Đề thi giữa kì 2 Văn 6 - Đề số 15

Đề thi

PHẦN ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

SỰ TÍCH NGŨ HÀNH SƠN

Ngày xưa, có một ông cụ già sống một thân một mình trong một túp lều con trên bãi biển vắng. Một hôm, tự nhiên ngoài biển khơi có một vùng sóng gió nổi lên dữ dội làm bầu trời tối mịt. Hồi lâu có một con giao long rất lớn ngoi vào bờ, đẻ một quả trứng lớn. Sau đó, giao long lại trườn xuống biển đi mất.

Một lát sau, có một con rùa vàng to lớn từ ngoài khơi xuất hiện và đào đất chôn trứng vào bãi cát. Rùa giới thiệu là thần Kim Quy rồi bảo với ông lão phải chăm sóc quả trứng của Long Quân cho cẩn thận. Đồng thời, để phòng vệ, thần Kim Quy ban cho ông lão một cái móng thần kỳ.

Thời gian trôi qua, quả trứng càng ngày càng lớn. Một hôm, gian lều của ông cụ bị những tên vô lại đốt cháy. Ông cụ cầu cứu móng rùa. Bỗng nhiên, trong lòng trứng hiện ra một cái hang đá có đủ giường chiếu sẵn sàng. Ông già vừa đặt mình xuống là ngủ thiếp ngay.

Giữa lúc đó thì một cô gái bé từ trong lòng trứng ra đời bên cạnh giường của ông già. Sữa ở mạch đá trong hang chảy ra nuôi cô gái bé lớn lên như thổi. Hàng ngày có những con khỉ hái hoa quả đến cho cô ăn, có những con chim cu tha bông đến dệt cho cô mặc.

Ông già ngủ một giấc dài tỉnh dậy lấy làm kinh ngạc khi thấy một thiếu nữ xinh đẹp ngồi bên cạnh mình, còn quả trứng bị vỡ thành 5 mảnh, biến thành 5 hòn núi đá to lớn, cỏ cây đã rậm rạp, chim chóc thú vật nhộn nhịp.

Từ đây, ông già dạy dỗ, săn sóc cô gái của Long Quân như con ruột của mình. Ngoài ra, hai người còn dốc lòng làm việc thiện, cứu chữa dân nghèo.

Sau đó chẳng bao lâu, nhà vua nghe tin có nàng tiên xinh đẹp, bèn sai quan quân mang lễ vật đến cầu hôn và cưới cô gái về làm vợ. Còn ông già cưỡi lên lưng rùa đi biệt.

 (Nguyễn Đổng Chi, Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam, NXB Trẻ 2019).

Câu 1 (0,5 điểm) Xác định thể loại của văn bản trên.

Câu 2 (0,5 điểm) Chi tiết nào trong truyện thể hiện yếu tố kì ảo đặc trưng của truyện truyền thuyết?

Câu 3 (1,0 điểm) Qua truyện, em cảm nhận được phẩm chất gì của ông lão?

Câu 4 (1,0 điểm) Vì sao truyện có tên là “Sự tích Ngũ Hành Sơn”?

Câu 5 (1,0 điểm) Hãy rút ra bài học mà em tâm đắc nhất sau khi đọc tác phẩm.

II. Viết (6,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm) Hãy viết một đoạn văn (khoảng 8–10 dòng) trình bày cảm nhận của em về nhân vật ông lão trong truyện Sự tích Ngũ Hành Sơn.

Câu 2 (4,0 điểm) Bằng lời kể của mình, em hãy đóng vai nhân vật ông lão kể lại câu chuyện Sự tích Ngũ Hành Sơn.

Đáp án

PHẦN ĐỌC HIỂU

Câu 1.

Phương pháp:

Dựa vào đặc điểm: có yếu tố kì ảo, giải thích nguồn gốc địa danh => xác định thể loại.

Lời giải chi tiết:

Thể loại: truyện truyền thuyết

Câu 2.

Phương pháp:

Xác định các chi tiết phi thực tế, mang màu sắc thần kì trong truyện.

Lời giải chi tiết:

Các chi tiết kì ảo: giao long đẻ trứng, rùa vàng chôn trứng và ban móng thần, trứng nở ra cô gái và năm ngọn núi.
=> Những yếu tố này tạo màu sắc huyền thoại, làm cho câu chuyện thêm hấp dẫn và linh thiêng.

Câu 3.

Phương pháp:

Quan sát hành động, việc làm của ông lão để rút ra phẩm chất.

Lời giải chi tiết:

Ông lão hiền lành, nhân hậu, có lòng yêu thương và giúp đỡ người khác, sống thiện lương nên được thần linh phù hộ.
=> Qua đó, truyện gửi gắm bài học: người hiền lành sẽ được đền đáp, cái thiện luôn chiến thắng.

Câu 4.

Phương pháp:

Chú ý tên truyện liên quan đến chi tiết nào trong nội dung.

Lời giải chi tiết:

Vì truyện giải thích nguồn gốc ra đời của năm ngọn núi đá (Ngũ Hành Sơn) – hình thành từ năm mảnh vỏ trứng khi cô gái ra đời.
=> Đây là đặc điểm của truyện dân gian nhằm lí giải hiện tượng, địa danh bằng yếu tố tưởng tượng.

Câu 5.

Phương pháp:

Từ nội dung truyện, rút ra bài học phù hợp với bản thân.

Lời giải chi tiết:

Tác phẩm Sự tích Ngũ Hành Sơn giúp ta nhận ra sự quan trọng của tôn trọng và biết cảm ơn những giá trị văn hóa truyền thống. Tác phẩm này cho thấy rằng người ta cần phải bảo vệ và gìn giữ những giá trị văn hóa cổ xưa, đó là nền tảng cho sự tồn tại và phát triển của một dân tộc. Từ đó, ta rút ra được bài học nên tôn trọng và bảo vệ những giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời học hỏi, tìm hiểu và trân trọng những giá trị mới để góp phần giữ gìn và phát triển văn hóa của đất nước.

PHẦN VIẾT

Câu 1.

Phương pháp:

Đọc kĩ nội dung truyện, chú ý các chi tiết miêu tả nhân vật ông lão. Dựa vào dàn ý:

a. Mở đoạn: Giới thiệu truyện Sự tích Ngũ Hành Sơn và nhân vật ông lão – người giữ vai trò quan trọng trong câu chuyện.

b. Thân đoạn:

- Ông lão là người hiền lành, sống cô độc nhưng có tấm lòng nhân hậu.

- Khi thần Kim Quy giao cho quả trứng, ông chăm sóc chu đáo, nghe lời dặn dò, thể hiện trách nhiệm và lòng tin vào điều thiện.

- Khi gặp nạn, ông vẫn giữ lòng hướng thiện, được thần linh giúp đỡ.

- Ông nuôi nấng, dạy dỗ cô gái từ quả trứng, cứu giúp dân nghèo, thể hiện tình thương, lòng vị tha và đức độ.

c. Kết đoạn:

- Ông lão là hình tượng đẹp, tượng trưng cho con người nhân hậu, sống thiện lành nên được trời đất phù hộ.

- Qua nhân vật, em học được bài học: sống nhân nghĩa, làm điều tốt sẽ được đền đáp xứng đáng.

Lời giải chi tiết:

Nhân vật ông lão trong truyện Sự tích Ngũ Hành Sơn để lại cho em nhiều ấn tượng sâu sắc. Ông là một người sống cô độc nhưng lại vô cùng hiền lành và nhân hậu. Khi được thần Kim Quy giao nhiệm vụ chăm sóc quả trứng, ông đã tận tâm thực hiện, thể hiện tinh thần trách nhiệm cao. Dù gặp khó khăn, ông vẫn luôn tin vào điều tốt đẹp và sống hướng thiện. Đặc biệt, ông đã yêu thương, nuôi nấng cô gái từ quả trứng như con ruột của mình. Không chỉ vậy, ông còn cùng cô làm nhiều việc tốt, giúp đỡ người nghèo. Qua đó, ông hiện lên là một con người giàu lòng nhân ái và vị tha. Nhân vật ông lão giúp em hiểu rằng sống tốt, sống thiện sẽ luôn nhận được những điều tốt đẹp trong cuộc sống.

Câu 2.

Phương pháp:

Đọc kĩ nội dung truyện, xác định cốt truyện, các sự kiện chính

Đóng vai nhân vật ông lão, hoá thân kể lại bằng lời của chính mình

Lời giải chi tiết:

a. Mở bài

- Giới thiệu bản thân: ta là ông lão sống một mình trong túp lều nhỏ bên bờ biển.

- Dẫn dắt: câu chuyện kì lạ và diệu kì mà ta đã trải qua vẫn còn in sâu trong ký ức.

b. Thân bài:

- Gặp giao long và thần Kim Quy

+ Một hôm biển nổi sóng dữ dội, ta thấy một con giao long khổng lồ bơi vào bờ, đẻ lại một quả trứng to rồi biến mất.

+ Sau đó thần Kim Quy xuất hiện, tự tay chôn quả trứng xuống cát và dặn ta hãy chăm sóc thật cẩn thận.

+ Thần còn ban cho ta một chiếc móng thần để phòng khi gặp nạn.

- Quả trứng lớn dần và điều kì diệu xảy ra

+ Mỗi ngày ta đều chăm sóc, quả trứng cứ lớn lên.

+ Một hôm bọn kẻ xấu đốt túp lều, ta cầu cứu móng thần. Bỗng hiện ra một hang đá kỳ ảo để ta trú ngụ.

+ Khi ta tỉnh dậy, thấy một cô gái xinh đẹp ngồi bên, còn quả trứng vỡ thành năm mảnh hóa thành năm ngọn núi hùng vĩ - đó chính là Ngũ Hành Sơn.

- Cuộc sống sau đó

+ Ta thương yêu, nuôi nấng cô gái như con ruột, cùng nhau giúp đỡ người nghèo, làm nhiều việc thiện.

+ Ít lâu sau, nhà vua nghe tiếng đồn, sai người đến cầu hôn cô gái.

+ Khi cô về cung, ta cảm thấy vui vì con mình có cuộc sống tốt đẹp, rồi cưỡi rùa vàng ra đi.

c. Kết bài:

- Kết lại câu chuyện với niềm tự hào và xúc động: ta đã chứng kiến sự ra đời của Ngũ Hành Sơn - năm ngọn núi thiêng liêng giữa biển trời.

- Bày tỏ ước nguyện: con người hãy sống hiền lành, nhân hậu để luôn được trời đất che chở.