Phương pháp:
- Vận dụng kiến thức về thể thơ Đường luật
- Căn cứ vào các đặc điểm: số chữ, số dòng, niêm, luật,...
Cách giải:
Thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
Câu 2:
Phương pháp:
- Đọc kĩ hai câu thơ cuối.
- Xác định các từ ngữ chỉ âm thanh xuất hiện trong câu thơ.
Cách giải:
Những âm thanh được nhắc tới là: Tiếng chuông chùa, tiếng sáo
Câu 3:
Phương pháp:
- Xác định biện pháp tu từ được sử dụng.
- Phân tích tác dụng về nội dung và nghệ thuật
Cách giải:
- Biện pháp tu từ: so sánh “Phong như lợi kiếm ma sơn thạch”, “Hàn tự tiêm phong thích thụ chi”
- Tác dụng:
+ Giúp cho sự diễn đạt trở nên sinh động, hấp dẫn, gợi hình gợi cảm
+ Nhấn mạnh sự khắc nghiệt, lạnh buốt của thiên nhiên nơi núi rừng khi chiều xuống.
+ Qua đó gợi ra hoàn cảnh gian khổ trên con đường chuyển lao của người tù, đồng thời làm nổi bật ý chí kiên cường của người chiến sĩ cách mạng, dù hoàn cảnh khắc nghiệt vẫn bền bỉ tiến bước.
Câu 4:
Phương pháp:
- Phân tích hình ảnh và âm thanh trong hai câu cuối.
- Từ đó rút ra tâm hồn và phẩm chất của nhân vật trữ tình.
Cách giải:
Từ bức tranh cuộc sống con người, hiểu về đời sống tâm hồn của người tù- nhà thơ:
- Bức tranh cuộc sống con người: thanh bình, dung dị, ấm áp, nên thơ...
- Đời sống tâm hồn người tù- nhà thơ:
+ Người tù với bản lĩnh thép vượt lên trên hoàn cảnh khắc nghiệt.
+ Tâm hồn tinh tế, nhạy cảm lắng nghe và cảm nhận những âm thanh và hình ảnh đẹp đẽ của cuộc sống( tiếng chuông chùa và mục đồng dắt trâu về nhà).
+ Tâm hồn lạc quan, yêu đời và khát vọng trở về quê hương.
=> Sự hoà hợp giữa tâm hồn thi sĩ và cốt cách chiến sĩ trong con người Bác
Câu 5:
Phương pháp:
- Xác định thông điệp chính của bài thơ.
- Trình bày suy nghĩ cá nhân, lí giải ngắn gọn
Cách giải:
Đoạn văn tham khảo:
Thông điệp có ý nghĩa nhất đối với tôi là: Dù trong hoàn cảnh khó khăn, con người vẫn cần giữ cho mình tinh thần lạc quan và khả năng cảm nhận vẻ đẹp của cuộc sống. Bài thơ được sáng tác trong hoàn cảnh lao tù gian khổ nhưng tác giả vẫn lắng nghe được tiếng chuông chùa và tiếng sáo mục đồng trong buổi hoàng hôn. Điều đó cho thấy một tâm hồn bình tĩnh, giàu nghị lực và luôn hướng về ánh sáng của sự sống. Trong cuộc sống hôm nay, mỗi người trẻ cũng sẽ gặp nhiều thử thách, áp lực. Nếu biết giữ thái độ lạc quan, nhìn thấy những điều tốt đẹp xung quanh, chúng ta sẽ có thêm sức mạnh để vượt qua khó khăn và tiếp tục tiến bước.
II. VIẾT
Phương pháp:
* Giới thiệu vấn đề xã hội cần bàn luận và nêu khái quát quan điểm của cá nhân về vấn đề.
* Triển khai vấn đề nghị luận. Xem xét vấn đề dưới nhiều góc nhìn khác nhau, bàn về các khía cạnh của vấn đề, kết hợp lí lẽ và dẫn chứng thuyết phục.
- Giải thích vấn đề nghị luận:
+ Ý kiến của cổ nhân: mọi thứ trên đời đều không hoàn hảo.
+ Ý kiến của Leonard Cohen: những khiếm khuyết hạn chế của vạn vật sẽ là cơ hội để vạn vật hoàn thiện mình.
=> Không hoàn hảo là những khiếm khuyết, sai sót, lỡ dở của con người hoặc sự vật, sự việc. Hãy biết chấp nhận, tận hưởng vẻ đẹp không hoàn hảo của cuộc sống, con người nói chung, của bản thân mình nói riêng trong mọi khoảnh khắc của đời sống.
- Thể hiện quan điểm của người viết, có thể theo hướng sau:
+ Nhân vô thập toàn, mọi vật trên đời đều không hoàn hảo, không toàn mĩ, toàn thiện. Mọi thứ luôn vận động, biến đổi không ngừng…Khát vọng chạm đến vẻ đẹp vĩnh cửu, vĩnh viễn hoá nhứng khoảnh khắc tươi đẹp thăng hoa của con người là không thể.
+ Biết chấp nhận, tận hưởng vẻ đẹp không hoàn hảo giúp con người sẽ dễ dàng tìm thấy cảm giác hài lòng với mọi thứ xung quanh, hoà hợp với mọi người, làm bạn với chính mình, an nhiên trong cuộc sống…Từ đó con người có được hạnh phúc và bình yên.
+ Có cái nhìn thấu hiểu, bao dung, đồng cảm với khuyết điểm, sai lầm của người khác. Từ đó mối quan hệ giữa người với người bền chặt, chân thành. Nhờ đó xã hội cũng trở nên văn minh, nhân ái hơn.
+ Không nhìn đời, nhìn người bằng ánh mắt hằn học, miệt thị, chê bai.
+ Việc nhìn nhận những điều không hoàn hảo của chính bản thân là vô cùng cần thiết: ta biết trân quý bản thân, dám kiêu hãnh tỏa sáng với những điều vốn có, có thêm động lực để trau dồi, hoàn thiện bản thân, lan tỏa những điều tốt đẹp đến với mọi người..
- Mở rộng, trao đổi với quan điểm trái chiều: chấp nhận, trân trọng vẻ đẹp không hoàn hảo không có nghĩa là an phận thủ thường, thiếu tinh thần cầu thị, cầu tiến, thiếu ý thức hoàn thiện bản thân…
* Khẳng định lại quan điểm cá nhân và rút ra bài học: chấp nhận con người mình, không mặc cảm, tự ti về những khiếm khuyết của mình; bao dung với người khác; nỗ lực hoàn thiện mình…
Cách giải:
Bài văn tham khảo:
Trong cuộc sống, con người luôn mong muốn đạt tới sự hoàn hảo. Ai cũng hi vọng bản thân trở nên tốt đẹp hơn và mọi việc diễn ra trọn vẹn như ý. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không có điều gì hoàn toàn hoàn mỹ. Bởi vậy, cổ nhân từng nói: “Kim vô túc xích, nhân vô thập toàn”, còn Leonard Norman Cohen lại cho rằng: “Vạn vật đều có vết nứt, đó chính là nơi ánh sáng chiếu vào”. Hai quan niệm ấy gợi cho chúng ta suy nghĩ về thái độ cần có của con người, đặc biệt là người trẻ, trước những điều không hoàn hảo của bản thân và của cuộc sống.
Câu nói của cổ nhân khẳng định một thực tế rằng trên đời này không có điều gì hoàn toàn trọn vẹn. Vàng là kim loại quý giá nhưng cũng không thể đạt đến độ tinh khiết tuyệt đối. Con người dù tài giỏi hay tốt đẹp đến đâu cũng vẫn tồn tại những thiếu sót nhất định. Trong khi đó, Leonard Cohen lại nhìn nhận sự không hoàn hảo dưới một góc nhìn tích cực hơn. Ông cho rằng chính những “vết nứt”, những khiếm khuyết của sự vật lại mở ra cơ hội để ánh sáng đi vào. Ánh sáng ở đây có thể hiểu là hi vọng, là sự thay đổi và phát triển. Như vậy, không hoàn hảo chính là những hạn chế, sai sót hay lỡ dở trong cuộc sống. Điều quan trọng là con người cần học cách chấp nhận và tìm thấy ý nghĩa trong những điều chưa trọn vẹn ấy.
Thực tế cho thấy sự không hoàn hảo là điều tất yếu của cuộc sống. Mọi sự vật đều luôn vận động và biến đổi nên khó có thể tồn tại ở trạng thái hoàn mỹ tuyệt đối. Con người cũng vậy, ai cũng có những điểm mạnh và điểm yếu riêng. Khi hiểu được điều đó, chúng ta sẽ không còn quá khắt khe với bản thân hay với người khác. Biết chấp nhận sự không hoàn hảo giúp con người cảm thấy nhẹ nhõm hơn trong cuộc sống, dễ dàng tìm thấy sự hài lòng với những điều giản dị xung quanh và sống an nhiên hơn.
Không chỉ vậy, việc chấp nhận những điều chưa hoàn hảo còn giúp con người trở nên bao dung và thấu hiểu hơn với người khác. Khi nhận ra rằng ai cũng có những sai lầm và thiếu sót, ta sẽ bớt phán xét, thay vào đó là sự cảm thông và sẻ chia. Nhờ vậy, các mối quan hệ giữa người với người trở nên chân thành và bền chặt hơn. Trong thực tế, nhiều người thành công đã từng trải qua không ít thất bại. Doanh nhân Jack Ma từng nhiều lần thi trượt đại học và bị từ chối trong nhiều công việc khác nhau. Tuy vậy, ông không nản chí mà xem những thất bại ấy là cơ hội để học hỏi và hoàn thiện bản thân. Chính nhờ thái độ tích cực trước những “vết nứt” trong cuộc đời mà ông đã vươn lên trở thành một doanh nhân nổi tiếng.
Bên cạnh đó, việc nhìn nhận những hạn chế của bản thân cũng là điều cần thiết đối với mỗi người trẻ. Khi hiểu rõ điểm mạnh và điểm yếu của mình, ta sẽ biết trân trọng những giá trị mình đang có, đồng thời có thêm động lực để rèn luyện và hoàn thiện bản thân. Một người biết chấp nhận bản thân sẽ không mặc cảm hay tự ti trước khuyết điểm của mình mà có thể tự tin phát triển theo cách riêng, đóng góp những điều tốt đẹp cho xã hội.
Tuy nhiên, cần hiểu rằng chấp nhận sự không hoàn hảo không có nghĩa là buông xuôi hay bằng lòng với những hạn chế của bản thân. Nếu lấy đó làm lí do để biện minh cho sự lười biếng hoặc thiếu cố gắng thì con người sẽ không thể tiến bộ. Điều quan trọng là mỗi người vừa biết chấp nhận những thiếu sót của mình, vừa không ngừng nỗ lực học hỏi và rèn luyện để trở nên tốt hơn.
Tóm lại, sự không hoàn hảo là một phần tự nhiên của cuộc sống. Điều quan trọng là cách con người nhìn nhận và đối diện với nó. Mỗi người trẻ cần học cách chấp nhận bản thân, không mặc cảm trước những khiếm khuyết của mình, đồng thời biết bao dung với người khác và không ngừng cố gắng hoàn thiện bản thân.