Đọc hiểu và thực hành Tiếng Việt - Bài 5

Câu 1

Câu 1 (trang 32, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

 Căn cứ vào lời thoại của các nhân vật, em hãy mô tả đầy đủ trang phục của ông Giuốc-đanh.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Trang phục của ông Giuốc-đanh: tất lụa chật, đã bị đứt một số mắt; giày chật; áo lễ phục hoa, may ngược hoa; quần cộc, áo chẽn ôm sát người; có bộ tóc giả với lông cắm mũ.

Câu 2

Câu 2 (trang 32, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

 Ông Giuốc-đanh có thực sự trở thành người “sang” (quý tộc) như ông mong muốn khi dùng những trang phục đó không? Vì sao?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Cho dù có khoác bộ lễ phục theo chuẩn mực quý tộc thực sự thì ông cũng không thể trở thành quý tộc do bản thân ông chỉ là một anh trưởng giả, có tiền nhưng kém hiểu biết, không có nền tảng văn hoá, không có nguồn gốc xuất thân quý tộc, huống hồ, bộ trang phục của ông lại không theo quy chuẩn, là một mớ hổ lốn, đáng cười.

Câu 3

Câu 3 (trang 32, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

 Ở Hồi thứ ba, Lớp II, hành động nào của nhân vật Ni-côn được lặp lại nhiều lần? Hãy nhận xét về thái độ của nhân vật Ni-côn qua hành động đó.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Ở Hồi thứ ba, Lớp II, hành động được lặp lại nhiều lần ở nhân vật Ni-côn là cười. Ni-côn đã cười không dứt khi nhìn thấy bộ dạng sắp đi dạo phố với trang phục mới của ông Giuốc-đanh.

Hành động cười cho thấy rõ sự đánh giá, thái độ cười nhạo của cô đối với sự lố bịch của ông Giuốc-đanh.

Câu 4

Câu 4 (trang 32, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

Mâu thuẫn giữa khả năng và ý đồ làm thành xung đột chủ yếu của vở kịch I gì? Em hãy chỉ ra một chi tiết biểu hiện xung đột này trong đoạn trích.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Mâu thuẫn nổi bật của vở kịch là việc ông Giuốc-đanh muốn thành quý tộc (ý đồ) nhưng khả năng của ông lại hạn chế, không có vốn hiểu biết tối thiểu.

Chi tiết thể hiện ý muốn thành quý tộc của ông Giuốc-đanh: nhắc đến quý tộc là thuyết phục được ông, khoái chí khi nghe thợ bạn gọi mình bằng những danh xưng quý tộc,…; chi tiết bộc lộ sự dốt nát của ông: tưởng hoa ngược là đúng chuẩn, chấp nhận các phụ kiện may hỏng hoặc may bằng chất liệu tồi,...

Câu 5

Câu 5 (trang 32, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

Tại sao đám thợ bạn lại không ngừng tăng cấp danh xưng cho ông Giuốc-đanh? Thái độ của ông Giuốc-đanh đối với hành động này của đá thợ bạn như thế nào?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Đám thợ bạn gọi ông Giuốc-đanh bằng các thứ danh xưng cao quý ngài quý tộc (thuộc tầng lớp phong kiến cao quý) – tướng công (tôn xưng các quan to) – đại nhân (người có chức phận cao, có tài, có đức). Đây chính là các loại danh xưng mà ông Giuốc-đanh đang muốn có được. Đánh vào tâm lí ấy, đám thợ bạn tha hồ tâng bốc ông và mỗi lần tâng bốc như vậy họ lại được thưởng tiền. Sự tăng cấp danh xưng ở đây còn làm cho tình huống hài thêm kịch tính. Khi nghe đám thợ bạn gọi mình như vậy, ban đầu ông Giuốc-đanh bất ngờ, ông nhắc đi nhắc lại các danh xưng ra chiều đắc ý, sung sướng, khoái chí. Qua đây ta nhận thấy rõ sự háo danh ở nhân vật.

Câu 6

Câu 6 (trang 32, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

 Hành động đi ra phố của ông Giuốc-đanh nhằm mục đích gì? Em đánh giá như thế nào về hành động đó?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Mục đích của ông là khoe bộ dạng bên ngoài của mình, từ đó khẳng định vị thế, cho thiên hạ thấy mình đã thành quý tộc.

Hành động cùng hai người hầu đi ra phố chưng diện trang phục chứng tỏ ông là người thích khoe khoang, thích được thiên hạ trầm trồ khen ngợi, muốn nâng tầm địa vị của mình.

Câu 7

Câu 7 (trang 32, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

Phương pháp giải:

Áp dụng kiến thức câu hỏi tu từ

Lời giải chi tiết:

Câu hỏi tu từ:

– “Lại còn phải bảo cái đó à?”: Hình thức là câu hỏi nhưng mục đích là khẳng định: điều hiển nhiên như vậy thì không cần phải bảo.

– “Mày không thôi đi phỏng?”: Hình thức là câu hỏi nhưng mục đích là ra lệnh: mày hãy thôi đi.

Câu 1

Câu 1 (trang 32, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

Tại sao ông Giuốc-đanh dễ dàng thỏa hiệp với phó may khi thấy áo chật và may hoa ngược?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Ông Giuốc-đanh dễ dàng thỏa hiệp với phó may vì: ông rất mong mình trở thành quý tộc, nên bất cứ thứ gì phó may nói về phong cách quý tộc ông đều tin, sẵn sàng bỏ qua những bất hợp lí mà ban đầu chính ông đã nhận ra. Cái mục tiêu trở thành quý tộc làm mờ mắt ông, dẫn dắt ông một cách mù quáng.

Câu 2

Câu 2 (trang 32, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

Chỉ ra những đối nghịch trong lời thoại của hai nhân vật Giuốc-đanh và phó may

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

- Lời thoại của ông Giuốc-đanh: Kêu tất chật, tất bị đứt mất

- Lời thoại của phó may: Chống chế là tất sẽ giãn ra.

Ông Giuốc-đanh luôn hướng đến mục tiêu trở thành người quý tộc, nhưng do dốt nát nên bị phó may lừa mị, chấp nhận một bộ trang phục kệch cỡm. Sự đối nghịch trong lời thoại vừa tăng cường kịch tính vừa cho thấy rõ hơn tính cách nhân vật.

Câu 3

Câu 3 (trang 32, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

 Trong phần lời dẫn (in nghiêng) có chỉ dẫn cách các thợ bạn mặc trang phục cho ông Giuốc-đanh. Việc thực hiện “nghi lễ” mặc áo này có gì mâu thuẫn với lời nói của phó may khi ông ta giới thiệu đây là “cách thức mặc cho những người quý phái”?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Những từ ngữ phó may dùng như “thể thức, nghi lễ, cách thức mặc cho những người quý phái” thể hiện sự trang trọng, phép tắc trong khi cách đám thợ bạn mặc áo cho ông Giuốc-đanh thì thô thiển: cùng lúc hai chú thợ cởi quần, hai chú thợ cởi áo, mà là “cởi tuột” rất nhanh như thể lột áo, lột quần của lão. Hành động này càng làm tăng sự đối nghịch giữa tính chất của việc mặc lễ phục và những hành động thực đang diễn ra.

Câu 4

Câu 4 (trang 32, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

Theo em, thái độ, tâm trạng của ông Giuốc-đanh khi được mặc áo mới như thế nào?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Trong kịch, nội tâm nhân vật được thể hiện qua lời thoại và điệu bộ. Qua phần chỉ dẫn điệu bộ (lời dẫn), ta sẽ hình dung sự vênh vang, thoả mãn của nhân vật Giuốc-đanh khi mặc áo mới.

Câu 1

Câu 1 (trang 36, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

Xác định vị trí đoạn trích trên so với đoạn trích trong SGK (tr. 101 – 105). Chỉ ra những liên hệ giữa đoạn trích này và đoạn trích trong SGK ở việc biểu hiện tính cách nhân vật ông Giuốc-đanh.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ đoạn trích

Lời giải chi tiết:

Kịch thường được chia thành các hồi. Căn cứ vào chỉ dẫn hồi, lớp kịch của đoạn trích này, ta sẽ thấy đoạn này nằm ở Hồi thứ nhất, Lớp II, sự việc trong đoạn trích xảy ra trước sự việc trong đoạn trích ở SGK (tr. 101 – 105).

Trước khi ông Giuốc-đanh mặc áo mới thì ông có buổi học nhạc, học múa học kiếm, học triết tại nhà. Ta sẽ nhận thấy đặc điểm tính cách của nhân vật. Giuốc-đanh được thể hiện nhất quán ở hai đoạn trích. Ví dụ: thích khoe. khoang, học đòi, thiếu hiểu biết.

Câu 2

Câu 2 (trang 36, SBT Ngữ Văn 8, tập 1): 

Ông Giuốc-đanh đã có những hành động gì để thực hiện mong muốn thành người quý tộc?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ đoạn trích

Lời giải chi tiết:

Mời thầy dạy nhạc, thầy dạy múa, mặc áo bằng vải Ấn Độ (theo lời phó may là giống những người quý phái), cho gia nhân mặc chế phục,...

Câu 3

Câu 3 (trang 36, SBT Ngữ Văn 8, tập 1): 

Hãy nêu nhận xét về chi tiết ông Giuốc-đanh mặc đồ ngủ để học nhạc, học múa và chi tiết ông băn khoăn mặc hay không mặc áo dài buồng ngủ khi nghe nhạc.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ đoạn trích

Lời giải chi tiết:

Ông Giuốc-đanh rất bất lịch sự khi mặc đồ ngủ để học nhạc, học múa.

Chi tiết ông băn khoăn không biết nên mặc áo dài buồng ngủ khi nghe nhạc hay không khiến chúng ta bật cười vì sự vô lí. Có lẽ ông Giuốc-đanh tưởng rằng khi khoác lên người cái áo ngủ đó sẽ làm ông tự nhiên có được phẩm cách của quý tộc.

Câu 4

Câu 4 (trang 36, SBT Ngữ Văn 8, tập 1): 

Chỉ ra các câu hỏi tu từ trong đoạn trích.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ đoạn trích

Lời giải chi tiết:

Câu “Hay đấy chứ?” có thể coi là câu hỏi tu từ do nó có hình thức của câu hỏi nhưng mục đích là để khẳng định.

Câu 1

Câu 1 (trang 39, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

 Qua đoạn trích, em nhận thấy nhân vật Ác-pa-gông là người có tính cách như thế nào?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ đoạn trích

Lời giải chi tiết:

Qua đoạn trích, ta nhận ra ông là người hà tiện, keo kiệt. Nhan đề vở kịch cũng đã xác định cho người xem tính cách nổi bật của ông Ác-pa-gông.

Câu 2

Câu 2 (trang 39, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

 Nhận xét lời độc thoại của nhân vật bác Giắc khi nghe ông Ác-pa-gông cắt đặt công việc.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ đoạn trích

Lời giải chi tiết:

Những câu độc thoại này bộc lộ sự mỉa mai của Bác Giắc với những ý kiến của chủ. Đây là cách tác giả để nhân vật phụ đánh giá về nhân vật chính, đồng thời cũng là sự thể hiện chuẩn mực thông thường khi nhìn những hành động đáng cười của lão hà tiện Ác-pa-gông.

Câu 3

Câu 3 (trang 40, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

 Tại sao ông Ác-pa-gông bực tức khi thấy bác Giắc nhạc đến tiền?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ đoạn trích

Lời giải chi tiết:

Khi bác Giắc nhắc đến tiền, ông thấy bực tức, thậm chí lên án những người mà theo ông lúc nào tiếng "tiền" cũng gắn vào "nơi cửa miệng” chứng tỏ ông ghét những kẻ bắt ông phải đụng đến những đồng tiền của ông.

Câu 4

Câu 4 (trang 40, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

 Nhận xét những món ăn mà bác Giắc dự định nấu cho bữa tiệc. Thái độ của ông Ác-pa-gông khi nghe bác Giắc nói về những món ăn đó như thế nào?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ đoạn trích

Lời giải chi tiết:

Những món ăn bác Giắc nói đến đều là những món sơn hào hải vị, đắt tiền. Số món ăn và lượng thức ăn từng món cũng quá nhiều so với số lượng 8 – 10 người ăn.

Ông Ác-pa-gông đã rất phẫn nộ khi nghe bác dự tính. Sự phẫn nộ ngày càng tăng: ban đầu chỉ đặt câu hỏi, sau đó lấy tay bịt miệng bác Giắc mấy lần, chửi rủa bác là "thằng phản chủ"

Câu 5

Câu 5 (trang 40, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

 Đoạn trích thể hiện mâu thuẫn gì giữa chủ nhà và gia nhân?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ đoạn trích

Lời giải chi tiết:

Bác Giắc là đại diện bộc lộ mâu thuẫn giữa chủ nhà và gia nhân. Ban đầu là sự phản ứng của bác đối với cách cắt đặt công việc của chủ, sau đó là sự khiêu khích của bác đối với tính hà tiện của ông Ác-pa-gông. Bác càng cố tình chọc tức ông chủ, chúng ta càng thấy tính keo kiệt của nhân vật chính được tô đậm.

Câu 6

Câu 6 (trang 40, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

 Chỉ ra thủ pháp trào phúng được dùng trong đoạn trích.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ đoạn trích

Lời giải chi tiết:

Những thủ pháp trào phúng được dùng trong đoạn trích: cường điệu, tạo đối nghịch, thoại bỏ lửng

Câu 7

Câu 7 (trang 40, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

 Liệt kê các câu hỏi tu từ trong đoạn trích trên và chỉ ra dấu hiệu giúp em nhận biết đó là những câu hỏi tu từ.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ đoạn trích

Lời giải chi tiết:

- “Con, thưa cha, con mà mặt sưng mày sỉa?". Câu này về hình thức là câu hỏi nhưng mục đích là phủ định ý kiến của ông Ác-pa-gông: “con không mặt sưng mày sỉa”

- “Nghi thức quái quỷ gì thế?”. Câu này về hình thức là câu hỏi nhưng mục đích là bày tỏ thái độ không hài lòng, chê bai

Câu 1

Câu 1 (trang 40, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

Tìm chi tiết thể hiện gia cảnh chủ nhà.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Chi tiết thể hiện gia cảnh chủ nhà: “gà vịt đầy vườn”. Chi tiết này chứng tỏ gia đình chủ nhà khá sung túc. Câu đầu tiên của truyện cũng đã giới thiệu gia chủ là người giàu có.

Câu 2

Câu 2 (trang 40, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

 Trong tình huống truyện, chủ nhà tiếp đãi khách như thế nào? Sự tiếp đãi đó thể hiện tính cách gì của chủ nhà?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Mặc dù gia cảnh chủ nhà khá sung túc, nhưng chi tiếp đãi khách những món ăn đạm bạc như rau luộc, cà muối. Sự tiếp đãi này thể hiện sự keo kiệt của chủ nhà.

Câu 3

Câu 3 (trang 40, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

 Em hãy đoán mức độ mối quan hệ của chủ và khách trong truyện, từ đó giải thích tại sao chủ nhà trở thành đối tượng bị chế giễu.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Quan hệ chủ – khách trong truyện có lẽ cũng thân thiết, chắc quen biết đã lâu, khách từ xa lặn lội tới thăm chủ nhà (phải đi bằng ngựa).

Ở truyện này, chủ chỉ mời khách món rau luộc, cà muối, đã thế lại còn giả nghèo giả khổ “không đào đâu ra một thức gì để thết bác” và tỏ ra áy náy. Điều này cho thấy chủ nhà không chỉ keo kiệt mà còn muốn che đậy sự keo kiệt, không thịnh tình với khách. Do đó, chủ nhà trở thành đối tượng bị chế

Câu 4

Câu 4 (trang 40, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

 Nêu nghịch lí trong lời nói của khách với chủ nhà, từ đó chỉ ra nghĩa hàm ẩn trong lời nói đó.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Nghịch lí trong lời nói của khách với chủ nhà: “tôi sẽ cưỡi ngỗng mà về”. Ngỗng là một loài gia cầm nuôi lấy thịt, không phải con vật có thể làm phương tiện. Cách nói của khách có nghĩa hàm ẩn rằng chủ nhà có thể thịt ngỗng đãi, sâu hơn là châm biếm chủ nhà

Câu 1

Câu 1 (trang 41, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

Hai nhân vật trong truyện đều có chung nét tính cách nào? Chỉ ra những chi tiết thể hiện nét tính cách đó ở từng nhân vật.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ đoạn trích

Lời giải chi tiết:

Hai nhân vật trong truyện đều có chung nét tính cách lười biếng. Ở anh chàng nằm chờ sung, sự lười biếng thể hiện qua chi tiết nằm ngửa dưới gốc cây, há  mồm chờ sung rụng vào. Ở người đi đường, sự lười biếng thể hiện qua chi tiết lấy hai ngón chân quặp quả sung bỏ vào mồm cho người kia.

Câu 2

Câu 2 (trang 41, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

 Nhận xét về tình huống được nói tới trong truyện. Theo em, trên thực tế có thể xảy ra tình huống như vậy không?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ đoạn trích

Lời giải chi tiết:

Đây là tình huống đã được cường điệu. Trên thực tế, rất ít khả năng xảy ra chuyện như vậy

Câu 3

Câu 3 (trang 41, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

 Truyện cười thường có những yếu tố bất ngờ. Em hãy chỉ ra yếu tố bất ngờ trong truyện Lười đâu mà lười thế. Yếu tố bất ngờ đó tạo ra ý nghĩa cho truyện kể như thế nào?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ đoạn trích

Lời giải chi tiết:

Yếu tố bất ngờ của truyện thể hiện ở chi tiết anh chàng nằm chờ sung mắng anh nhặt hộ sung lười. Anh chàng nằm chờ sung đã lười quá mức, lưới cực điểm lại còn mắng người giúp mình là lười.

Chi tiết cuối truyện khiến tiếng cười tăng lên cấp độ cao hơn do sự phê phán tính cách lười biếng lại bật ra từ chính một anh chàng đại lười.

Câu 4

Câu 4 (trang 41, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

Chuyển câu nói của anh chàng nằm dưới gốc sung thành câu hỏi tu từ.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ đoạn trích

Lời giải chi tiết:

Câu “Khốn nạn, lười đâu mà lười thế!” là một câu cảm thán. Có thể chuyển câu này thành câu hỏi tu từ có ý nghĩa khẳng định: “Sao lại có người lười thế?”.

Câu 5

Câu 5 (trang 41, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

Dân gian có thành ngữ “há miệng chờ sung”. Từ câu chuyện này, em hãy chỉ ra nghĩa hàm ẩn của thành ngữ trên.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ đoạn trích

Áp dụng kiến thức thực tế

Lời giải chi tiết:

Nghĩa hàm ẩn của thành ngữ trên là phê phán những người lười biếng, không muốn làm mà muốn có ăn, quen ăn sẵn, không chịu lao động.

Câu 1

Câu 1 (trang 41, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

 Mục tiêu mà nhân vật muốn đạt được từ khi đi học cho đến khi đi làm là gì?

A. Gia đình hạnh phúc

B. Điều kiện sống đầy đủ

C. Trở thành người nổi tiếng

D. Học giỏi, sáng tác văn học

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Đáp án D

Câu 2

Câu 2 (trang 41, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

Điều gì KHÔNG phải là lí do nhân vật chưa bắt tay vào thực hiện mục tiêu viết tiểu thuyết?

A. Chưa có thời gian

B. Vẫn còn có loài ruồi

C. Chưa có điều kiện học tập tốt

D. Chưa có điều kiện vật chất tốt

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Đáp án A

Câu 3

Câu 3 (trang 42, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

 Đâu là chi tiết bất ngờ của truyện?

A. Có ngôi nhà đẹp

B. Ước không có ruồi

C. Có công ăn việc làm

D. Có cuộc sống hạnh phúc

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản 

Lời giải chi tiết:

Đáp án B

Câu 4

Câu 4 (trang 42, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

 Thủ pháp trào phúng nào KHÔNG được dùng trong truyện này?

A. Nói quá

B. Tạo bất ngờ

C. Tạo mâu thuẫn

D. Lặp lại tình huống và tăng cấp

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Đáp án A

Câu 5

Câu 5 (trang 42, SBT Ngữ Văn 8, tập 1):

 Nét tính cách nào của nhân vật bị cười nhạo?

A. Thích danh tiếng, muốn được mọi người tôn sùng

B. Ham vật chất, tham lam, muốn có nhiều lợi lộc cho bản thân

C. Sống thụ động, lười nhác, muốn đạt kết quả mà không chịu làm việc

D. Viện dẫn lí do để trì hoãn công việc, đổ lỗi cho khách quan

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Đáp án D