Đề thi giữa kì 2 Văn 8 - Đề số 12

Đề thi

PHẦN ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)

Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

[..] Có những ngày mà tự nhiên không hiểu tại sao, ta thấy khó chịu, và hay gắt gỏng, không muốn làm việc gì. Tôi đang ở vào một ngày như thế mà chiều trời hôm ấy lại ảm đạm và rét mướt càng khiến cho cảm giác đó rõ rệt hơn.

Tôi đi vài bước trên con đường phố vắng người. Một cái xe tay dằng xa đi lại, anh phu xe co ro vì rét, hai tay giấu dưới manh áo tơi tàn. Theo lệ như mọi khi, tôi mặc cả:

- Xe đi không? Bốn xu về gần nhà bò Yên Phụ.

- Thầy cho sáu xu.

- Không, bốn xu là đúng giá rồi.

Tôi vừa nói vừa bước đi. Người phu xe đã có tuổi, cứ kéo cái xe theo sau tôi mà lẩm bẩm: "Bốn đồng xu từ đây về nhà bò". Cái tiếng nhà bò anh ta nhắc đi nhắc lại làm cho tôi khó chịu. Tôi biết đó là một cách của các phu xe cứ đi theo sau khách để làm cho người ta bực tức, tôi lại càng ghét và quay lại gắt:

- Có đi hay không thì thôi! Đừng có theo sau người ta mà lải nhải.

Thấy tôi gắt, người phu xe đứng lại, không dám theo nữa. Nhưng để tôi đi một quãng xa, anh ta ới gọi:

- Lại đây đi mà.

Rồi anh ta hạ càng xe xuống, cứ đứng yên chỗ ấy đợi chứ không kéo lại phía tôi. Cái cử chỉ ấy làm tôi sinh ghét thêm, đã toan không đi, nhưng lúc ấy không có cái xe nào khác. Tôi giận dữ bước mạnh lên xe, vừa mắng:

- Anh thật là lắm chuyện, không đi ngay lại còn vẽ.

Anh xe cãi lại:

- Từ đây về đấy thầy cho được bốn đồng xu thật rẻ quá!

- Thì ai bảo anh đi? Không có tôi đã gọi xe khác.

Người phu xe khẽ thở dài, yên lặng nhấc xe lên. Lúc bấy giờ tôi mới ngả mình ra phía sau, nhưng thấy cái đệm cứng như gỗ đập vào lưng, tôi cúi xuống bên nhìn cái tay xe.

Tôi đoán không sai, chính là một cái xe hiệu "con lợn" cái tên hiệu cũng xứng đáng một hạng xe tàng ở ngoại ô mà tôi vẫn phải đi. Anh xe này đã vào đây kéo trộm, vì xe ngoại ô không được phép vào thành phố đón khách, nếu không tuân lệnh thì bị phạt từ ba đến bốn đồng bạc. Sự tồi tàn của cái xe làm tôi càng ghét anh xe nữa.

- Xe khổ thế này mà anh lại còn đòi cao giá.

- Xe thế mà thầy chê thì còn thế nào nữa!

Anh xe bướng bỉnh cũng không chịu kém. Tôi nói câu gì là anh ta đối lại liền. Sau cùng, giận quá, tôi dẫm mạnh chân xuống sàn xe, gắt:

- Thôi, câm họng đi, đừng lải nhải nữa. Sự giận dữ làm cho tôi quên rằng anh xe cũng chỉ có trả lời những câu mắng của tôi mà thôi, và chính tại tôi gắt với anh ta nhiều quá.

Nhưng lúc bấy giờ tôi chỉ thấy tức người xe ấy đến cực điểm, vì hắn dám cãi lại tôi mà không sợ.

Xe đi khỏi nhà máy nước thì gặp một người đội xếp tây đi xe đạp lại, theo sau một người đội xếp ta. Tôi nhận thấy anh xe kéo tôi có ý luống cuống và sợ hãi. Có lẽ vì thế mà người cảnh sát để ý, đi giáp vào cái xe kéo để xem dấu hiệu.

- Ê! Đứng lại!

Người kéo xe dừng chân… Anh ta quay lại tôi hớt hải van xin:

- Lạy thầy… thầy nói giúp con... thầy làm ơn…

Dưới ánh đèn tôi thấy mặt anh xe tái mét. Những vết răn in sâu xuống trên mặt già nua hốc hác, chân tay người khốn nạn ấy run bật lên và tôi thấy cái rung động chuyển cả vào chiếc thân xe.

Người cảnh sát tây đến, nói bằng tiếng ta hơi sõi:

- Mày chết nhé! Mày sẽ bị phạt!

Người phu xe ấp úng nói thì ông ta khoát tay bảo im, rồi quay lại tôi hỏi, lần này bằng tiếng Pháp.

- Người này kéo ông từ trong phố ra hay ông đi khứ hồi?

Tôi liếc mắt nhìn anh kéo xe. Trong bóng tối của vành nón qua ngang mặt, tôi thấy hai mắt anh ta long lanh nhìn tôi, như khẩn cầu van xin yên lặng. Tôi biết lời nói của tôi sẽ làm anh ta bị bắt hay không. Những khi nói chuyện với các phu xe khác, tôi được biết rằng nếu người khách nói là đi khứ hồi từ ngoại ô, thì người xe không việc gì. Nhưng lúc ấy, lời van xin của anh xe kia không làm cho tôi động lòng, mà lại làm cho tôi ghét anh thêm. Tôi trả lời người đội xếp:

- Tôi đi từ phố hàng Bún.

- Vậy phiền ông xuống xe.

Rồi anh ta nhìn anh phu xe, cười một cách tinh quái:

- Allez! Đi về bót!

Khi anh phu xe run sợ và hai người cảnh sát đã khuất đầu phố, tôi mới quay đi thong thả trên bờ hè. Cơn giận của tôi đã hết rồi. Sự hối hận dần thấm thía vào lòng tôi, tôi thấy một cái chán nản bực tức rung động trong người. [..]

(Trích Một cơn giận, Thạch Lam)

Câu 1 (0,5 điểm) Xác định ngôi kể của truyện ngắn trên?

Câu 2 (0,5 điểm) Tình huống được kể trong đoạn trích là tình huống gì?

Câu 3 (1,0 điểm) Tâm trạng của nhân vật “tôi” được đặt trong một ngày như thế nào?

Câu 4 (1,0 điểm) Hãy rút ra thông điệp từ đoạn trích.

Câu 5 (1,0 điểm) Phần sau truyện, nhân vật tôi đã tìm đến nhà anh phu xe, biết được gia cảnh nghèo khổ của anh cũng như việc anh bị giữ xe, bị phạt, bị đánh đập… Nhân vật tôi càng cảm thấy hối hận về cách cư xử của mình. Câu chuyện khiến em suy nghĩ như thế nào về hậu quả của sự giận dữ?

II. Viết (6,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm) Từ nội dung truyện ngắn Một cơn giận của Thạch Lam, em hãy viết đoạn văn bàn về vai trò của sự cảm thông trong cuộc sống.

Câu 2 (4,0 điểm) Em hãy viết bài văn phân tích truyện ngắn Một cơn giận của Thạch Lam ở phần đọc hiểu.

Đáp án

PHẦN ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)

Câu 1.

Phương pháp:

- Đọc văn bản và chú ý các từ xưng hô của người kể chuyện.

- Người kể xưng “tôi”, “ta”, “mình”… hay giấu mặt?

Lời giải chi tiết:

Ngôi kể: ngôi thứ nhất.

Câu 2.

Phương pháp:

Xác định sự việc chính làm nảy sinh câu chuyện.

Xác định hoàn cảnh đặc biệt khiến các nhân vật bộc lộ tính cách, tâm trạng.

Lời giải chi tiết:

Tình huống: nhân vật tôi thuê xe kéo trở về nhà trong tâm trạng tồi tệ.

Câu 3.

Phương pháp:

Đọc phần đầu văn bản vì tác giả thường giới thiệu hoàn cảnh và tâm trạng nhân vật ở đây.

Tìm các chi tiết miêu tả thời tiết, không gian và cảm xúc của nhân vật.

Lời giải chi tiết:

Tâm trạng của nhân vật “tôi” được đặt trong một ngày âm u, rét mướt, khi “tự nhiên không hiểu tại sao, ta thấy khó chịu, hay gắt gỏng, không muốn làm việc gì”.
→ Đó là một ngày u ám cả về thời tiết lẫn tâm trạng, khiến “tôi” dễ nổi nóng, bực bội vô cớ và nhìn mọi việc quanh mình bằng con mắt khó chịu.

Câu 4.

Phương pháp:

- Xác định hành động chính của nhân vật trong câu chuyện.

- Xem hậu quả của hành động đó.

- Từ đó rút ra bài học, thông điệp về cách sống.

Lời giải chi tiết:

- Trong đoạn trích trên, nhân vật tôi đã bị cảm xúc bực bội, khó chịu của mình điều khiển, dẫn đến việc có thái độ cư xử thiếu tình cảm đối với người phu xe nghèo khó, cuối cùng còn không giúp anh phu xe ngay cả khi anh ta năn nỉ. Nhân vật tôi sau khi cơn nóng giận qua đi đã cảm thấy hối hận vì cách cư xử của mình.

- Qua câu chuyện trên, em rút ra bài học cho bản thân là: Không nên để cảm xúc chi phối, hãy biết cách giữ bình tĩnh, điều khiển cảm xúc của mình. Bởi làm chủ được cảm xúc thì chúng ta mới không gây tổn thương cho người khác, không phải hối hận như nhân vật trong câu chuyện.

Câu 5.

Phương pháp:

- Xác định vấn đề cần bàn luận: hậu quả của sự giận dữ.

- Dựa vào câu chuyện để rút ra nhận xét chung.

Lời giải chi tiết:

- Phần sau truyện, nhân vật tôi đã tìm đến nhà anh phu xe, biết được gia cảnh nghèo khó của anh cũng như việc anh bị giữ xe, bị phạt, bị đánh đập… Nhân vật tôi càng cảm thấy hối hận về cách cư xử của mình.

- Câu chuyện khiến em suy nghĩ về hậu quả sự giận dữ: Sự giận dữ khiến con người dễ đánh mất lí trí, làm những việc không nên làm, nói những điều không nên nói; sự giận dữ gây tổn thương cho những người xung quanh; làm rạn nứt các mối quan hệ; thậm chí còn đẩy người khác vào hoàn cảnh ngặt nghèo như anh phu xe trong câu chuyện trên.

PHẦN VIẾT (6.0 điểm)

Câu 1.

Phương pháp:

- Giải thích: Cảm thông là biết đặt mình vào hoàn cảnh của người khác để hiểu và chia sẻ nỗi khổ, khó khăn của họ.

- Phân tích, bàn luận:

+ Sự cảm thông giúp con người sống nhân hậu, biết yêu thương, giúp đỡ nhau.

+ Khi có cảm thông, ta dễ kiềm chế cơn giận, tránh làm tổn thương người khác.

+ Cảm thông là cầu nối gắn kết con người, giúp xã hội trở nên tốt đẹp, ấm áp hơn.

- Phản đề: Người sống ích kỉ, vô cảm dễ gây tổn thương, đánh mất tình người.

- Nêu bài học: Mỗi người cần rèn luyện tấm lòng biết lắng nghe, thấu hiểu và bao dung với người khác.

Lời giải chi tiết:

Từ truyện ngắn Một cơn giận của Thạch Lam, ta thấy rõ vai trò quan trọng của sự cảm thông trong cuộc sống. Cảm thông là biết đặt mình vào hoàn cảnh của người khác để hiểu và chia sẻ những nỗi khổ, khó khăn mà họ đang trải qua. Khi có sự cảm thông, con người sẽ sống nhân hậu hơn, biết yêu thương và sẵn sàng giúp đỡ những người xung quanh. Nhờ thấu hiểu hoàn cảnh của người khác, ta cũng dễ kiềm chế cơn nóng giận, tránh những lời nói hay hành động gây tổn thương. Sự cảm thông vì thế trở thành chiếc cầu nối gắn kết con người với con người, góp phần làm cho xã hội trở nên ấm áp và tốt đẹp hơn. Ngược lại, nếu sống ích kỉ, vô cảm, con người dễ làm tổn thương người khác và đánh mất tình người trong cuộc sống. Vì vậy, mỗi người cần rèn luyện cho mình tấm lòng biết lắng nghe, thấu hiểu và bao dung, để cuộc sống trở nên nhân ái và ý nghĩa hơn.

Câu 2.

Phương pháp:

Đọc kĩ nội dung truyện ngắn

Xác định giá trị nội dung, nghệ thuật

Vận dụng thao tác lập luận phân tích

Lời giải chi tiết:

1. Mở bài

- Giới thiệu tác giả: Thạch Lam là cây bút tiêu biểu của Tự lực văn đoàn, nổi tiếng với giọng văn nhẹ nhàng, tinh tế, giàu chất nhân đạo.

- Giới thiệu tác phẩm: Một cơn giận là truyện ngắn đặc sắc, thể hiện khả năng miêu tả tâm lý tinh vi và tấm lòng nhân hậu của nhà văn.

2. Thân bài

a. Hoàn cảnh, tình huống truyện

- Câu chuyện diễn ra trong một buổi chiều “ảm đạm và rét mướt".

- Nhân vật “tôi” trong tâm trạng bực bội, khó chịu vô cớ.

- Gặp một người phu xe nghèo, từ đó xảy ra chuỗi hành động thể hiện “một cơn giận” và hậu quả của nó.

b. Diễn biến tâm lý của nhân vật "tôi"

- Tâm trạng ban đầu:

+ Khó chịu, dễ nổi cáu, thiếu kiềm chế.

+ Không nguyên nhân rõ ràng - biểu hiện tâm lý con người rất thực.

- Khi gặp người phu xe:

+ Ban đầu chỉ là mặc cả nhỏ nhặt, nhưng do tâm trạng xấu nên “tôi” sinh cáu gắt.

+ Thái độ gay gắt, lời nói khinh miệt, coi thường người lao động nghèo.

+ Khi bị anh phu xe “cãi lại”, cơn giận của "tôi" tăng lên thành sự bực tức vô lý.

- Khi người phu xe bị cảnh sát bắt:

+ "Tôi" thấy rõ sự sợ hãi, van xin của anh ta nhưng vẫn lạnh lùng khai thật, khiến anh bị bắt.

+ Hành động bộc lộ sự tàn nhẫn nhỏ bé khi con người mất đi lòng cảm thông.

- Sau khi sự việc xảy ra:

+ Cơn giận qua đi, “tôi" bắt đầu hối hận, dằn vặt, chán nản.

+ Nhận ra lỗi lầm và cảm thấy xót xa cho người phu xe.

=> Diễn biến tâm lý được miêu tả tinh tế, tự nhiên, phản ánh sự đấu tranh giữa phần xấu và phần thiện trong con người.

c. Nghệ thuật đặc sắc

- Giọng văn nhẹ nhàng, trầm lắng nhưng giàu sức gợi cảm.

- Miêu tả tâm lý tinh vi, chân thực theo dòng cảm xúc tự nhiên.

- Tình huống truyện đơn giản nhưng mang ý nghĩa đạo lý sâu xa.

- Ngôn ngữ giản dị, gần gũi, thấm đẫm tinh thần nhân văn.

d. Ý nghĩa nội dung

- Truyện gửi gắm bài học đạo đức: con người cần biết kiềm chế cảm xúc, sống nhân hậu, cảm thông với người khác.

- Phơi bày một mặt yếu đuối của con người - khi nóng giận, ta có thể trở nên vô tâm, tàn nhẫn.

- Đồng thời thể hiện niềm tin vào lương thiện, vì sau cơn giận, nhân vật biết hối hận - dấu hiệu của tâm hồn còn trong sáng.

3. Kết bài

- Khẳng định giá trị của truyện ngắn Một cơn giận: chuyện nhỏ nhưng chứa đựng thông điệp lớn về tình người và sự cảm thông.

- Đánh giá nghệ thuật viết truyện tâm lý nhẹ nhàng, tinh tế đặc trưng của Thạch Lam.

- Bài học rút ra: Mỗi người cần học cách kiềm chế cảm xúc và sống bao dung để cuộc sống trở nên nhân ái hơn.