Đề thi học kì 1 Văn 12 Chân trời sáng tạo - Đề số 7

Đề thi

I. ĐỌC HIỂU 

Đọc đoạn trích sau:

CHIÊM NGƯỠNG DI SẢN

VĂN MIẾU QUỐC TỬ GIÁM - HỒN THIÊNG DÂN TỘC 

1.1. Lịch sử hình thành của Văn Miếu Quốc Tử Giám 

Văn Miếu được xây dựng vào những năm 1070 dưới thời vua Lý Thánh Tông. Nơi đây thờ Khổng Tử, Chu Công và Tứ phối. Vào những năm 1076, vua Lý Nhân Tông cho lập thêm một công trình bên cạnh mang tên Quốc Tử Giám - Trường đại học dành riêng cho con cái của vua chúa và các gia đình quan lại, quý tộc. Cho đến thời vua Trần Thái Tông, Quốc Tử Giám được đổi tên thành Quốc học viện. Nơi đây thu nhận con cái thường dân ưu tú và có sức học xuất sắc. Sang đến thời hậu Lê, vào đời vua Lê Thánh Tông thì nơi này lại bắt đầu cho dựng bia của những người thi đỗ tiến sĩ.

Hình 1: Khu nhà bia tiến sĩ

(https://nguonluc.com.vn/bia-da-van-mieu-quoc-tu-giam-va-triet-ly-giao-duc-coitrong- hien-tai-a7247.html)

1.2. Kiến trúc độc đáo của di tích Văn Miếu Quốc Tử Giám

Quần thể di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám hiện tại có diện tích rộng hơn 54.300m2. Nơi này bao gồm rất nhiều công trình kiến trúc lớn nhỏ khác nhau. Khuôn viên được bao bọc bởi những bức tường gạch. Trải qua rất nhiều lần tu sửa, quần thể di tích này còn lại các công trình như: Đại Trung môn, Hồ Văn, Văn Miếu môn, Khuê Văn Các, bia tiến sĩ, Đại Thành môn, nhà Thái Học, giếng Thiên Quang.

Phía Đông và Tây là nhà giảng dạy với 2 dãy đều có tổng cộng 14 gian. Phòng học của học sinh tam xá đều có tất cả ba dãy, mỗi dãy gồm 25 gian, mỗi gian chỉ chứa 2 người. Kiến trúc Văn Miếu mà bạn thấy hiện nay đều là kiến trúc thời đầu nhà Nguyễn. Quần thể kiến trúc của Văn Miếu được xây dựng theo bố cục đối xứng theo từng lớp, từng khu dựa trên trục Bắc Nam.

Phía chính diện của Văn Miếu có một hồ nước lớn gọi là hồ Văn Chương. Giữa hồ có gò Kim Châu, trước đây có thêm lầu để ngắm cảnh. Cổng chính có tứ trụ, hai bên tả hữu có phần bia “Hạ Mã”, xung quanh khu vực được xây tường rào cao bao quanh.

Hình 2: Khuê văn các (https://www.vntrip.vn/cam-nang/van-mieu-quoc-tu-giam-21829)

1.3. Văn Miếu Quốc Tử Giám có ý nghĩa gì?

Văn Miếu Quốc Tử Giám không đơn thuần chỉ là trường đại học đầu tiên của nước Việt mà còn là biểu tượng của truyền thống hiếu học, là một ngọn đuốc luôn rực cháy trong hành trình thắp sáng tri thức. Đến đây, bạn sẽ cảm nhận được những động lực to lớn từ những cái tên khắc trên bảng vàng từ thuở ông cha ta. Ngày nay, Quốc Tử Giám còn là nơi tổ chức các hoạt động khen tặng những học sinh ưu tú, tổ chức các hội thơ và là điểm tham quan thu hút đông đảo du khách. Vào dịp tết cổ truyền, nơi đây trở thành điểm hẹn “xin chữ” của tất cả mọi người với mong ước cầu mong một năm mới an lành, đủ đầy.

(https://mia.vn/cam-nang-du-lich/chiem-nguong-di-san-van-mieu-quoc-tu-giam-hon- thieng-dan-toc-2664)

Thực hiện các yêu cầu sau:

Câu 1. Xác định phương tiện phi ngôn ngữ được sử dụng trong văn bản.

Câu 2. Cách triển khai văn bản trong phần 1.1. Lịch sử hình thành của Văn Miếu Quốc Tử Giám được trình bày theo trật tự nào?

Câu 3. Nêu hiệu quả của biện pháp tu từ liệt kê được sử dụng trong câu văn sau:

“Trải qua rất nhiều lần tu sửa, quần thể di tích này còn lại các công trình như: Đại Trung môn, Hồ Văn, Văn Miếu môn, Khuê Văn Các, bia tiến sĩ, Đại Thành môn, nhà Thái Học, giếng Thiên Quang”.

Câu 4. Em hãy nhận xét về cách trình bày thông tin của tác giả trong văn bản.

Câu 5. Từ quan điểm của tác giả cho rằng: Văn Miếu Quốc Tử Giám không đơn thuần chỉ là trường đại học đầu tiên của nước Việt mà còn là biểu tượng của truyền thống hiếu học.

Anh/chị có suy nghĩ gì về sự cần thiết của việc học đối với giới trẻ hiện nay. (Trình bày 5-7 dòng)

II. PHẦN VIẾT 

Từ nội dung ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 600 chữ) bàn về trách nhiệm tuổi trẻ trong việc giữ gìn và phát huy các di sản văn hoá dân tộc.

HẾT

Đáp án

I. ĐỌC HIỂU 

Câu 1:

Phương pháp:

Vận dụng kiến thức về các yếu tố phi ngôn ngữ trong văn bản thông tin 

Cách giải:

Yếu tố phi ngôn ngữ được sử dụng trong văn bản: 

+ Hình 1: Khu nhà bia tiến sĩ

+ Hình 2: Khuê văn các

Câu 2: 

Phương pháp:

Vận dụng kiến thức về các cách triển khai thông tin trong văn bản thông tin 

Cách giải:

Cách triển khai văn bản trong phần 1.1. Lịch sử hình thành của Văn Miếu Quốc Tử Giám được trình bày theo trật tự thời gian.

Câu 3:

Phương pháp:

Vận dụng kiến thức về biện pháp tu từ liệt kê để phân tích tác dụng 

Cách giải:

Hiệu quả của biện pháp tu từ liệt kê:

+ Giúp câu văn sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt. 

+ Chỉ ra những quần thể di tích hiện còn lại của Quốc Tử Giám. Đồng thời, khẳng định sự đồ sộ, thẩm mĩ của các công trình nơi đây. 

+ Góp phần thể hiện niềm tự hào và sự tiếc nuối của tác giả trước các di sản văn hóa dân tộc.

Câu 4:

Phương pháp:

Nhận xét về cách trình bày thông tin của tác giả 

Cách giải:

Nhận xét về cách trình bày thông tin của tác giả trong văn bản: 

- Thông tin được trình bày theo một trật tự rõ ràng, mạch lạc, sắp sắp xếp theo một trình tự, bố cục hợp lý. 

- Thông tin được trình bày chính xác, khách quan, sử dụng các dẫn chứng thuyết phục, thể hiện quan điểm rõ ràng, nhất quán.

Câu 5:

Phương pháp:

Gợi ý:

- Khẳng định việc học rất quan trọng đối với giới trẻ ngày nay

- Lí giải:

+ Học giúp mở mang kiến thức cho bản thân. 

+ Học để khẳng định mình với xã hội. 

+ Học để góp phần xây dựng quê hương, đất nước.

Cách giải:

Có thể khẳng định, việc học tập có ý nghĩa vô cùng quan trọng và cần thiết đối với thế hệ trẻ ngày nay. Trước hết, học tập là con đường cơ bản nhất để mỗi người mở mang tri thức, hoàn thiện nhân cách và kỹ năng của bản thân. Đây cũng chính là chìa khóa giúp giới trẻ khẳng định giá trị, vị thế của mình trong xã hội, tìm kiếm được những cơ hội việc làm tốt và có một cuộc sống ổn định. Hơn thế nữa, trong bối cảnh đất nước đang trên đà hội nhập và phát triển, việc học còn là trách nhiệm của tuổi trẻ để tiếp thu tinh hoa nhân loại, từ đó góp sức mình vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Như vậy, tiếp nối truyền thống hiếu học được lưu giữ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, mỗi bạn trẻ cần ý thức sâu sắc về sự cần thiết của việc học, biến nó thành động lực phấn đấu không ngừng.

II. PHẦN VIẾT 

Phương pháp:

1. Giải thích: Thế nào là di sản văn hóa?

Là những di sản vật chất và những di sản tinh thần chứa đựng nét đẹp tinh thần mà cha ông nhiều thế hệ đã xây dựng và vun đắp lên  Vì vậy, thế hệ trẻ phải có trách nhiệm trong việc phát huy, giữ gìn di sản văn hóa dân tộc . 

2. Bàn luận: 

-Trách nhiệm tuổi trẻ trong việc giữ gìn, phát huy di sản văn hóa hiện nay :

+ Nhiều bạn trẻ đã và đang giữ gìn, phát huy các di sản văn hóa bằng nhiều việc làm tích cực: tìm về những giá trị truyền thống, tổ chức hoạt động du lịch, lễ hội gắn với các di tích lịch sử - văn hoá; các hoạt động quảng bá trên các kênh thông tin đại chúng… + dẫn chứng 

+ Tuy nhiên, một số bạn trẻ chưa ý thức được trách nhiệm,có hành động thái độ xúc phạm, làm tổn thương di sản văn hóa… (Nêu phản đề) + dẫn chứng

- Nêu ý kiến trái chiều.

3. Khẳng định quan điểm bản thân, rút bài học

Cách giải:

Bài viết tham khảo:

Di sản văn hóa là những giá trị vật chất và tinh thần được tích lũy, sáng tạo và lưu truyền qua nhiều thế hệ, chứa đựng hồn cốt, bản sắc và trí tuệ của dân tộc. Đó có thể là những di sản vật thể như Văn Miếu Quốc Tử Giám, Hoàng thành Thăng Long, hay những di sản phi vật thể như nhã nhạc cung đình Huế, hát xoan, ca trù. Những di sản ấy không chỉ là minh chứng cho lịch sử hào hùng mà còn là nền tảng để chúng ta xây dựng tương lai. Vì vậy, thế hệ trẻ những chủ nhân của đất nước, cần phải có trách nhiệm trong việc giữ gìn và phát huy các di sản văn hóa dân tộc.

Trong thực tế, nhiều bạn trẻ đã và đang thể hiện rõ trách nhiệm này bằng những hành động thiết thực. Họ chủ động tìm về những giá trị truyền thống thông qua các chuyến du lịch di sản, tham gia các lễ hội văn hóa, hay học hỏi các nghề thủ công truyền thống. Đặc biệt, với sự phát triển của công nghệ, giới trẻ đã trở thành những đại sứ văn hóa đắc lực thông qua việc quảng bá hình ảnh di sản trên các nền tảng mạng xã hội. Các dự án như "Vietnamme", "I Love Việt Nam" hay những video giới thiệu ẩm thực, trang phục truyền thống trên TikTok, YouTube đã thu hút hàng triệu lượt xem, góp phần đưa văn hóa Việt đến gần hơn với bạn bè quốc tế. Những việc làm này không chỉ thể hiện lòng tự hào dân tộc mà còn chứng minh tuổi trẻ hoàn toàn có thể kế thừa và phát huy di sản bằng những cách thức sáng tạo, hiện đại.

Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn một bộ phận thanh niên chưa ý thức được trách nhiệm của mình. Nhiều bạn còn thờ ơ, thậm chí có những hành động thiếu văn hóa như xả rác tại di tích, vẽ bậy lên các công trình lịch sử, hoặc ứng xử thiếu tôn trọng trong các lễ hội truyền thống. Một số khác lại quá say mê với văn hóa ngoại lai mà quên đi những giá trị cốt lõi của dân tộc. Những hành vi này không chỉ làm tổn hại đến di sản mà còn thể hiện sự thiếu hiểu biết và vô trách nhiệm với cội nguồn.

Có ý kiến cho rằng, trong thời đại toàn cầu hóa, việc giữ gìn di sản là không cần thiết và lỗi thời. Song, chính trong bối cảnh hội nhập, việc bảo vệ bản sắc văn hóa lại càng trở nên quan trọng. Di sản văn hóa là nền tảng để chúng ta hội nhập mà không hòa tan, là điểm tựa tinh thần vững chắc giúp chúng ta vượt qua mọi thách thức.

Là một học sinh, em ý thức sâu sắc rằng mình cần phải tích cực học hỏi, tìm hiểu về các di sản văn hóa của dân tộc. Em sẽ bắt đầu từ những việc nhỏ nhất: trân trọng khi tham quan di tích, chia sẻ những thông tin tích cực về văn hóa Việt Nam, và tham gia các hoạt động bảo tồn di sản tại địa phương. Bởi lẽ, mỗi di sản đều ẩn chứa linh hồn của dân tộc, và việc bảo vệ chúng chính là bảo vệ cội nguồn của chúng ta. Tuổi trẻ hôm nay hãy cùng nhau chung tay gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa ấy, để chúng mãi trường tồn cùng đất nước.

Di sản văn hóa chính là cầu nối giữa quá khứ và tương lai, là tài sản vô giá mà mỗi thế hệ cần có trách nhiệm gìn giữ và phát huy. Đối với tuổi trẻ hôm nay, trách nhiệm này càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, bởi các bạn chính là những người chèo lái con thuyền văn hóa dân tộc trong thời đại mới. Bằng nhận thức đúng đắn, bằng tình yêu và lòng tự hào dân tộc, bằng những hành động thiết thực và sáng tạo, thế hệ trẻ hoàn toàn có thể biến những di sản tưởng chừng như xa xôi thành những giá trị sống động, gần gũi trong đời sống hiện đại.