Đề thi giữa kì 2 Văn 8 - Đề số 13

Đề thi

PHẦN ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)

Đọc ngữ liệu dưới đây và trả lời các câu hỏi:

ÔNG NGOẠI

Sáng nay, con em họ Dung khoe:

- Em vừa đi phỏng vấn, má em nói một tháng nữa sẽ bay.

Chiều, cậu mợ ghé nhà, mếu máo. Ông ngoại cương quyết không đi. Ông bảo: "Ba sống ở đây một mình mà vui, sang bên đó, xứ lạ xa người... các con lớn rôì, chọn đường thì cứ đi..."

Mợ khóc lu loa.

- Thà ba mắng chửi, chứ nói vậy, tụi em đau lòng.

Mẹ Dung an ủi:

- Thôi, có dịp thì cứ đi, ở bên này chị thu xếp cho mấy cháu sang sống với Ba.

Dung như ở trên trời rơi xuống. Mẹ bảo nó:

- Con là con gái lớn, biết nấu cơm, chăm sóc ngoại.

Dung gân cổ cãi:

- Thì con Huệ cũng biết nấu cơm vậy.

Mẹ nghiêm mặt:

Thế hồi mầy lên bốn, mẹ đi vắng gần tròn năm, ai nuôi mầy, ai kéo võng cho mầy suốt đêm, ai dạy cho mày "Bần tất cộng lạc, phú tất cộng ưu" là sao. Mày có thương ông không hả?

Dung cúi đầu. Ừ, thương thì có thương, mà có phải xa cách gì cho cam, ngày nào Dung cũng sang nhà chở em họ đi học, gặp ngoại thì chào hỏi, đôi khi ông ngoại lì xì ít tiền, dăm tối nó qua cậu hát Karaoke, xem phim, ông ngoại với nó cũng thân thuộc vậy. Nhưng suy đi nghĩ lại, sang sống với ông lại là chuyện khác. Lũ em hùa đến:

- Lần này chị chết chắc.

Con em họ dụ khị

- Thôi thì cho chị dàn Karaoke của em luôn.

Sang bên ấy được hai hôm, Dung chạy về mẹ, than thở lướt sướt: "Ở với ông ngoại buồn muốn chết, đi học về, mở Karaoke lại sợ ồn, nói chưa được mấy câu thì hết chuyện. Chẳng lẽ con lại nói chuyện tình yêu với ông ngoại à? Bọn bạn không dám lại nhà chơi. Ông khó lắm. Con mở nhạc cũng ngại, con nấu cơm khét ông mắng cả buổi. Suốt ngày ông cứ lo tỉa tót cho mấy chậu kiểng, mất con cá vàng. Con hỏi:" Ngoại chăm sóc hoài không chán sao?", Ngoại nói " Cây cũng có linh hồn. Con không tin, ghé tai vào nghe thử, có cây nào than buồn, có cây nào thèm nghe Michael Jackson đâu".

Mẹ cười:

- Con vì ông một chút, ông cũng vì con thôi, thử xem.

Dung anh ách lái xe về nhà ngoại, cậu đi để lại chiếc Chaly màu xanh, Dung dùng đi học. Hồi sáng này, ông ngoại dắt xe ra đến cửa Dung hỏi:

- Ngoại định đi đâu

- Ông lên quận một chút.

Dung ngăn:

- Thôi, ngoại già rồi, không nên lái xe, có đi, con chở ông đi.

Ông tỏ vẻ giận, quầy quả vào nhà. Ôi, người già sao mà khổ đến vậy. Thế nghĩa là có hai thế giới ở trong ngôi nhà. Thế giới của ông là mấy ông bạn già, là mấy chồng nhựt báo, là cái radio đâu hồi còn đánh nhau, là trầm tư suy ngẫm, là mảnh sân hoa trái. Thế giới của Dung là tiếng nhạc gào thét xập sinh, là sắc màu xanh đỏ, là quả đất như nằm gọn trong bàn tay. Sáng nó dậy thật sớm để nấu cơm, sau đó đi học, chiều lại học, buổi tối nó vù xe đến bạn chơi hoặc về nhà nghe mấy đứa em cãi nhau ỏm tỏi. Hai thế giới vừa giành giựt vừa hoà tan nhau.

Mặc dầu Dung đang ở trong thế giới của ông, mà không biết mình đang chìm dần vào đấy. Lọt thỏm giữa cái sân xanh lá, Dung vẫn buồn. Rảnh rỗi, nó leo lên cây me già ở góc sân, nhấm nháp vị me non. Ông ngoại tặng Dung cái chậu sứ trắng nó trồng vào đấy một cây mai. Lâu ngày quên bẵng, nhìn lại thấy cây mai đã lớn từ hồi nào, mượt mà những lá Dung cảm thấy vui vui. Hôm bữa Dung nói với ông:

- Sao ông Chín bên nhà rủ ngoại đi tham gia câu lạc bộ gì đó, ngoại không đi?

Ông nhìn Dung thật lâu" Ngoại sợ con ở nhà một mình buồn". Dung chột dạ, "Có bao giờ đi chơi mà mình nghĩ tới ông không"

- Mưa thì ông ghé vào phòng

- Con khỏi phải nấu cơm, lo mà ôn thi, ngoại ra quán ăn cũng được.

Dung mừng rỡ, gật đầu, lòng thầm toan tính. "Chuyện này chẳng nói cho mẹ hay kẻo mẹ mắng" Bẳng mấy hôm, bạn chèo kéo "Ôn bài mệt thấy mồ, xả hơi một bữa" Nhảy nhót ca múa một hồi, cuộc chơi nhạt dần, Dung cong cổ húp bún, ngán quá, liền vòi về nhà "Nấu cơm có bao lâu...tại mình lười thôi".

Có những sự thay đổi Dung không thể ngờ được. Bây giờ mỗi đêm Dung trở mình nghe ông ngoại ho khúc khắc. Nghe cây mai nhỏ nứt mình, nảy chồi Dung nghiện hương trầm tối tối ông thắp lên bàn thờ bà ngoại. Lắm khi lũ em Dung sang, chúng nó phá phách quậy tung cả lên, Dung mắng, chúng nó trề môi "Chị hai khó như một bà già", Dung giật mình. Có lẽ quen với cái tĩng lặng trong sân mà mỗi chiều Dung giúp ông tưới cây, cái khoảng không xanh lạc lõng trong khói bụi, đâu đó, trên tàng me già, dăm chú chim hót líu lo Dung quen dáng ông ngoại với mái tóc bạc, với đôi mắt hõm, cái cằm vuông, quen mỗi tháng một lần cọc cạch lên phường lương hưu. Có một điều Dung ngày càng nhận ra tiếng ho của ông ngày càng khô và rời rạc như lời kêu cứu. Chủ nhật Dung cắm cúi lau chùi bên dàn karaoke phủ bụi, ônsg đứng lên nheo mắt:

- Sao con không hát, con hát rất hay mà. - Dung thoáng ngỡ ngàng, nó hỏi:

- Ngoại có thích nghe không?

Rồi mở máy. Hôm ấy Dung rất vui, lần đầu tiên nó hát cho riêng ông nghe và quan trọng nhất là ông đã ngồi lại đấy, gật gù.

Ngày 18 tháng 12, Dung mở tờ lịch mới, hôm nay là sinh nhật của nó. Hôm qua, mẹ cho Dung một món tiền kha khá, bọn bạn reo lên inh ỏi “Party nghe Dung, làm xôm tụ, tụi này kéo lại “Dung nói với ông, ông gật đầu:

- Ừ thì sinh nhật mà, con có mua bánh kem chưa? Ông biết làm đấy.

Dung tròn mắt:

- Thật ư?

Ông khẽ cốc đầu nó.

- Đừng có khinh ngoại.

Nói rồi hai ông cháu lăn vào khuấy bột, trộn sữa. Tay ông nhẹ nhàng, nắn nót mười tám nụ hồng trên mặt bánh Dung thòm thèm mãi. Buổi sinh nhật thật rôm rả, bọn Dung khiêu vũ với nhau ông ngoại cũng nhảy, ông mặc chiếc áo màu xanh thắt nơ hoa rất đẹp. Lúc ông nắm tay nó, nhạc dạo bài Tango “Xa vắng”.

Dung ngạc nhiên và buồn cười đến nỗi giẫm lên cả chân ông. Bọn bạn reo ầm lên, chúng khen bánh kem ngon, khen ông nhảy giỏi, Dung hãnh diện lắm, nói bâng quơ.

- Ông học ở đâu vậy?

- Ở câu lạc bộ. – Ông cười

Dung nghĩ bụng, mình phải đến đó một phen. Tàn tiệc dung tất tả đi mua thuốc, ở trong phòng ông đang ho cành cạch. Nó thấy thương ông quá. Lúc đem thuốc vào phòng, ông kể:

- Hồi ngoại ở Trường Sơn, ngoại có cậu lính hát rất hay, bọn ngoại đi săn nai về liên hoan khi về đến, cậu ấy chết trên tay ngoại bởi cơn sốt rét rừng, lúc ấy cậu ta vừa tròn mười chín. Dung hoảng hốt:

- Thật ư?

Dung theo ông đến câu lạc bộ, không như Dung nghĩ, ở đó cũng có tiếng nhạc dìu dặt, tiếng cười nói lao xao Dung thơ thẩn, quẩn quanh ngóng những chuyện không phải của mình

- Lúc này ông ăn được không?

- Yếu lắm rồi, ăn cơm mà nhạt như nhai giẻ rách, khéo năm nữa tôi chẳng đến được đâu.

Có tiếng đàn bà cười khanh khách.

- Ôi, bà nhuộm tóc đấy à? Bà đi đâu mà lâu lắm chẳng gặp.

- Tôi đi học Anh ngữ đêm, bọn trẻ tóc còn xanh mà cứ đi chơi luôn, bà ạ.

- Ừ nghĩ mà tủi, tôi gò lưng may cho con cháu một cái áo, nhưng nó bảo khó coi lắm. Chắc mắt tôi mờ rồi.

Dung nín lặng. Ra về:

- Hôm nay ngoại nhất định chở con về nhà.

Ngoại cười, dưới ánh đèn, mắt ông cũng cười.

Hết mùa me dốt, ông cháu Dung nhặt là mai đón Tết. Cậu gửi thư và quà về. Ông ôm chầm lấy thư bảo Dung.

- Con đọc ngoại nghe.

Dung đọc một lèo, lúc ngước lên đã thấy mắt ông đỏ rưng. Ông đến bàn thờ bà, đốt nén hương, mùi trầm ngào ngạt, Dung hỏi:

- Ngoại thương cậu như vậy, sao không theo cậu?

Ông trìu mến:

- Ngoại muốn mỗi năm cùng con đón giao thừa và nghe con hát.

(Nguồn: Ông ngoại – Nguyễn Ngọc Tư, https://isach.info)

Câu 1 (0,5 điểm): Truyện Ông ngoại viết về đề tài gì?

Câu 2 (0,5 điểm): Nhân vật chính trong truyện ngắn trên là ai?

Câu 3 (1.0 điểm): Biện pháp tu từ đảo ngữ được sử dụng trong câu sau có tác dụng gì: Lâu ngày quên bẵng, nhìn lại thấy cây mai đã lớn từ hồi nào, mượt mà những lá Dung cảm thấy vui vui.

Câu 4 (1,0 điểm): Em có nhận xét gì về tình cảm của bé Dung dành cho người ông của mình trong câu chuyện trên?

Câu 5 (1,0 điểm): Qua nội dung câu chuyện trên, tác giả muốn gửi gắm tới người đọc thông điệp gì?

II. VIẾT (6.0 điểm)

Câu 1 (2.0 điểm): Hãy viết đoạn văn nêu suy nghĩ về những việc bản thân cần làm để gắn kết tình cảm gia đình.

Câu 2 (4.0 điểm): Từ ngữ liệu được trích dẫn ở phần Đọc –hiểu, em hãy viết bài văn phân tích truyện ngắn Ông ngoại của Nguyễn Ngọc Tư.

Đáp án

PHẦN ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)

Câu 1.

Phương pháp:

Xác định nội dung chính của truyện (xoay quanh mối quan hệ nào)

Lời giải chi tiết:

Đề tài: tình cảm gia đình

Câu 2.

Phương pháp:

Xác định nhân vật xuất hiện nhiều nhất, trung tâm câu chuyện.

Lời giải chi tiết:

Nhân vật chính: bé Dung

Câu 3.

Phương pháp:

Xác định vị trí đảo ngữ (đưa tính từ/cụm từ lên trước hoặc nhấn mạnh sau).

Lời giải chi tiết:

Tác dụng: nhấn mạnh vẻ đẹp, đặc điểm của những chiếc lá

Câu 4.

Phương pháp:

Theo dõi sự thay đổi tâm lí nhân vật qua các giai đoạn.

Lời giải chi tiết:

- Sau thời gian sống cùng ông, cô bé nhận ra được sự vô tâm của mình, bắt đầu cảm nhận được tình yêu thương, sự hi sinh của ông.

- Về sau, cô bé biết hi sinh những thú vui của riêng mình để cùng ông làm những việc ông thích, giành nhiều thời gian cho ông, trò chuyện cùng ông, hiểu và thương ông nhiều hơn.

Câu 5.

Phương pháp:

Từ nội dung và sự thay đổi của nhân vật rút ra bài học.

Lời giải chi tiết:

Mỗi người phải biết yêu thương, trân trọng, hi sinh, chia sẽ và gắn kết người thân gia đình.

PHẦN VIẾT (6.0 điểm)

Câu 1.

Phương pháp:

Xác định vấn đề cần bàn luận, liên hệ thực tế

Vận dụng thao tác lập luận chứng minh, gợi ý:

- Trân trọng tình cảm gia đình, giành cho gia đình những điều tốt đẹp nhất.

- Giành nhiều thời gian để hỗ trợ, chia sẽ công việc với mọi người.

- Yêu thương, quan tâm, tôn trọng và biết ơn cha mẹ, ông bà…

- Biết lắng nghe ý kiến đóng góp và sống hòa thuận với mọi người.

Lời giải chi tiết:

Gia đình là nơi nuôi dưỡng tâm hồn và là chỗ dựa vững chắc của mỗi con người, vì vậy việc gắn kết tình cảm gia đình có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Gắn kết tình cảm gia đình là sự yêu thương, quan tâm, chia sẻ và thấu hiểu giữa các thành viên. Trong cuộc sống hiện đại, khi con người dễ bị cuốn vào công việc và các mối quan hệ bên ngoài, việc giữ gìn tình cảm gia đình càng trở nên cần thiết, bởi đó chính là nguồn động lực và bình yên. Để làm được điều này, mỗi người cần biết trân trọng tình cảm gia đình, luôn dành những điều tốt đẹp nhất cho người thân; đồng thời, nên dành nhiều thời gian để hỗ trợ, chia sẻ công việc trong gia đình. Bên cạnh đó, cần thể hiện tình yêu thương, sự quan tâm, tôn trọng và lòng biết ơn đối với cha mẹ, ông bà; biết lắng nghe ý kiến của nhau và sống hòa thuận. Tuy nhiên, trong thực tế vẫn có không ít người sống thờ ơ, vô tâm, chỉ quan tâm đến bản thân mà quên đi gia đình, khiến tình cảm dần rạn nứt, xa cách. Vì vậy, mỗi chúng ta cần ý thức rõ trách nhiệm của mình để vun đắp, giữ gìn tình cảm gia đình, bởi đó chính là nơi bình yên và hạnh phúc nhất trong cuộc sống.

Câu 2.

Phương pháp:

Xác định yêu cầu đề: phân tích truyện ngắn (nội dung + nghệ thuật).

Xác định các mạch nội dung chính (nhân vật, sự việc, tình cảm nổi bật).

Lời giải chi tiết:

* Mở bài: Giới thiệu ngắn gọn về truyện Ông ngoại (nhan đề, tác giả); nêu ý kiến khái quát về tác phẩm đó.

* Thân bài:

- Nêu nội dung chính của truyện (Câu chuyện kể về những khoảnh khắc đời thường hài hước và cảm động của ông ngoại và cháu gái. Ông luôn dành thời gian dạy dỗ và chăm sóc cháu, giúp cô hiểu ra nhiều điều. Đồng thời truyện cũng thể hiện tình cảm gia đình ấm áp và sâu sắc giữa ông và cháu…)

- Nêu chủ đề của tác phẩm (Tác phẩm hướng tới đề cao những giá trị nhân văn truyền thống: tình cảm gia đình, tinh thần trách nhiệm, biết hi sinh..).

- Chỉ ra và phân tích được tác dụng của một số nét đặc sắc về hình thức và nghệ thuật của tác phẩm:

+ Cốt truyện đơn giản, thời gian ngắn, không gian xoay quanh cuộc sống đời thường và mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình.

+ Ngôi kể thứ ba linh hoạt giúp người kể chuyện quan sát được tất cả các nhân vật.

+ Ngôn ngữ đời thường, giọng điệu tự nhiên nhưng nhẹ nhàng, thấm thía.

- Sử dụng các bằng chứng từ tác phẩm để làm sáng tỏ ý kiến nêu trong bài viết.

- Kết bài: Nêu được ý nghĩa, giá trị của tác phẩm truyện (Câu chuyện đơn giản kể về quá trình rút ngắn khoảng cách thế hệ để thấu hiểu và yêu thương giữa Dung và ông ngoại nhưng mang lại nhiều giá trị ý nghĩa: hãy trân trọng và giành cho gia đình những gì tốt đẹp nhất. Biết chia sẽ, hi sinh và gắn kết các thành viên trong gia đình, sẵn sàng bỏ qua những lợi ích cá nhân để vì hạnh phúc gia đình…).