Đọc và thực hành tiếng Việt - Bài 8

Câu 1

Nêu các ý chính, ý phụ và chi tiết tiêu biểu trong văn bản dựa vào bảng gợi ý sau:

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Câu 2

Những dữ liệu nào trong văn bản cho thấy “cuộc đảo lộn kì lạ thế cân bằng phù phiếm giữa văn hoá hiện đại và văn hoá nguyên thuỷ”

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

- Các dữ liệu mà tác giả sử dụng để biểu đạt sự thắng thế, lên ngôi của văn hóa nguyên thuỷ trước sự xâm lấn và áp đặt của văn hoá hiện đại:

  - Sự xuất hiện của những chiếc chày đá được mài nhẵn tuyệt đẹp, lẫn lộn với những vật dụng, công cụ hiện đại trong ngôi nhà của người Anh điêng.

  - Việc từ chối các vật dụng của đời sống văn minh như que diêm, súng trường, súng lục,... và quay trở lại với những kĩ thuật, vật dụng truyền thống, cổ xưa như: tạo ra lửa bằng cách quay hay xát mạnh vào nhau hai mẩu gỗ mềm của cái khoan lửa, đi săn với cây cung và mũi tên.

Câu 3

  “Ở đâu ra vậy những chiếc chày đá được mài nhẵn tuyệt đẹp tôi đã tìm thấy, trong nhà của người Anh điêng, lẫn lộn giữa những đĩa sắt tráng men, những cùi dìa của cửa hàng tạp hoá, và thậm chí – đôi khi – những bộ xương khung của một chiếc máy khâu?”. Dữ liệu này cho bạn biết điều gì về cuộc sống của người Giê và thái độ, quan điểm của tác giả?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ dữ liệu, chú ý các chi tiết nói về cuộc sống người Giê và các chi tiết miêu tả thái độ, quan điểm của tác giả

Lời giải chi tiết:

Dữ liệu này thể hiện tình thế nhập nhằng giữa một bên là sự áp đặt văn hóa của người da trắng và một bên là sự kháng cự của người Giê trong bối cảnh thuộc địa. Hình ảnh những đĩa sắt tráng men, cùi dìa của cửa hàng tạp hoá, chiếc máy khâu,... biểu trưng cho sự xâm lấn của cái hiện đại vào cuộc sống của người Giê cũng như nỗ lực của chính quyền nhằm đưa họ vào công cuộc khai hoá văn minh. Trong khi đó, hình ảnh những chiếc chày đá được mài nhẵn tuyệt đẹp biểu trưng cho những kĩ thuật, phương tiện cổ xưa của người bản địa.

Thái độ trân trọng đối với vẻ đẹp truyền thống được bộc lộ một cách gián tiếp qua cách diễn đạt hàm chứa sự đánh giá: “Ở đâu ra vậy những chiếc chày đá được mài nhẵn tuyệt đẹp....

Câu 4

 Các yếu tố miêu tả, biểu cảm, tự sự và nghị luận xuất hiện trong văn bản đóng những vai trò gì?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Chú ý các yếu tố miêu tả, biểu cảm, tự sự và nghị luận xuất hiện trong văn bản 

Nhớ lại kiến thức về các yếu tố 

Lời giải chi tiết:

Ngoài mục đích cung cấp những thông tin mới mẻ, bất ngờ, thú vị, tác giả còn thuyết phục và hấp dẫn người đọc bằng cách sử dụng đan xen các yếu tố miêu tả, biểu cảm, tự sự và nghị luận.

  - Yếu tố miêu tả được sử dụng nhằm vẽ nên một bức tranh sống động, chi tiết về cuộc sống của người Anh điêng (những đàn bò do chính phủ gửi tới lang thang đâu đó”, những chiếc chày gỗ mục ruỗng, “những chiếc chày đá được mài nhẵn tuyệt đẹp” nằm lẫn lộn giữa những đĩa sắt tráng men, những cùi dìa của cửa hàng bách hoá, các mái nhà đổ rụi ở những ngôi làng bỏ hoang,...).

  - Yếu tố biểu cảm diễn tả sự ngạc nhiên, thán phục, suy tư của tác giả trước vẻ đẹp, sức sống và sự tinh tế trong nền văn hoá bản địa cổ sơ của người Anh điêng (“lần đầu tiên tôi đã tiếp xúc với những người hoang dã”, “thất vọng lớn cho tôi”, “họ đã cho tôi một bài học về sự thận trọng và tính khách quan”, “những đồ vật khiến ta trầm tư ấy”,...).

  - Yếu tố tự sự được sử dụng nhằm tái hiện hành trình di chuyển, quan sát của nhân vật “tôi”. Yếu tố tự sự chìm trong cấu trúc bề sâu của văn bản đã tạo nên sức hấp dẫn cho tác phẩm Pa-ra-na nói riêng cũng như Nhiệt đới buồn nói chung.

  - Yếu tố nghị luận được sử dụng nhằm thể hiện cái nhìn, chủ kiến của người viết, tạo nên chiều sâu triết lí cho văn bản. Không dừng lại ở việc miêu tả cuộc sống của người Anh điêng, Cờ-lốt Lê-vi-Xtơ-rốt còn đưa ra những phân tích, đánh giá, luận bàn, giúp người đọc nhìn ra cấu trúc bên trong của nền văn hoá Anh điêng. Những phát hiện này hết sức sâu sắc và giàu sức thuyết phục.

Tóm lại, việc sử dụng đan xen các yếu tố miêu tả, biểu cảm, tự sự và nghị luận đã tạo nên tính chất pha trộn về thể loại của văn bản, mở rộng khả năng biểu đạt, đưa đến cho văn bản sự bay bổng, sức hấp dẫn và chiều sâu. Đó có lẽ là lí do khiến người ta khó có thể xếp cố định Nhiệt đới buồn vào thể loại nào

Câu 1

Nêu các ý chính, ý phụ và chi tiết tiêu biểu trong văn bản.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Câu 2

Tìm các từ ngữ, cách diễn đạt hàm chứa thái độ, sự đánh giá của tác giả đối với giáo dục khai phóng nói chung và Đông Kinh Nghĩa Thục nói riêng. Những từ ngữ, cách diễn đạt đó giúp bạn nhận ra điều gì về lập trường, quan điểm của tác giả?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Nêu ý kiến của bản thân

Lời giải chi tiết:

Các từ ngữ, cách diễn đạt:“Thời gian tồn tại ngắn ngủi của Đông Kinh Nghĩa Thục [...] tỉ lệ nghịch cực đại với ảnh hưởng sâu rộng của ngôi trường này”; “Đông Kinh Nghĩa Thục là một trong những cải cách quan trọng nhất trong lịch sử giáo dục Việt Nam”; “nội dung dạy và học ở Đông Kinh Nghĩa Thục [...] tuy vẫn còn rất sơ khai nhưng cái dũng khí dám từ bỏ lối học từ chương, giáo điều hàng nghìn năm áp đặt, kìm hãm tâm trí người dân cần được ghi nhận như một cột mốc lịch sử giáo dục quan trọng”;...

Những cách diễn đạt này cho thấy sự khẳng định, đề cao vai trò, những đóng góp của Đông Kinh Nghĩa Thục đối với lịch sử, văn hoá của dân tộc nói chung và giáo dục nói riêng.

Câu 3

Tìm và phân tích giá trị của các dữ liệu được sử dụng trong văn bản.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản 

Nhớ lại kiến thức về dữ liệu sơ cấp và thứ cấp

Lời giải chi tiết:

 - Văn bản sử dụng các dữ liệu thứ cấp:

+ Các dữ liệu về lịch sử, cung cấp thông tin về bối cảnh ra đời của Đông Kinh Nghĩa Thục. Tuy không ghi rõ nguồn của dữ liệu, nhưng đây là những tri thức rất phổ biến trong các tài liệu lịch sử, nên vẫn đáng tin cậy và có sức thuyết phục.

+ Các dữ liệu về sách Đông Kinh Nghĩa Thục của Đào Trinh Nhất, Đời cách mệnh của Phan Bội Châu, Đông Kinh Nghĩa Thục của Hoa Bằng, ảnh chụp quyết định cấm hai tác phẩm Đông Kinh Nghĩa Thục và Đời cách mệnh, tác phẩm khuyết danh Văn minh tân học sách. Đây là những dữ liệu rất quý hiếm, được chú thích rõ về nguồn gốc, mang lại những góc nhìn mới, những phát hiện bất ngờ về vai trò của Đông Kinh Nghĩa Thục trong đời sống văn hoá, chính trị Việt Nam đầu thế kỉ XX.

+ Dữ liệu thứ cấp về nhận định của Giám học Nguyễn Quyền với tư cách là một chứng nhân lịch sử đã tái hiện không khí của thời đại, mang lại một góc nhìn khác của người đương thời về phong trào giáo dục này.

  - Sự kết hợp của các dữ liệu đã tạo nên cái nhìn đa chiều và cung cấp những thông tin phong phú về Đông Kinh Nghĩa Thục và giáo dục khai phóng ở Việt Nam đầu thế kỉ XX.

Câu 1

Nêu chủ đề bài viết và các ý chính được tác giả triển khai.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Bài viết xoay quanh chủ đề: Vai trò của muối trong lịch sử nhân loại. Chủ đề này được triển khai thành các ý chính: vai trò của muối đối với sự ra đời của ngành nông nghiệp; vai trò của muối đối với thương mại quốc tế, kĩ thuật, giao thông, chính trị trên thế giới; hành trình của muối và những bài học lịch sử của nhân loại.

Câu 2

Các thông tin trong văn bản được trình bày theo trình tự nào? Tác dụng của cách trình bày đó là gì?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản 

Chú ý cách trình bày thông tin của văn bản và nêu tác dụng

Lời giải chi tiết:

Các thông tin trong văn bản được tổ chức theo trình tự thời gian và trật tự nhân quả. Cách tổ chức này làm nổi bật vai trò cũng như số phận thăng trầm của muối song song với sự vận động của lịch sử nhân loại, cũng như những tác động của muối trong chuỗi tiến trình lịch sử loài người.

Câu 3

Qua việc khảo sát lịch sử của muối, tác giả phát hiện ra điều gì về lịch sử của loài người?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Qua việc khảo sát lịch sử của muối, tác giả phát hiện ra một quy luật trong lịch sử của nhân loại: “Khao khát tình yêu và khao khát làm giàu luôn là hai đề tài hấp dẫn nhất đối với con người. Tuy nhiên, trong khi đề tài tình yêu vẫn bền vững theo năm tháng, thì những câu chuyện về truy cầu tiền tài vật chất, đến một lúc nào đó, đều trở thành nỗi ám ảnh theo đuổi một ảo ảnh không có thực”. Muối, thứ vật chất tầm thường, phổ biến, có mặt ở khắp nơi đã từng được coi như một tài sản quý giá, một loại tiền tệ, biểu tượng của sự giàu có, nguyên nhân của các cuộc tranh giành, giống như dầu mỏ.

Câu 4

Xác định giọng điệu của tác giả trong văn bản. Dựa vào đâu bạn nhận ra giọng điệu đó?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Chú ý các chi tiết thể hiện giọng điệu của văn bản 

Lời giải chi tiết:

Có thể nhận ra giọng điệu châm biếm và chất vấn trong văn bản, thể hiện qua các chi tiết:“Những tuyến đường trọng yếu [...], nhu cầu bảo vệ đế chế, đồng thời dẫn đến những cuộc khởi nghĩa nổi dậy – tất cả đều chỉ vì một thứ vật chất tồn tại đầy trong các đại dương, nổi bong bóng trong các con suối, lắng cặn dưới lòng hồ, hoặc là một thành phần lớn trong tầng khoáng vật gần với bề mặt vỏ Trái Đất”;“Ngày nay, sự thèm khát, tranh giành, tích trữ, đánh thuế và tìm kiếm muối của con người suốt hàng ngàn năm qua đã trở thành một điều xa vời và có phần ngớ ngẩn”;... Các chi tiết này làm nổi bật sự đối lập giữa một bên là tính chất quyết liệt của những cuộc tìm kiếm, tranh giành muối của con người và một bên là sự tầm thường, phổ biến của muối. Sự đối lập này nhằm vạch trần sự phù phiếm, mù quáng của nhân loại, đưa ra lời cảnh báo mang tính chất thức tỉnh con người khỏi những cám dỗ phù du của vật chất.

Câu 1

 Mục đích viết của tác giả là gì?

Phương pháp giải:

Đọc phần tiêu đề và đọc lướt văn bản

Lời giải chi tiết:

Mục đích viết: Khẳng định ảnh hưởng sâu rộng của sách đến lịch sử nhân loại.

Câu 2

Tóm tắt các thông tin chính trong văn bản.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Các thông tin chính:

- Sách có ảnh hưởng sâu rộng đến nhiều lĩnh vực: thúc đẩy các cuộc cách mạng, làm thay đổi ý thức hệ, tạo ra những tầng lớp xã hội mới, tạo ra sự hỗn loạn, xác lập hay huỷ hoại trật tự xã hội,...

- Nhu cầu quản lí sách tạo ra một loạt các thiết chế và lĩnh vực khoa học mới.

- Hoạt động đọc của độc giả quyết định trình độ phát triển, bản sắc tri thức của mỗi thời đại.

- Sách tạo ra các làn sóng văn hoá, văn minh.

Câu 3

Tác giả đã chọn lọc những dữ liệu nào để làm nổi bật vai trò của sách trong lịch sử nhân loại? Các dữ liệu đó có thuyết phục và đáng tin cậy không? Vì sao?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Đưa ra đánh giá về sự thuyết phục và tin cậy của dữ liệu

Lời giải chi tiết:

Các dữ liệu được sử dụng trong văn bản nhằm chứng minh sức ảnh hưởng của sách: 

  - Sự phát triển của văn hoá in ấn từ cuối thế kỉ XVIII tạo nên sự khuếch đại tri thức, dẫn tới những sự vận động mạnh mẽ trong xã hội, kéo theo các cuộc cách mạng chính trị.

  - Các cuốn sách Của cải của các dân tộc, Nguồn gốc các loài, Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản,... tham gia dẫn dắt sự vận hành của xã hội loài người.

  - Sự phong phú của thư tịch ở Trung Hoa giai đoạn Sơ kì Cận đại đã góp phần thúc đẩy sự tiến hoá của xã hội.

  - Những cuốn sách mê tín, phù thuỷ, cổ vũ chiến tranh tôn giáo,... gây ra sự hỗn loạn.

  - Sự ra đời của ngành thư mục học và các thư viện trên thế giới.

Các dữ liệu này đều là những tri thức lịch sử phổ biến, có mốc thời gian, không gian cụ thể, có thể kiểm chứng bằng cách đối chiếu với những tư liệu lịch sử đáng tin cậy khác, vì thế, có thể nói là có sức thuyết phục.

Câu 4

Cách nhìn nhận, diễn giải về tiến trình lịch sử của tác giả có gì độc đáo?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản 

Chú ý những chi tiết sáng tạo độc đáo của tác giả

Lời giải chi tiết:

Tác giả đã quan sát tiến trình vận động của lịch sử qua sự tiến hoá, biến đổi, tương tác của sách. Vì thế, sách được coi như một tác nhân trung tâm trên “sân khấu lịch sử”, trở thành động lực quan trọng cho những cuộc cách mạng khoa học, chính trị, văn hoá, có mặt trong những bước chuyển quan trọng trong lịch sử nhân loại. Cách diễn giải này khiến cho người đọc có thể nhìn thấy một lịch sử đa dạng hơn, với những tương tác và chuyển động phức tạp, với sự tham gia của nhiều tác nhân vốn bị coi là nhỏ, phụ, không quan trọng.

Câu 1

Xác định các ý chính, ý phụ trong văn bản.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

- Giới thiệu về cái chết đen:

+ Lan tràn ở châu Âu giữa thế kì XIV

+ Lây lan do loài bọ chét sống trên chuột đen

- Tác động của cái chết đen đến lịch sử nhân loại:

+ Người Mông Cổ phân tán và bị địa phương hóa mạnh.

+ Sự ra đời của nhà Đại Minh.

+ Sự nổi lên của chế độ Ốt-tô-man.

+ Sự phát triển của các cường quốc kinh tế Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Anh, Pháp.

+ Sự phát triển của thương mại, phát kiến địa lí, chủ nghĩa thực dân,…

+ Sự thất bại của nước Anh, sự hưng thịnh của nước Pháp.

Câu 2

Các dữ liệu nào đã được sử dụng để làm rõ vai trò của “cái chết đen” trong lịch sử?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Các dữ liệu lịch sử đã được tác giả sử dụng để làm rõ vai trò của cái chết đen trong lịch sử: sự tác động của bệnh dịch tới sự ra đời của nhà Đại Minh, sự nổi lên của đế chế Ốt-tô-man, sự phát triển của các cường quốc kinh tế, sự phát triển của thương mại quốc tế, sự ra đời của chủ nghĩa thực dân, sự thất bại của nước Anh và sự hưng thịnh của nước Pháp,...

Câu 3

Các thông tin trong văn bản được tổ chức theo trình tự nào? Tác dụng của cách tổ chức đó là gì?

Phương pháp giải:

Nhớ lại kiến thức về cách tổ chức thông tin trong văn bản

Lời giải chi tiết:

Các thông tin trong văn bản được tổ chức theo trật tự thời gian và trật tự nhân quả, trong đó, đại dịch cái chết đen được đặt trong một chuỗi tuyến tính và nhân quả của các sự kiện mang tính chất trọng đại của nhân loại. Cách tổ chức này làm nổi bật những hệ quả và tác động to lớn của cái chết đen, mặt khác thể hiện một khám phá và kiến giải bất ngờ, thú vị về những sự kiện lịch sử: lịch sử không phải chỉ được thúc đẩy bởi những cuộc chiến tranh và cách mạng, những học thuyết và lí tưởng lớn lao, những cá nhân xuất chúng, mà có rất nhiều những yếu tố nhỏ bé, tưởng như vô hình cũng tham gia vào hành trình kiến tạo lịch sử.

Câu 4

So sánh cách diễn giải về lịch sử của tác giả với cách diễn giải lịch sử của Mác Kơ-len-xki (Mark Kurlansky) trong văn bản Đời muối.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ 2 văn bản, chú ý các diễn giải về lịch sử trong hai văn bản 

Lời giải chi tiết:

Cả hai văn bản đều có điểm chung là mang lại một góc nhìn mới về lịch sử: nhìn lịch sử qua lăng kính của những thứ nhỏ bé, tầm thường, vốn chìm khuất và thường bị bỏ qua bởi các sử gia như muối, vi khuẩn, bệnh dịch.

Từ lăng kính này, các tác giả có thể mô tả, phần kì, diễn giải lịch sử nhân loại theo một cách khác, phát hiện ra những quy luật khác của lịch sử, cho thấy tính chất bề bộn, phức tạp, đa chiều kích, khả năng tương tác và liên kết bất ngờ của những sự kiện tưởng chừng như ngẫu nhiên, không có mối dây liên hệ.

Cái nhìn mới mẻ này về lịch sử không chỉ tạo nên sự độc đáo, hấp dẫn và thú vị của văn bản, mà còn gợi mở một cách nhìn khác, nghĩ khác về lịch sử cũng như về chính đời sống hiện tại.

Câu 5

Văn bản này được công bố trong bối cảnh cả thế giới đang đối mặt với đại dịch Covid-19. Đặt trong bối cảnh đó, theo bạn, văn bản có ý nghĩa gì?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản và liên hệ với thực tiễn 

Lời giải chi tiết:

Qua việc phát hiện ra sự tương tác của đại dịch cái chết đen đối với lịch sử của nhân loại, tác giả gợi ra những suy tư nơi người đọc về thực tại cũng như về vai trò và quyền năng của con người trong việc kiến tạo thực tại. Các sử gia truyền thống thường cho rằng con người là nhân vật trung tâm của “sân khấu lịch sử” và diễn giải mọi sự kiện lịch sử dựa trên những phát hiện, động cơ, nhận thức của con người. Nhưng bằng cách nêu vai trò của đại dịch trong lịch sử, tác giả chỉ ra sự tác động của những yếu tố phi nhân, sự tham gia của cái ngẫu nhiên trong việc kiến tạo thực tại của chúng ta, cái đã làm chệch hướng các động cơ, ý đồ, các thế lực mạnh mẽ của nhân loại. Kiến giải này về lịch sử đã chất vấn tư tưởng nhân loại trung tâmn luận (lấy con người làm trung tâm) vốn đã trở thành một định kiến phổ biến trong tâm thức nhân loại và gợi mở, cảnh báo về tác động của những yếu tố phi nhân như thiên tai, dịch bệnh, vi trùng,... đối với đời sống con người. Trong đời sống đương đại, khi hành tinh đang có nguy cơ bị tàn phá bởi sự tham lam và ngạo mạn vô hạn của con người, thì sự chất vấn và cảnh báo này là cần thiết, để ta có thể suy tư nhiều hơn đến hệ sinh thái xung quanh mình.

Câu 1

Thông tin chính được cung cấp trong văn bản là gì? Thông tin chính đó được triển khai thành các ý phụ nào?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Xác định các ý chính và ý phụ

Lời giải chi tiết:

Thông tin chính được cung cấp trong văn bản là mối quan hệ giữa sứ mệnh khai hoá và giáo dục thuộc địa. Thông tin chính này được triển khai thành các ý phụ:

- Giới thiệu về sứ mệnh khai hoá.

- Phản biện của Giuyn-lơ Hác-man về sứ mệnh khai hoá.

- Sự cụ thể hoá sứ mệnh khai hoá trong thực tiễn giáo dục thuộc địa qua hai mô hình đồng hoá và hợp tác.

Câu 2

Đánh giá về tính trung thực, nghiêm túc của tác giả khi sử dụng các tri thức của người khác.

Phương pháp giải:

Chú ý các tri thức được tác giả sử dụng

Lời giải chi tiết:

Văn bản sử dụng hai trích dẫn trực tiếp của Giuyn-lơ Hác-man. Người viết có ý thức tuân thủ quy định về trích dẫn (sử dụng dấu ngoặc kép để đánh dấu trích dẫn, ghi rõ tên tác giả, nguồn tài liệu ở phần cước chú).

Câu 3

Bạn hiểu thế nào về nhận định của Giuyn-lơ Hác-man: Giáo dục chính là “con dao hai lưỡi cầm vào rất nguy hiểm, thậm chí mũi dao đã bị tẩm độc”?

Phương pháp giải:

Phân tích các chi tiết, hình ảnh tiêu biểu

Lời giải chi tiết:

Hình ảnh ẩn dụ con dao hai lưỡi nhằm ám chỉ tác động hai mặt của giáo dục: một mặt, giáo dục là công cụ trấn áp trong tay nhà cầm quyền, nhưng mặt khác, giáo dục cũng có thể là một vũ khí để chống lại sự trấn áp của nhà cầm quyền. Hình ảnh ẩn dụ mũi dao đã bị tẩm độc thể hiện sự nguy hiểm của giáo dục, một khi nó được sử dụng như một công cụ để phản kháng. Nhận định của Giuyn-lơ “ác-man cảnh báo giáo dục thuộc địa có thể là một mối nguy hiểm tiềm tàng đe doa chính quyền thực dân.

Câu 1

Các thông tin trong văn bản được sắp xếp theo trình tự nào? Cho biết tác dụng của cách sắp xếp đó.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết:

Các thông tin trong văn bản được sắp xếp theo quan hệ so sánh, tương phản: một bên là sự hòa trộn chặt chẽ giữa tín ngưỡng thần linh và tập tục thường nhật của người Bồ-rô-nô và một bên là đường ranh không thể vượt qua giữa thế giới trần tục và thế giới của cái thiêng trong tín ngưỡng của người châu Âu. Cấu trúc cho người đọc thấy sự đa dạng trong quan niệm về tín ngưỡng của nhân loại, tương phản này nhằm nhấn mạnh vẻ độc đáo, giá trị nội tại của văn hoá Bô-rô-nô, đồng thời thể hiện sự chất vấn đối với quan niệm “dĩ Âu vi trung” (lấy châu Âu làm trung tâm) vốn phổ biến trong tư duy văn hoá của nhân loại vào đầu và giữa thế kỉ XX.

Câu 2

Thái độ, quan điểm, lập trường của tác giả trong văn bản là gì? Bạn căn cứ vào đâu để xác định điều này?

Phương pháp giải:

Chú ý các chi tiết thể hiện thái độ, quan điểm của tác giả

Nêu dẫn chứng cụ thể

Lời giải chi tiết:

Thái độ, quan điểm, lập trường của tác giả được thể hiện qua sự tự bộc lộ của người trần thuật xưng “tôi” (ví dụ: “thái độ suồng sã này đối với cái siêu nhiên càng khiến tôi ngạc nhiên”); qua các cách diễn đạt hàm chứa sự nhận xét, đánh giá (ví dụ: “rất ít tộc người có một hệ thống siêu hình hoàn chỉnh đến thế”, “trạng thái cô quạnh có vẻ là tự nhiên”, “cái thế giới thiếu vắng chính cái hơi ấm của con người”, “cảnh khô khan”, “những cử chỉ cúng tế được thực hiện cũng thoải mái”,...). Qua những yếu tố này, có thể nhận thấy thái độ, lập trường của tác giả: sự khẳng định vẻ đẹp, sức sống, giá trị nội tại của nền văn hoá Bô-rô-nô, cái nhìn chất vấn đối với sự cứng nhắc, trấn áp, lạnh lẽo của văn hoá phương Tây

Câu 3

Tác giả đã sử dụng những dữ liệu nào để mô tả đời sống tôn giáo của người Bô-rô-nô? Đó là dữ liệu thứ cấp hay sơ cấp? Giá trị của những dữ liệu đó là gì?

Phương pháp giải:

Nhớ lại kiến thức về dữ liệu thứ cấp và sơ cấp

Lời giải chi tiết:

Tác giả đã mô tả đời sống tôn giáo của người Bô-rô-nô qua các dữ liệu sơ cấp mà mình tận mắt quan sát, thu thập được (“Buổi chiều hôm ấy [...] bè đồng ca lại tiếp tục từ đoạn vừa bị ngắt quãng”). Đây là những dữ liệu hiếm hoi về một số nền văn hoá còn rất ít người biết đến trong thời điểm mà cuốn sách ra đời, có tác dụng thức tỉnh đối với người châu Âu nói riêng, người đọc nói chung về sự đa dạng văn hoá.

Câu 4

Phân tích giá trị của yếu tố miêu tả trong văn bản.

Phương pháp giải:

Chú ý các chi tiết có chứa yếu tố miêu tả và phân tích giá trị

Lời giải chi tiết:

Yếu tố miêu tả được sử dụng nhằm cung cấp những thông tin hết sức chi tiết về đời sống văn hoá của người Bô-rô-nô, giúp người đọc hình dung một cách cụ thể, sống động về một nền văn hoá khác mà mình không có dịp được tiếp xúc trực tiếp.