Đề thi vào 10 môn Văn Hà Giang

Đề thi vào 10 môn Văn Hà Giang năm 2025

Đề bài

I. ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)

Đọc đoạn trích:

[…]

Lòng mẹ bao la như biển cả, suối ngàn

Bầu sữa mẹ nuôi tình con khôn lớn

Tất cả bài học về cuộc đời rộng lớn

Con đều học lỏm từ vất vả mẹ cha.

 

Cây lúa trổ bông làm ra hạt gạo

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm

Mẹ đem yêu thương rải khắp tâm hồn

Cho con biết quan tâm những con người cùng khổ.

 

Con bắt đầu hiểu chuyện trên mái tóc bạc phơ

Con bắt đầu biết đau từ dấu chân chim in trên mắt

Mẹ gánh đời con qua mùa đông dao cắt

Cái lạnh mẹ mang, cái ấm cho nhờ.

 

Lưng mẹ còng, con đã viết nên thơ

“Mùa xuân về mẹ tôi thêm tuổi mới

Tôi lo sợ những ngày sắp tới

Mẹ không còn đặng trả hiếu mẹ ơi!”

[…]

(Trích Mẹ, Trường Phi Bảo, theo thivien.nét)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1 (0,5 điểm). Xác định thể thơ được sử dụng trong đoạn trích trên.

Câu 2 (0,5 điểm). Tìm và ghi lại những hình ảnh tác giả dùng để so sánh sự bao la của lòng mẹ trong hai câu thơ sau:

Lòng mẹ bao la như biển cả, suối ngàn

Bầu sữa mẹ nuôi tình con khôn lớn

Câu 3 (1,0 điểm). Ghi lại biểu hiện và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ được sử dụng trong hai câu thơ sau:

Con bắt đầu hiểu chuyện trên mái tóc bạc phơ

Con bắt đầu biết đau từ dấu chân chim in trên mắt

Câu 4 (1,0 điểm). Đoạn thơ dưới đây cho em hiểu gì về suy nghĩ, tình cảm của người con?

Lưng mẹ còng, con đã viết nên thơ

"Mùa xuân về mẹ tôi thêm tuổi mới

Tôi lo sợ những ngày sắp tới

Mẹ không còn đặng trả hiếu mẹ ơi!”

Câu 5 (1,0 điểm). Theo cm, một người cơn cần làm gì để báo đáp công ơn của mẹ? (Trình bày trong khoảng 5 đến 7 dòng)

II. VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm)

Hãy viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bảy cảm nhận của em về đoạn thơ sau trong bài thơ Mẹ của Trường Phi Bảo:

Con bắt đầu hiểu chuyện trên mái tóc bạc phơ

Con bắt đầu biết đau từ dấu chân chim in trên mắt

Mẹ gánh đời con qua mùa đông dao cất

Cái lạnh mẹ mang, cái ấm con nhờ.

Câu 2 (4.0 điểm)

Trong cuộc sống hiện nay, nhiều cha mẹ thường kì vọng lớn vào con. Theo em sự kì vọng đó là động lực hay áp lực cho con?

Em hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ của bản thân về vấn đề trên.

Lời giải chi tiết

Phần	Câu	Hướng dẫn giải
I. ĐỌC HIỂU  (4,0 điểm)	Câu 1. (0,5 điểm)	Thể thơ tự do
	Câu 2. (0,5 điểm)	Những hình ảnh được tác giả dùng để so sánh sự bao la của lòng mẹ là: biển cả, suối ngàn
	Câu 3.  (1,0 điểm)	Điệp ngữ: con bắt đầu … Tác dụng: - Giúp tạo nhịp điệu cho câu thơ - Nhấn mạnh sự trưởng thành dần trong nhận thức, tình cảm của người con đối với mẹ. Thể hiện quá trình nhận ra những vất vả, hi sinh, dấu vết thời gian trên cơ thể mẹ. - Gợi sự xót xa, thương mẹ và thức tỉnh tình cảm hiếu thảo trong lòng con.
	Câu 4. (1,0 điểm)	HS dựa vào khổ thơ và đưa ra cách hiểu phù hợp. Gợi ý: - Người con rất yêu thương, trân trọng và biết ơn mẹ. - Khi nhận thấy mẹ già yếu, người con lo lắng, sợ hãi thời gian sẽ cướp đi mẹ, khiến bản thân không còn cơ hội báo đáp công ơn sinh thành, dưỡng dục. - Đó là tâm trạng xót xa, day dứt và ý thức sâu sắc về tình mẫu tử, bổn phận làm con.
	Câu 5. (1,0 điểm)	HS đưa ra quan điểm phù hợp Gợi ý: - Chăm chỉ học tập, làm việc, sống tốt để mẹ yên lòng, tự hào về con. - Chia sẻ, trò chuyện và quan tâm mẹ mỗi ngày, đừng để mẹ phải cô đơn hay buồn lòng. - Giúp đỡ mẹ những việc nhỏ: nấu cơm, rửa bát, xoa bóp vai khi mẹ mệt, những việc nhỏ thôi nhưng mẹ sẽ vui lắm. - Khi trưởng thành, nếu có điều kiện thì chăm sóc, phụng dưỡng mẹ đầy đủ, chu đáo. - …
PHẦN II. VIẾT (6,0 điểm)	Câu 1. (2,0 điểm)	* Mở đoạn: Giới thiệu chung * Thân đoạn: - Nội dung đoạn thơ: + Diễn tả sự trưởng thành dần trong nhận thức và tình cảm của người con dành cho mẹ. + Người con nhận ra những vất vả, hi sinh của mẹ qua dấu vết thời gian trên mái tóc, đôi mắt. - Hình ảnh và nghệ thuật: + Điệp ngữ "Con bắt đầu" nhấn mạnh sự chuyển biến trong tâm hồn người con, từ vô tư sang biết thương mẹ. + Hình ảnh mái tóc bạc, dấu chân chim in trên mắt là những dấu hiệu của thời gian, của sự hi sinh thầm lặng. + Hình ảnh đối lập: Mẹ gánh đời con qua mùa đông đao cắt là hình ảnh giàu tính biểu tượng, cho thấy mẹ đã chịu bao gian khó để che chở cho con. Đối lập giữa cái lạnh mẹ mang, cái ấm con nhờ gợi tả sâu sắc tình yêu thương vô bờ bến của mẹ dành cho con. + Giọng thơ tha thiết, tràn ngập tình yêu thương, … + … * Kết đoạn: Tổng kết vấn đề
	Câu 2. (4,0 điểm)	1. Mở bài: Giới thiệu vấn đề 2. Thân bài: * Giải thích vấn đề: - Kì vọng của cha mẹ là mong muốn, hi vọng con cái đạt được điều tốt đẹp, thành công trong học tập, sự nghiệp và cuộc sống. - Động lực là sức mạnh tinh thần thúc đẩy con người cố gắng phấn đấu. - Áp lực là sức ép, sự căng thẳng khiến con cảm thấy mệt mỏi, lo lắng. * Bàn luận vấn đề: - Kì vọng của cha mẹ có thể là động lực: + Kì vọng là biểu hiện của tình yêu thương và sự quan tâm, mong con có cuộc sống tốt hơn. + Khi được cha mẹ kì vọng đúng mức, con sẽ cảm thấy được tin tưởng, từ đó có động lực học tập, rèn luyện để không phụ lòng cha mẹ. + Kì vọng giúp con có mục tiêu rõ ràng, biết phấn đấu và hoàn thiện bản thân. HS lấy dẫn chứng phù hợp - Tuy nhiên, kì vọng thái quá sẽ trở thành áp lực: + Khi cha mẹ đặt ra những mong muốn quá lớn, không phù hợp với khả năng, sở thích của con, con sẽ cảm thấy mệt mỏi, căng thẳng. + Áp lực từ cha mẹ có thể khiến con đánh mất sự tự tin, đam mê và niềm vui sống. + Nhiều trường hợp học sinh bị stress, trầm cảm, thậm chí có hành động tiêu cực vì không chịu nổi áp lực kì vọng. HS lấy dẫn chứng minh hoạ phù hợp * Bài học, liên hệ bản thân: - Cha mẹ nên thể hiện kì vọng đúng cách: tôn trọng khả năng, sở thích và lắng nghe tâm tư của con. - Con cái cần hiểu rằng kì vọng của cha mẹ xuất phát từ tình yêu thương, nhưng cũng cần biết chia sẻ, bày tỏ cảm xúc để cha mẹ thấu hiểu. - Liên hệ: Bản thân em luôn trân trọng kì vọng của cha mẹ, lấy đó làm động lực để cố gắng, nhưng cũng sẽ chủ động trao đổi để cha mẹ hiểu và đồng hành cùng mình đúng cách. 3. Kết bài: Tổng kết vấn đề

Đề thi vào 10 môn Văn Hà Giang năm 2023

Đề bài

I. PHÂN ĐỌC HIỂU (5,0 điểm)

Đọc đoạn trích:

Bây giờ là buổi trưa. Im ắng lạ. Tôi ngồi dựa vào thành đá và khe khẽ hát. Tôi mê hát. Thường cử thuộc một điệu nhạc nào đó rồi bịa ra lời mà hát. Lời tôi bịa lộn xộn mà ngớ ngẩn đến tôi cũng ngạc nhiên, đôi khi bò ra mà cười một mình.

Tôi là con gái Hà Nội. Nói một cách khiêm tốn, tôi là một cô gái khá. Hai bím tóc dày, tương đối mềm, một cái cổ cao, kiêu hãnh như đài hoa loa kèn. Còn mắt tôi thì các anh lái xe bảo: “Cô có cái nhìn sao mà xa xăm!”

Xa đến đâu mặc kệ, nhưng tôi thích ngắm mắt tôi trong gương. Nó dài dài, màu nâu, hay nheo lại như chói nắng

(Dẫn theo Ngữ văn 9, Tập hai, NXB Giáo dục, 2009, tr.114,115)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1 (0,75 điểm). Đoạn trích trên trích từ tác phẩm nào? Tác giả là ai?

Câu 2 (0,75 điểm). Chỉ ra lời dẫn trực tiếp trong câu văn: Còn mắt tôi thì các anh lái xe bảo: “Cô có cái nhìn sao mà xa xăm!"

Câu 3 (1,0 điểm). Theo đoạn trích, vì sao nhân vật tôi “đôi khi bò ra mà cười một mình”?

Câu 4 (1,0 điểm). Nêu nội dung chính của đoạn văn in đậm ở trên.

Câu 5 (1,5 điểm). Đoạn trích trên gợi cho em suy nghĩ gì về thế hệ thanh niên xung phong thời kì kháng chiến chống Mĩ? (Trình bày trong khoảng 5 đến 7 dòng)

II. PHẦN LÀM VĂN (5,0 điểm)

Cảm nhận của em về đoạn thơ sau:

Ta làm con chim hót

Ta làm một cành hoa

Ta nhập vào hòa ca

5Một nốt trầm xao xuyến.

Một mùa xuân nho nhỏ

Lặng lẽ dâng cho đời

Dù là tuổi hai mươi

Dù là khi tóc bạc.

Mùa xuân - ta xin hát

Câu Nam ai, Nam bình

Nước non ngàn dặm mình

Nước non ngàn dặm tình

Nhịp phách tiền đất Huế.

(Trích Mùa xuân nho nhỏ, Thanh Hải, Ngữ văn 9, Tập hai, NXB Giáo dục, 2009, tr.56)

Lời giải chi tiết

I. ĐỌC HIỂU

Câu 1: 

Cách giải:

- Tác phẩm: Những ngôi sao xa xôi.

- Tác giả: Lê Minh Khuê.

Câu 2: 

Cách giải:

Lời dẫn trực tiếp: “Cô có cái nhìn sao mà xa xăm”.

Câu 3: 

Cách giải:

Nhân vật đôi khi “bò ra cười một mình” vì: những lời hát nhân vật tự bịa ra lộn xộn mà ngớ ngẩn khiến nhân vật tôi cũng phải ngạc nhiên.

Câu 4: 

Cách giải:

Nội dung: Vẻ bề ngoài xinh đẹp của nhân vật “tôi” – Phương Định.

Câu 5: 

Cách giải:

HS qua đoạn trích nêu những suy nghĩ của bản thân về thế hệ thanh niên xung phong thời kì kháng khiến chống Mĩ.

Gợi ý:

- Họ là những cô gái trẻ trung, xinh đẹp còn mang trong mình những nét hồn nhiên, ngây thơ.

- Họ là những người lạc quan, yêu đời dù trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt.

-…

II. LÀM VĂN 

Cách giải:

1. Mở bài:

- Giới thiệu chung về tác giả Thanh Hải và tác phẩm Mùa xuân nho nhỏ.

- Giới thiệu 3 khổ thơ cần phân tích.

2. Thân bài

2.1 Khát vọng, lí tưởng sống cao đẹp của nhà thơ

- Mùa xuân đất nước đã khơi dậy trong lòng nhà thơ những khát vọng sống cao quý:

“Ta làm con chim hót

Ta làm một nhành hoa

Ta nhập vào hòa ca

Một nốt trầm xao xuyến”

+ Điệp từ “ta làm”, lặp cấu trúc, liệt kê -> giúp tác giả bày tỏ ước nguyện được hiến dâng cuộc đời mình cho quê hương, xứ sở.

+ Các hình ảnh “con chim hót” “một cành hoa” “nốt nhạc trầm”: giản dị, tự nhiên mà đẹp, thể hiện ước nguyện khiêm nhường mà đáng quý.

+ Có sự ứng đối với các hình ảnh ở đầu bài thơ -> lí tưởng cống hiến cho đời là một lẽ tự nhiên, tất yếu; gợi liên tưởng đến mối quan hệ giữa cá nhân và cộng đồng, giữa con người – đất nước.

Tấm lòng thiết tha được hòa nhập, được cống hiến cho cuộc đời, cho đất nước.

Khát vọng sống đẹp được nâng lên thành lí tưởng sống cao cả”

“Một mùa xuân nho nhỏ

Lặng lẽ dâng cho đời

Dù là tuổi hai mươi

Dù là khi tóc bạc”

+ “Mùa xuân nho nhỏ”: ẩn dụ cho những gì đẹp nhất, tinh túy nhất của cuộc đời con người để góp phần làm nên mùa xuân của đất nước. Là cách nói khiêm nhường, giản dị, gợi một tâm hồn đẹp, một lối sống đẹp, một nhân cách đẹp “lặng lẽ dâng cho đời”.

+ Điệp từ “dù là” + hình ảnh tương phản “tuổi hai mươi” – “khi tóc bạc” khẳng định sự tồn tại bền vững của những khát vọng và lí tưởng sống ấy. Cả cuộc đời mình ông vẫn muốn chắt chiu những gì tốt đẹp nhất để hiến dâng cho đời.

=> Khổ thơ là lời tổng kết của nhà thơ về cuộc đời mình. Cho đến tận cuối đời ông vẫn khát khao cống hiến cho đất nước.

- Bài thơ khép lại trong giai điệu của khúc ca xuân xứ Huế:

“Mùa xuân ta xin hát

Câu nam ai nam bình

Nước non ngàn dặm mình

Nước non ngàn dặm tình

Nhịp phách tiền đất Huế”

+ Khúc Nam ai buồn thương da diết, khúc Nam bình êm ái, dịu ngọt: gợi con đường nhiều gian khổ, hi sinh mà đất nước đã đi qua; gợi mùa xuân hiện tại với cuộc sống thanh bình, no ấm.

+ Nhịp phách tiền rộn ràng trải khắp nước non ngàn dặm là giai điệu của một cuộc sống mới, sức sống mới.

=> Tình yêu đất nước, yêu cuộc đời đã giúp tâm hồn Thanh Hải bay lên với những khát vọng sống cao đẹp.

3. Kết bài:

- Nội dung: Bày tỏ lẽ sống đẹp đẽ, cao cả, đó là sẵn sàng dâng hiến cuộc đời mình cho đất nước, quê hương.

- Nghệ thuật:

+ Thể thơ 5 chữ, giàu nhịp điệu.

+ Ngôn ngữ, hình ảnh giản dị, trong sáng.

+ Cảm xúc chân thành, tha thiết.