Động đất là các rung chuyển đột ngột, mạnh mẽ của vỏ Trái Đất chủ yếu hoạt động của núi lửa, sự dịch chuyển của các mảng kiến tạo hoặc sự đứt gãy trong vỏ Trái Đất gây ra. Động đất thường được lan truyền trên một diện tích rộng lớn.

Hình ảnh về hậu quả của động đất ở Nhật Bản

Nguồn: khoahoc.tv

Có nhiều nguyên nhân sinh ra động đất, nhưng chủ yếu là do tác động của những lực bên trong Trái Đất.

*Nguyên nhân nội sinh (lực bên trong):

- Động đất do sụp lở các hang động ngầm dưới mặt đất và động đất do các vụ trượt lở đất đá tự nhiên với khối lượng lớn.

- Động đất do núi lửa, chủ yếu liên quan với các hoạt động phun nổ của núi lửa (loại động đất này không mạnh lắm –chiếm khoảng 7%).

- Động đất kiến tạo (chiếm 90%) liên quan với hoạt động của các đứt gãy kiến tạo, đặc biệt là các đứt gãy ở rìa các mảng thạch quyển, vận động kiến tạo ở các đới hút chìm của các mảng kiến tạo.

* Nguyên nhân ngoại sinh (nguyên nhân bên ngoài):

- Gồm động đất do thiên thạch va chạm vào Trái Đất.

- Tác động của con người: như các vụ thử hạt nhân, nổ nhân tạo dưới lòng đất hoặc tác động của áp suất cột nước của các hồ chứa nước, hồ thuỷ điện.

Có một số dấu hiệu trước khi động đất xảy ra như: mực nước giếng thay đổi, nổi bong bóng; động vật hoảng loạn tìm nơi trú ẩn,...

Tác động trực tiếp của động đất, bao gồm:

- Gây sụp đổ các công trình xây dựng, sạt lở đất và lở tuyết.

- Thường xảy ra khi động đất phá huỷ các đường dây điện và đường ống dẫn khí.

- Các trận động đất dưới đáy biển có thể gây lở đất hoặc biến dạng đáy biển, tạo ra sóng thần.

- Đôi khi động đất có thể khiến núi lửa hoạt động trở lại.

Nhà cửa sụp đổ vì động đất tại tỉnh Ishikawa (Nhật Bản) ngày 1/1/2024

*Trước khi động đất xảy ra:

- Đảm bảo nơi ở của bạn được xây dựng kiên cố, tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật chống động đất.

- Chuẩn bị sẵn một túi đồ cần thiết gồm: đèn pin và radio; nước uống và thực phẩm đóng gói; bộ sơ cứu y tế cơ bản,...

- Nắm rõ các vị trí an toàn trong nhà (như gầm bàn, góc tường vững chắc) và các khu vực sơ tán an toàn bên ngoài (như sân bãi, công viên).

- Tham gia các buổi huấn luyện, diễn tập phòng chống động đất để nắm vững các kỹ năng ứng phó cần thiết.

*Trong khi động đất xảy ra:

- Nếu ở trong nhà: Hãy chui ngay xuống gầm bàn hoặc tìm một góc tường vững chắc để trú ẩn. Dùng tay che đầu và mặt. Tuyệt đối tránh xa cửa sổ, gương, tủ sách, và các vật dụng dễ đổ vỡ.

- Nếu ở ngoài trời: Di chuyển đến khu vực trống trải, tránh xa các toà nhà, cây cối, cột điện, và các biển quảng cáo lớn có thể đổ sập.

- Nếu đang lái xe: Hãy tấp vào lề đường ngay lập tức, dừng xe và ở lại trong xe cho đến khi rung chấn kết thúc.

*Sau khi động đất kết thúc:

- Kiểm tra và sơ cứu: Sau khi rung chấn ngừng, hãy kiểm tra các thành viên trong gia đình và những người xung quanh. Thực hiện sơ cứu cơ bản nếu có người bị thương và gọi dịch vụ khẩn cấp.

- Theo dõi thông tin: Bật radio để nghe thông tin cập nhật và hướng dẫn từ chính quyền địa phương.

- Thận trọng với dư chấn: Hãy luôn đề phòng các dư chấn có thể xảy ra sau đó. Không nên vội vàng quay trở lại các khu vực nguy hiểm cho đến khi được xác nhận là an toàn.

=> Để dự báo được địa điểm và thời gian xảy ra động đất, hiện nay con người đã thiết lập nhiều trạm nghiên cứu những dụng cụ đo đạc chính xác nhằm khắc phục hạn chế thiệt hại do động đất gây ra.