Đề thi giữa kì 2 Văn 8 - Đề số 11

Đề thi

PHẦN ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)

Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu:

BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ

                                    Đã bấy lâu nay, bác tới nhà

Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.

Ao sâu nước cả, khôn chài cá,

Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.

Cải chửa ra cây, cà mới nụ,

Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.

Đầu trò tiếp khách, trầu không có,

Bác đến chơi đây, ta với ta.

                                                (Nguyễn Khuyến)

Câu 1. (0,5 điểm): Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?

Câu 2. (0,5 điểm): Nhân vật trữ tình trong bài thơ là ai ?

Câu 3. (1,0 điểm) Phân tích tác dụng của nghệ thuật đối trong hai câu thơ sau:

Cải chửa ra cây, cà mới nụ,

Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.

Câu 4. (1,0 điểm): Nêu chủ đề của bài thơ.

Câu 5. (1,0 điểm): Qua nội dung của bài thơ Bạn đến chơi nhà, em thấy nhà thơ Nguyễn Khuyến có quan niệm như thế nào về tình bạn?

II. VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1 (2.0 điểm): Từ nội dung bài thơ ở phần Đọc hiểu, hãy nêu suy nghĩ: làm gì để xây dựng một tình bạn đẹp trong cuộc sống hiện đại ngày nay?

Câu 2 (4.0 điểm): Viết bài văn phân tích truyện ngắn Nhát đinh của Bác thợ của Phong Thu

NHÁT ĐINH CỦA BÁC THỢ

Cứ mỗi dịp trở về thăm ngôi nhà nơi tôi ra đời và lớn lên ở đó, tôi lại bồi hồi ngắm chiếc ghế tựa đã cũ lắm, một bên chân đã phải nối và nhớ lại một chuyện xưa.

Trong lúc nô đùa, mấy anh em tôi đã làm bong mặt ghế. Cha tôi phải mời bác thợ vào chữa lại cho khỏi hỏng thêm. Chúng tôi tò mò ngắm bác thợ lụi cụi làm việc. Mỗi khi cúi xuống, ngẩng lên, chiếc kính mắt trắng trên mắt bác lại tụt xuống. Đôi bàn tay có những ngón tay sần sùi, gân guốc đặt vào đâu, chỗ đó lập tức thay đổi và chiếc ghế dần dần lành lại như mới. Cuối cùng sau mấy nhát đinh “chát chát…”, chiếc ghế được đặt ngay ngắn, xong xuôi trước mắt chúng tôi.

Cha tôi trả tiền và cảm ơn bác thợ. Bác thợ xoa xoa tay trên mặt ghế vừa được thay lại như thể từ biệt đứa con của mình rồi chào cả cha tôi, lẫn chúng tôi, ra về.

Một lúc sau, trời mưa to. Anh em chúng tôi lại leo lên ghế chơi trò “tàu hỏa” mà quên cả trời mưa. Bỗng có ai gõ cửa. Cha tôi vội bước ra, thì thấy bác thợ đã trở lại, toàn thân ướt đẫm. Nước nhỏ giọt từ trong chiếc hòm đồ nghề của bác. Bố tôi hỏi:

- Bác quên gì đấy ạ?

Bác thợ đưa tay vuốt mặt lắc đầu nói nhanh:

- Tôi không quên gì, nhưng…

Vừa nói, bác vừa bước tới chiếc ghế do tay bác vừa chữa, xoa xoa tay để tìm cái gì. Anh em chúng tôi không hiểu đầu đuôi như thế nào nữa, cứ trố mắt ra nhìn. Chợt bác khẽ reo lên:

- Đây rồi!

Đoạn, bác mở hòm đồ nghề, lấy cái búa ra, đeo kính vào, nheo nheo mắt và bất thần vung búa gõ đánh “chát” một cái. Xong bác ngẩng lên, cười, nói với cha tôi:

- Đi được một quãng xa, tôi chợt nhớ còn cái đinh chưa đóng hết đầu đinh. Để vậy, có người sẽ rách quần áo, bác ạ!

Cha tôi cảm động, lấy thêm tiền biếu bác. Bác không nhận và vội vàng chào. Cha con chúng tôi không ai bảo ai, cùng đứng lặng nhìn theo bác thợ vai khoác cái cưa, tay xách hộp gỗ cắm cúi đi trong mưa. Bóng bác nhòa dần nhòa dần trên con đường quốc lộ mịt mù gió thốc…

Từ buổi ấy, trong trí nhớ non thơ của tôi không bao giờ phai mờ hình dáng bác thợ và cứ nghe rõ mãi nhát đinh của người thợ tận tụy với công việc, với nghề của mình.

(Trích Những truyện hay viết cho thiếu nhi, Phong Thu, NXB Kim Đồng, 2015, tr. 213)

* Chú thích: Nhà văn Phong Thu (1934 – 2020), tên đầy đủ là Nguyễn Phong Thu, quê ở tỉnh Thái Bình. Ông từng giành giải thưởng của Hội Văn học nghệ thuật Hà Nội; Giải thưởng cuộc thi viết cho thiếu nhi do Hội Nhà văn, Nhà xuất bản Kim Đồng và Ủy ban Thiếu niên Nhi đồng Việt Nam tổ chức. Ông là nhà văn suốt cuộc đời sáng tác chỉ chuyên viết cho thiếu nhi. Các tác phẩm của ông giàu giá trị nhân văn, góp phần bồi đắp tâm hồn thế hệ trẻ.

Đáp án

PHẦN ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)

Câu 1.

Phương pháp:

- Quan sát số chữ trong mỗi dòng thơ.

- Xác định số câu của bài thơ.

Lời giải chi tiết:

Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2.

Phương pháp:

Xác định người bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ trong bài thơ.

Dựa vào cách xưng hô, giọng điệu và nội dung lời thơ để nhận ra ai đang nói.

Lời giải chi tiết:

Nhân vật trữ tình trong bài thơ: Tác giả

Câu 3.

Phương pháp:

Vận dụng kiến thức về phép đối, chỉ ra các cặp từ/cụm từ đối nhau

Lời giải chi tiết:

- Nghệ thuật đối trong hai câu thơ:

+ “Cải chửa ra cây” – “bầu vừa rụng rốn”

+ “Cà mới nụ” - “mướp đương hoa”

- Tác dụng:

+ Tạo sự hài hòa, cân đối cho hai câu thơ.

+ Làm nổi bật tình huống trớ trêu khi bạn đến chơi nhà: không có cả cải, cà, bầu hay mướp để mời bạn đó là cuộc sống thiếu thốn.

+ Thể hiện sự hóm hỉnh, lạc quan, yêu đời của tác giả

Câu 4.

Phương pháp:

Đọc toàn bộ bài thơ để xác định nội dung chính mà tác giả muốn gửi gắm

Lời giải chi tiết:

Chủ đề của bài thơ: Ca ngợi tình bạn bè chân thành, thắm thiết.

Câu 5.

Phương pháp:

Xác định nội dung thể hiện tình bạn trong bài thơ

Rút ra quan niệm của tác giả về tình bạn

Lời giải chi tiết:

Nguyễn Khuyến có quan niệm về tình bạn:

- Tình bạn là tình cảm chân thành, đáng quý, đáng trân trọng trong cuộc đời mỗi người.

- Tình bạn giản dị, chân thành sẽ cao hơn mọi của cải, vật chất và không thể dùng bất cứ vật chất nào để so sánh, đổi chác được...

PHẦN VIẾT (6.0 điểm)

Câu 1.

Phương pháp:

- Nêu vấn đề: Giới thiệu ý nghĩa của tình bạn đẹp trong cuộc sống.

- Giải thích: Tình bạn đẹp là tình bạn chân thành, tin tưởng, giúp đỡ nhau.

- Bàn luận – nêu cách xây dựng tình bạn đẹp:

+ Biết "chọn bạn" mà chơi, phù hợp với mình.

+ Hãy lắng nghe, tôn trọng những bí mật của bạn.

+ Luôn trung thực, thẳng thắn với bạn.

+ Trân trọng những tình bạn trong sáng mà mỗi người đang có.

+ Biết hiểu, đồng cảm giúp đỡ, quan tâm lẫn nhau khi gặp khó khăn mà không tính toán vụ lợi và sẵn sàng tha thứ, ...

+ Biết nói lời xin lỗi với bạn khi cần.

- Liên hệ bản thân và khẳng định ý nghĩa của tình bạn.

Lời giải chi tiết:

Tình bạn là một trong những tình cảm đẹp và đáng quý trong cuộc sống của mỗi con người. Tình bạn đẹp là tình bạn được xây dựng trên sự chân thành, tin tưởng và luôn sẵn sàng giúp đỡ nhau trong cuộc sống. Để xây dựng một tình bạn tốt đẹp, mỗi người cần biết lựa chọn những người bạn phù hợp với mình, có lối sống tích cực và suy nghĩ đúng đắn. Trong tình bạn, chúng ta cần biết lắng nghe, tôn trọng và giữ gìn những bí mật của bạn. Bên cạnh đó, sự trung thực, thẳng thắn cũng là yếu tố quan trọng giúp tình bạn trở nên bền chặt hơn. Mỗi người cũng cần biết trân trọng những tình bạn trong sáng mà mình đang có, luôn quan tâm, đồng cảm và sẵn sàng giúp đỡ bạn khi gặp khó khăn mà không tính toán vụ lợi, đồng thời biết tha thứ cho những sai lầm của nhau. Khi mắc lỗi, chúng ta cũng cần dũng cảm nói lời xin lỗi với bạn. Bản thân em luôn cố gắng sống chân thành, hòa đồng và biết chia sẻ với bạn bè để giữ gìn những tình bạn tốt đẹp. Có thể nói, tình bạn chân thành sẽ giúp cuộc sống của mỗi người trở nên ý nghĩa và tốt đẹp hơn.

Câu 2.

Phương pháp:

* Giới thiệu tên tác phẩm, tên tác giả, nêu ý kiến khái quát về tác phẩm.

* Triển khai vấn đề nghị luận:

- Về nội dung: Truyện “Nhát đinh của bác thợ ” Thông qua việc bác thợ mộc chữa một cái ghế hỏng, tác giả  đề cao vẻ đẹp của lòng yêu nghề, sự tử tế và trách nhiệm trong công việc. Truyện nhắc nhở trong bất kì công việc nào, chú ý đến từng chi tiết nhỏ cũng là điều quan trọng, bất kỳ công việc nào cũng cần được thực hiện với sự tôn trọng và tự hào.

- Về nghệ thuật: Truyện được kể theo ngôi thứ nhất khiến cho câu chuyện được kể trở nên chân thực. Cốt truyện đơn giản, đời thường, gần gũi theo kết cấu hồi tưởng giúp chủ đề thêm sâu sắc; Nghệ thuật xây dựng nhân vật thông qua những chi tiết cụ thể về ngoại hình, hành động…

* Khẳng định lại giá trị, ý nghĩa của tác phẩm truyện

Lời giải chi tiết:

Tác phẩm “Nhát đinh của bác thợ” của Phong Thu không chỉ là một câu chuyện đơn giản về việc chữa sửa một chiếc ghế, mà còn là một bức tranh về những giá trị nhân văn sâu sắc.

Điểm nhấn của câu chuyện là sự tận tụy và tinh thần trách nhiệm của bác thợ. Dù đã rời khỏi nhà và đang bước đi trên đường, bác vẫn nhớ tới chiếc đinh chưa đóng hết đầu đinh trên chiếc ghế, và quyết định quay lại chỉ để hoàn thiện công việc của mình. Hành động này không chỉ thể hiện sự chăm chỉ và tỉ mỉ trong công việc, mà còn là biểu hiện của sự tôn trọng và trách nhiệm với khách hàng.

Ngoài ra, câu chuyện cũng tạo ra một bức tranh về tình cảm gia đình và kỷ niệm tuổi thơ. Những khoảnh khắc anh em cùng nhau nô đùa trên chiếc ghế, và sự hiểu biết, cảm thông từ phía cha trước tinh thần hăng hái chơi trò 'tàu hỏa' của con cái, tạo nên một không khí ấm áp và gắn kết gia đình.

Bên cạnh đó, tác phẩm còn làm nổi bật vẻ đẹp của nghề thợ mộc và tác dụng của sự tinh tế trong công việc. Mỗi cú đánh "chát" của bác thợ không chỉ là việc đóng đinh, mà còn là cách thể hiện sự tinh tế và tâm huyết với nghề, mang lại cho chiếc ghế không chỉ sự bền vững mà còn là vẻ đẹp tinh tế.

Tóm lại, “Nhát đinh của bác thợ” không chỉ là một câu chuyện đơn giản về việc sửa chữa một chiếc ghế, mà còn là một tấm gương sáng cho tinh thần trách nhiệm, tình cảm gia đình và vẻ đẹp của nghề nghiệp tinh tế."