Giải bài tập 4.19 trang 26

Cho tam giác vuông OAB có cạnh (OA = a) nằm trên trục Ox và (widehat {AOB} = alpha left( {0 < alpha le frac{pi }{4}} right)). Gọi (beta ) là khối tròn xoay sinh ra khi quay miền tam giác OAB xung quanh trục Ox (H.4.31). a) Tính thể tích V của (beta ) theo a và (alpha ). b) Tìm (alpha ) sao cho thể t

Đề bài

Cho tam giác vuông OAB có cạnh $O A = a$ nằm trên trục Ox và $\hat{A O B} = α (0 < α \leq \frac{π}{4})$ . Gọi $β$ là khối tròn xoay sinh ra khi quay miền tam giác OAB xung quanh trục Ox (H.4.31).

a) Tính thể tích V của $β$ theo a và $α$ .

b) Tìm $α$ sao cho thể tích V lớn nhất.

Phương pháp giải - Xem chi tiết

Sử dụng kiến thức về công thức tính thể tích của khối tròn xoay để tính: Cho hàm số f(x) liên tục, không âm trên đoạn [a; b]. Khi quay hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số $y = f (x)$ , trục hoành và hai đường thẳng $x = a$ , $x = b$ xung quanh trục hoành, ta được hình khối gọi là một khối tròn xoay. Khi cắt khối tròn xoay đó bởi một mặt phẳng vuông góc với trục Ox tại điểm $x \in [a; b]$ được một hình tròn có bán kính f(x). Thể tích của khối tròn xoay này là: $V = π \int_{a}^{b} f^{2} (x) d x$ .

Lời giải chi tiết

a) Ta có: $A B = a \tan α$ . Khi quay tam giác AOB quanh trục Ox ta được khối nón tròn xoay có bán kính đáy $r = A B = a \tan α$ và chiều cao $h = O A = a$ .

Thể tích khối nón là:

$V = \frac{1}{3} π r^{2} h = \frac{1}{3} π . a . a^{2} \tan^{2} α = \frac{1}{3} π . a^{3} \tan^{2} α$ .

b) Theo a ta có: $V = \frac{1}{3} π a^{3} \tan^{2} α$ .

Ta có: $V^{'} = \frac{2}{3} π a^{3} \tan α . \frac{1}{\cos^{2} α}$ . Với $0 < α \leq \frac{π}{4} \Rightarrow 0 < \tan α < 1$ . Do đó, $V^{'} > 0$ nên hàm số V đồng biến trên $(0; \frac{π}{4})$ .

Do đó, $max_{(0; \frac{π}{4}]} V = V (\frac{π}{4}) = \frac{1}{3} π a^{3} \tan^{2} \frac{π}{4} = \frac{1}{3} π a^{3}$ .

Vậy giá trị lớn nhất của V là $\frac{1}{3} π a^{3}$ khi $α = \frac{π}{4}$ .