Giải bài tập 14 trang 38

Đề bài

Cho một hình trụ nội tiếp trong hình nón có chiều cao bằng 12 cm và bán kính đáy bằng 5 cm (Hình 4a). Người ta cắt hình nón, trụ này theo mặt phẳng chứa đường thẳng nối đỉnh và tâm hình tròn đáy của hình nón thì thu được một hình phẳng như Hình 4b.

a) Chứng minh rằng công thức tính bán kính r của đáy hình trụ theo chiều cao h của nó là: $r = \frac{5 (12 - h)}{12}$ .

b) Chứng minh biểu thức sau biểu thị thể tích khối trụ theo h: $V (h) = \frac{25 π h {(12 - h)}^{2}}{144}$ .

c) Tìm h để khối trụ có thể tích lớn nhất.

Phương pháp giải - Xem chi tiết

a) Từ hình vẽ, tìm mối liên hệ giữa r và h thông qua các công thức tính diện tích, thể tích,….

b) Thể tích khối trụ là $V = π r^{2} h$ .

c) Lập bảng biến thiên và quan sát.

Lời giải chi tiết

a) Xét nửa tam giác lớn Hình 4b. Diện tích hình chữ nhật bằng diện tích tam giác lớn trừ diện tích hai tam giác nhỏ.

Ta có: $r h = \frac{1}{2} .12 .5 - \frac{1}{2} . h (5 - r) - \frac{1}{2} (12 - h) . r = \frac{60 - 5 h + r h - 12 r + r h}{2}$

$\Leftrightarrow 2 r h = 60 - 5 h + 2 r h - 12 r \Leftrightarrow 12 r = 60 - 5 h \Leftrightarrow r = \frac{5 (12 - h)}{12}$ .

b) Thể tích khối trụ là: $V (h) = π r^{2} h = π . \frac{5^{2} {(12 - h)}^{2}}{12^{2}} h = \frac{25 π h {(12 - h)}^{2}}{144}$ .

c) Thể tích khối trụ lớn nhất khi V(h) đạt giá trị lớn nhất. Ta tìm max của hàm V(h) bằng cách tìm đạo hàm V'(h) và lập bảng biến thiên.

$V^{'} (h) = \frac{75 π h^{2} - 1200 π h + 3600 π}{144} = 0 \Leftrightarrow [\begin{array}{l} h = 4 \\ h = 12 \end{array}$

Bảng biến thiên:

Từ bảng biến thiên, ta thấy $max_{(0; + \infty)} V (h) = V (4) = \frac{400 π}{9}$ .

Vậy để khối trụ có thể tích lớn nhất thì h = 4cm.