Đề thi học kì 1 Văn 11 Chân trời sáng tạo - Đề số 10

Đề thi

I. PHẦN ĐỌC HIỂU 

Đọc văn bản sau:                

GIỖ TỔ HÙNG VƯƠNG – LỄ HỘI ĐỀN HÙNG 

              Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng bắt nguồn từ thời đại Hùng Vương dựng nước và được tổ chức hàng năm từ ngày mùng 6 đến ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch tại Khu Di tích Đền Hùng. Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng đã trở thành lễ hội mang tính văn hóa tâm linh lớn nhất nước ta; hàng năm đến ngày Giỗ Tổ và tổ chức Lễ Hội, con cháu trên mọi miền tổ quốc hành hương về với tấm lòng thành kính dâng lên tổ tiên, tỏ lòng biết ơn công lao dựng nước của các vua Hùng và các bậc tiền nhân của dân tộc. Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng đã trở thành động lực tinh thần của dân tộc Việt Nam.

                         Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng chủ yếu gồm hai phần: Phần Lễ và phần Hội. Phần Lễ được tiến hành với nghi thức trang nghiêm, trọng thể tại đền thượng; Phần Hội được diễn ra với nhiều hoạt động văn hóa phong phú mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc dưới chân núi Hùng.

                        Trong phần Lễ: Nghi thức dâng hoa của các đoàn đại biểu Đảng, Chính phủ, các tỉnh thành được tổ chức long trọng trên đền Thượng. Từ chiều mồng 9, các làng rước kiệu dâng lễ bánh giày, bánh chưng đã tập trung đông đủ dưới cổng Công Quán. Sáng sớm hôm sau, các đoàn đại biểu xếp hàng chỉnh tề đi sau cỗ kiệu rước lễ vật lần lượt đi lên đền trong tiếng nhạc của phường bát âm và đội múa sinh tiền. Tới trước cửa đền Thượng (Kính thiên lĩnh điện), đoàn đại biểu dừng lại kính cẩn dâng lễ vào Thượng cung. Đồng chí lãnh đạo Tỉnh thay mặt cho nhân dân cả nước kính cẩn đọc diễn văn Lễ Tổ. Toàn bộ nội dung hành lễ được truyền tải trên hệ thống phát thanh, truyền hình để đồng bào cả nước theo dõi lễ hội. Trong thời gian tiến hành nghi lễ, toàn bộ diễn trường tạm ngừng các hoạt động để đảm bảo tính linh thiêng và nghiêm trang của Lễ Hội.

                          Phần Hội: Diễn ra tưng bừng náo nhiệt xung quanh khu vực núi Hùng. Hội Đền Hùng ngày nay có thêm nhiều hình thức sinh hoạt văn hóa phong phú hấp dẫn. Trong khu vực Hội, nhiều cửa hàng bán đồ lưu niệm, văn hóa phẩm, các quán bán hàng dịch vụ ăn uống, các trại văn hóa của 13 huyện, thành, thị, các hoạt động biểu diễn văn nghệ, thi thể thao,... tạo ra nhiều màu sắc sinh động, náo nhiệt cho bức tranh ngày hội. Các hoạt động văn hóa truyền thống, các trò chơi dân gian được tổ chức tại lễ hội như đấu vật, bắn nỏ, rước kiệu, hội thi gói, nấu bánh chưng, giã bánh giày, thi kéo lửa thổi cơm, trò diễn “Bách nghệ khôi hài” và Trò Trám của làng Tứ Xã, rước lúa thần... Các hoạt động biểu diễn nghệ thuật chuyên nghiệp như Chèo, kịch nói, hát quan họ, hát Xoan hội diễn văn nghệ quần chúng... phục vụ đồng bào về dự hội. Trên khu vực Công quán luôn âm vang tiếng trống đồng, tiếng giã đuống rộn ràng của các nghệ nhân dân gian người dân tộc Mường ở Thanh Sơn ra phục vụ Lễ hội.

            Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng đã hình thành từ rất sớm và sự tồn tại của nó luôn gắn chặt với quá trình phát triển của lịch sử dân tộc. Với truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” và đạo lý “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, các Vua Hùng cùng các vợ, con, các tướng lĩnh, các nhân vật liên quan thời kỳ Hùng Vương luôn được nhân dân ở các làng, xã trên phạm vi cả nước tôn thờ. Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng hàng năm là hành hương mang ý nghĩa tâm linh đã trở thành nếp nghĩ, nét văn hóa truyền thống không thể thiếu của người Việt; đó là truyền thống văn hóa mang đậm bản sắc dân tộc Việt Nam.

                       ( Theo https://www.dulichphutho.gov.vn/MTE5dg.html)

Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5: 

Câu 1. Xác định nội dung thông tin của văn bản trên?

Câu 2. Theo tác giả, Giỗ Tổ Hùng Vương –Lễ hội Đền Hùng thể hiện truyền thống và đạo lý gì của dân tộc?

Câu 3. Nêu mục đích và thái độ của người viết được thể hiện qua văn bản.

Câu 4. Thông tin trong văn bản được triển khai theo trình tự nào? Nêu hiệu quả của việc triển khai thông tin theo trình tự đó?

Câu 5. Trong bối cảnh hội nhập toàn cầu, việc duy trì những lễ hội như Giỗ Tổ Hùng Vương –Lễ hội Đền Hùng có còn cần thiết không? Vì sao?

II. PHẦN VIẾT 

Anh/ chị hãy viết bài văn thuyết minh về một hiện tượng trong tự nhiên, trong đó có lồng ghép một hay nhiều yếu tố như miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận. 

Đáp án

I. PHẦN ĐỌC HIỂU 

Câu 1:

Phương pháp: 

Đọc kĩ văn bản để xác định đối tượng được cung cấp thông tin 

Cách giải:

Nội dung thông tin của văn bản: Nguồn gốc, lịch sử ra đời và các nghi lễ, các hoạt động biểu diễn trong Lễ hội Đền Hùng.

Câu 2: 

Phương pháp: 

Đọc kĩ văn bản để chỉ ra chi tiết phù hợp 

Cách giải:

Theo tác giả, Giỗ Tổ Hùng Vương –Lễ hội Đền Hùng thể hiện truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” và đạo lí “ Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” của dân tộc.

Câu 3:

Phương pháp: 

Căn cứ vào nội dung (cung cấp thông tin chi tiết, khách quan) và đối tượng hướng đến (người đọc muốn tìm hiểu).

Cách giải:

- Mục đích: Cung cấp cho người đọc những thông tin về trình tự các nghi lễ của ngày Giỗ Tổ Hùng Vương –lễ hội đền Hùng.

- Thái độ của người viết: 

 + Tưởng nhớ công lao dựng nước của các vua Hùng.

 + Trân trọng, tự hào những giá trị văn hóa tốt đẹp, truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc thông qua lễ Lễ hội Đền Hùng.

Câu 4:

Phương pháp: 

Vận dụng kiến thức về các cách triển khai thông tin trong văn bản thông tin để xác định 

Cách giải:

- Thông tin được triển khai theo trình tự thời gian: từ nguồn gốc lịch sử, thời gian, địa điểm cho đến các nghi lễ, các hoạt động diễn ra trong ngày Giỗ Tổ Hùng Vương- Lễ hội Đền Hùng.

- Thông tin được trình bày đầy đủ, ngắn gọn, sinh động, chân thực giúp người đọc hình dung dễ dàng và cụ thể về các sự kiện diễn ra trong ngày Giỗ Tổ Hùng Vương- Lễ hội Đền Hùng.

Câu 5:

Phương pháp: 

Gợi ý:

- Khẳng định việc duy trì những lễ hội như Giỗ Tổ Hùng Vương- Lễ hội Đền Hùng là rất cần thiết.

- Lý giải:

+ Giúp các thế hệ sau tưởng nhớ và bày tỏ lòng biết ơn công lao dựng nước của các vua Hùng

+ Từ đó có ý thức trân trọng cuộc sống hiện tại, sống có trách nhiệm, cố gắng học tập, lao động xây dựng phát triển đất nước.

+ Góp phần gìn giữ và phát huy những giá trị tinh thần tốt đẹp đã được hình thành và lưu truyền từ xưa đến nay thông qua các lễ hội, tạo nên bản sắc, tinh hoa văn hóa dân tộc.

+ Duy trì các lễ hội truyền thống cũng là thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước ta về xu hướng hội nhập “hòa nhập chứ không hòa tan”.

Cách giải:

Trong dòng chảy hội nhập quốc tế, khi những giá trị văn hóa đan xen và giao thoa mạnh mẽ, việc gìn giữ các lễ hội cổ truyền mang ý nghĩa then chốt trong việc bảo tồn di sản văn hóa dân tộc. Giỗ Tổ Hùng Vương Lễ hội Đền Hùng chính là một minh chứng tiêu biểu cho sự cần thiết đó. Lễ hội này không chỉ là biểu tượng cho truyền thống "Uống nước nhớ nguồn" mà còn giúp thế hệ trẻ hiểu sâu sắc về cội nguồn, từ đó bồi đắp lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc. Hơn thế, trong bối cảnh toàn cầu hóa, lễ hội trở thành cầu nối quan trọng để bảo vệ bản sắc văn hóa Việt, thực hiện phương châm "hòa nhập chứ không hòa tan". Sức mạnh cộng đồng được thể hiện rõ qua việc lễ hội quy tụ hàng triệu người con đất Việt, tạo nên khối đại đoàn kết dân tộc vững chắc. Đồng thời, với giá trị văn hóa đặc sắc, lễ hội còn góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, thu hút du khách quốc tế và thúc đẩy phát triển kinh tế du lịch. Có thể khẳng định, Giỗ Tổ Hùng Vương Lễ hội Đền Hùng mãi mãi giữ vị trí không thể thay thế trong đời sống tinh thần của người dân Việt Nam.

II. PHẦN VIẾT

Phương pháp: 

*Giới thiệu sự vật, hiện tượng trong tự nhiên được thuyết minh.

- Nêu thông tin khái quát về sự vật, hiện tượng đó.

*Triển khai vấn đề nghị luận:

- Chọn lọc, sắp xếp và triển khai các ý đã tìm được theo một trình tự sau:

  + Làm rõ hiện tượng tự nhiên được thuyết minh là hiện tượng gì?

  + Cung cấp thông tin về hiện tượng được thuyết minh theo trình tự  phù hợp với đối tượng thuyết minh.

(Trình tự không gian, cấu trúc nguyên nhân – hệ quả - giải pháp, theo diễn biến trong thời gian) 

   + Việc nhận thức đầy đủ về hiện tượng được thuyết minh có ý nghĩa như thế nào với mỗi người?

- Cần xác định yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận nào có thể đưa vào vị trí thích hợp để làm tăng hiệu quả biểu đạt và sức hấp dẫn của bài viết.

*Khái quát ý nghĩa của sự vật, hiện tượng được thuyết minh; gợi mở những ý tưởng có thể tiếp nối.

Cách giải:

Trong vô vàn hiện tượng kỳ diệu của tự nhiên, cực quang được xem như một trong những kiệt tác ngoạn mục nhất của bầu trời đêm. Những dải sáng rực rỡ chuyển động uyển chuyển trên nền trời đen thẫm tạo nên một khung cảnh huyền ảo, thu hút sự quan tâm của giới khoa học và những người yêu thiên nhiên khắp thế giới.

Về bản chất khoa học, cực quang là hiện tượng quang học sinh ra do sự tương tác giữa các hạt mang điện tích từ gió Mặt Trời với từ trường Trái Đất. Khi các hạt electron và proton di chuyển với tốc độ cao vào bầu khí quyển, chúng va chạm với các phân tử khí như oxy và nitơ, giải phóng năng lượng dưới dạng những dải sáng đầy màu sắc. Hiện tượng này chủ yếu xuất hiện ở các vùng cực, nên được phân thành Bắc Cực quang và Nam Cực quang.

Vẻ đẹp của cực quang thực sự là một màn trình diễn ánh sáng ngoạn mục của tự nhiên. Những dải sáng màu xanh lục, tím, hồng và đỏ nhảy múa trên bầu trời đêm như những tấm rèm the mềm mại đang đung đưa trong gió. Đôi khi, chúng xuất hiện như những vòng cung lộng lẫy trải dài từ chân trời này sang chân trời khác. Có lúc, cực quang lại biến hóa thành những tia sáng dài màu tím huyền bí vươn thẳng lên trời cao như những cây đàn organ khổng lồ. Khi đạt đến cường độ mạnh nhất, toàn bộ bầu trời như bừng sáng trong một vũ hội ánh sáng với những dải màu chuyển động không ngừng, tạo ra cảnh tượng choáng ngợp và đẹp đến nghẹt thở.

Màu sắc của cực quang phụ thuộc vào loại khí mà chúng tương tác và độ cao của hiện tượng. Ánh sáng xanh lục phổ biến nhất được tạo ra bởi oxy ở độ cao từ 100 đến 300 km. Màu đỏ hiếm gặp hơn xuất hiện khi oxy ở độ cao trên 300 km bị kích thích. Nitơ tạo ra màu xanh lam và tím, trong khi sự kết hợp của các khí có thể tạo ra màu vàng và hồng. Sự pha trộn màu sắc này tạo nên một bức tranh thiên nhiên sống động, khiến người xem có cảm giác như đang lạc vào thế giới thần tiên.

Trong lịch sử văn hóa nhân loại, cực quang luôn gắn liền với những truyền thuyết và tín ngưỡng độc đáo. Người Sami ở Bắc Âu tin rằng đó là linh hồn của những con cáo tuyết vẫy đuôi trên trời cao. Người Viking cổ đại quan niệm cực quang là cây cầu lửa do các thần linh tạo ra. Ở Nhật Bản, tồn tại quan niệm cho rằng trẻ em sinh ra dưới ánh cực quang sẽ có một cuộc đời hạnh phúc và may mắn.

Đối với giới khoa học, nghiên cứu cực quang mang ý nghĩa quan trọng trong việc tìm hiểu mối quan hệ giữa Trái Đất và Mặt Trời. Hiện tượng này cung cấp thông tin quý giá về hoạt động của từ trường Trái Đất và ảnh hưởng của gió Mặt Trời. Những nghiên cứu này không chỉ có giá trị học thuật mà còn giúp dự báo các cơn bão từ có thể ảnh hưởng đến hệ thống viễn thông và lưới điện.

Ngày nay, ngắm cực quang đã trở thành một loại hình du lịch đặc biệt thu hút đông đảo du khách. Các điểm đến lý tưởng như Na Uy, Iceland, Canada, Phần Lan và Alaska trở thành những địa điểm được săn đón vào mùa đông. Để quan sát được hiện tượng này một cách rõ nét, cần những điều kiện thời tiết lý tưởng như bầu trời quang đãng, ít ô nhiễm ánh sáng và hoạt động của Mặt Trời đủ mạnh.

Hiện tượng cực quang không chỉ là một kỳ quan thiên nhiên mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về mặt sinh thái. Nó nhắc nhở con người về sự mong manh của bầu khí quyển và tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường Trái Đất. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu, việc nghiên cứu và bảo tồn những hiện tượng tự nhiên độc đáo như cực quang càng trở nên cấp thiết.

Cực quang mãi mãi là một trong những bí ẩn đẹp đẽ và hấp dẫn nhất của tự nhiên. Hiện tượng này không chỉ thể hiện sự kỳ diệu của vũ trụ mà còn khơi dậy trong lòng con người niềm đam mê khám phá và trân trọng những giá trị tự nhiên. Sự tồn tại của cực quang như lời nhắc nhở về mối liên hệ sâu sắc giữa Trái Đất và vũ trụ bao la, đồng thời khẳng định vẻ đẹp vĩnh hằng của thiên nhiên.