Giải Đọc và thực hành tiếng Việt bài 7

Câu 1

Phân tích mối quan hệ giữa các nhân vật trong đoạn trích.

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Người cầm quyền khôi phục uy quyền.

- Xác định các nhân vật có trong văn bản.

- Phân tích mối quan hệ giữa các nhân vật.

Lời giải chi tiết:

Đoạn trích Người cầm quyền khôi phục uy quyền trong SGK có các nhân vật: Giăng Van-giăng, Gia-ve, Phăng-tin. Ngoài ra, còn có bà xơ Xem-pơ-lít – người chứng kiến mọi chuyện xảy ra trong những giây phút lâm chung của Phăng-tin.

 Mối quan hệ giữa các nhân vật này được thể hiện như sau: 

+ Giăng Van-giăng với Gia-ve: Trước đoạn trích này, Giăng Van-giăng (mang tên Ma-đơ-len) là thị trưởng thành phố, còn Gia-ve chỉ là một viên thanh tra. Trong đoạn trích, không còn ông thị trưởng Ma-đơ-len nữa, mà chỉ là Giăng Van-giăng – người tù khổ sai bỏ trốn, bấy lâu bị truy nã, giờ đây sắp bị Gia-ve bắt để tống vào nhà giam. 

+ Giăng Van-giăng với Phăng-tin: Phăng-tin từng là công nhân trong nhà máy của ông Ma-đơ-len (Giăng Van-giăng), nhưng đã bị đuổi việc, rơi vào hoàn cảnh hết sức bi đát. Phăng-tin chết, Giăng Van-giăng cảm thấy có bổn phận lương tâm  với người đàn bà bất hạnh này.

 + Phăng-tin với Gia-ve: Phăng-tin từng bị Gia-ve bắt vào tù. Lần gặp lại này, Phăng-tin vô cùng sợ hãi. Việc Phăng-tin bị ngã đập đầu vào thành giường rồi qua đời có căn nguyên từ thái độ của Gia-ve.

Câu 2

Trong đoạn trích, những đặc điểm nào của nhân vật Gia-ve (Javert) được tập trung khắc hoạ? Qua đó, bạn có ấn tượng gì về con người Gia-ve? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Người cầm quyền khôi phục uy quyền.

- Chú ý từ ngữ miêu tả nhân vật Gia-ve.

- Rút ra ấn tượng của bạn về con người Gia-ve.

Lời giải chi tiết:

Trong đoạn trích, nhân vật Gia-ve được khắc hoạ khá đậm nét từ bộ mặt, giọng hết cái nhìn đến hành động. Dù vậy Gia-ve cũng run sợ trước hành không quyết liệt, dứt khoát của Giăng Van-giăng. Nhân vật Gia-ve là một con người không có nhân tính, thể hiện quyền lực của một kẻ lạnh lùng, vô tình, tàn nhẫn.

Câu 3

Phân tích phản ứng của Phăng-tin (Fantine) trước sự xuất hiện của Gia-ve. 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Người cầm quyền khôi phục uy quyền.

- Chú ý từ ngữ miêu tả Phăng-tin khi Gia-ve xuất hiện.

- Phân tích phản ứng của Phăng-tin.

Lời giải chi tiết:

Sự xuất hiện của Gia-ve khiến Phăng-tin cảm thấy như gặp ác mộng. Cơn xúc động và sợ hãi lên đến tột cùng khi Phăng-tin chứng kiến cảnh Gia-ve thể hiện quyền uy trước ông thị trưởng bằng những hành động rất hung hăng, còn ông thị trưởng thì cúi đầu cam chịu. Cái chết của Phăng-tin như là một kết cục tất yếu của sự giáp mặt giữa chị với Gia-ve.

Câu 4

Những yếu tố nào trong lời người kể chuyện tác động đến thái độ của người đọc đối với nhân vật Gia-ve? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Người cầm quyền khôi phục uy quyền.

- Xem lại tri thức ngữ văn về người kể chuyện.

- Rút ra những yếu tố tác động đến thái độ người đọc.

Lời giải chi tiết:

Trong lời kể, người kể chuyện thể hiện thái độ ác cảm rất rõ với Gia-ve qua cách xưng hô, từ ngữ được dùng để miêu tả, sự hoà nhập điểm nhìn của người kể chuyện với điểm nhìn của Phăng-tin khiến cho Gia-ve hiện ra như một hung thần, một ác quỷ. Điều này sẽ góp phần chi phối thái độ của người đọc đối với nhân vật Gia-ve.

Câu 5

“Tôi biết là anh muốn gì rồi!” – đó là câu Giăng Van-giăng (Jean Valjean) nói với Gia-ve trong cuộc chạm trán hắn lần này. Vậy, Gia-ve muốn điều gì ở Giăng Van-giăng? Những chi tiết nào trong đoạn trích cho thấy Gia-ve đang ráo riết thực hiện điều hắn muốn?

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Người cầm quyền khôi phục uy quyền.

- Chú ý hành động của Gia-ve.

- Tìm những từ ngữ miêu tả hành động đó.

Lời giải chi tiết:

Trong đoạn trích, ta biết Giăng Van-giăng đã nằm trong tay Gia-ve sau bao nhiêu năm trốn truy nã. Giăng Van-giăng biết rõ rằng, Gia-ve đang nóng lòng bắt ông. Lời cầu khẩn của Giăng Van-giăng liên quan đến việc tìm con cho Phăng-tin bị Gia-ve bác bỏ, giễu cợt. Như vậy, Gia-ve đang ráo riết thực hiện việc bắt Giăng Van-giăng để tống vào nhà tù.

Câu 6

 “Giăng Van-giăng – từ giờ chúng ta cứ cái tên này mà gọi – đứng dậy”. Trong câu trên, thành phần được đặt giữa hai dấu gạch ngang của câu là thành phần gì? Hãy nêu tác dụng của thành phần đó. 

Phương pháp giải:

- Xem lại kiến thức về tiếng Việt.

- Gọi tên được thành phần đặt giữa hai dấu gạch ngang trong câu.

- Rút ra tác dụng của thành phần đó.

Lời giải chi tiết:

Trong câu “Giăng Van-giăng – từ giờ chúng ta cứ cái tên này mà gọi – đứng dậy!”, thành phần được đặt giữa hai dấu gạch ngang là thành phần chêm xen. Thành phần này xác nhận một thực tế: ông Ma-đơ-len – thị trưởng của thành phố Mông-tơ-rơi – thực chất là Giăng Van-giăng, một người tù khổ sai.

Câu 1

Phân tích cách ứng xử của Giăng Van-giăng đối với Phăng-tin.

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Người cầm quyền khôi phục uy quyền.

- Chú ý hoàn cảnh của Giăng Van-giăng và Phăng-tin.

- Phân tích cách ứng xử của Giăng Van-giăng đối với Phăng-tin.

Lời giải chi tiết:

Có mặt tại bệnh xá nơi Phăng-tin được cứu chữa, Giăng Van-giăng hết lòng cưu mang Phăng-tin. Ông trấn an Phăng-tin vì sự có mặt của Gia-ve, hạ mình xin Gia-ve cho đi tìm con của Phăng-tin. Khi Phăng-tin chết vì hoảng loạn, Giăng Van-giăng trấn áp Gia-ve để thực hiện nghĩa vụ lương tâm đối với Phăng-tin. Ông đã thì thầm bên tại Phăng-tin những lời cuối cùng để người chết thanh thản ra đi.

Câu 2

Trong đoạn trích này, bà xơ Xem-pơ-lít (Simplice) có vai trò gì? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Người cầm quyền khôi phục uy quyền.

- Chú ý mối quan hệ của bà xơ Xem-pơ-lít với nhân vật chính.

- Rút ra vài trò của xơ Xem-pơ-lít.

Lời giải chi tiết:

Trong đoạn trích này, bà xơ Xem-pơ-lít chỉ là nhân vật phụ nhưng trở nên rất quan trọng: là người duy nhất chứng kiến cảnh Giăng Van-giăng “ghé vào tai Phăng-tin thì thầm”, và chính bà cũng là người duy nhất đã “trông thấy rõ ràng một nụ cười không sao tả được hiện trên đôi môi nhợt nhạt và trong đôi mắt đờ đẫn, ngạc nhiên của chị”. Chỉ qua lời của bà xơ – một người đã hi sinh cả đời mình cho Chúa, người không bao giờ biết dối trá – thì điều lạ lùng như thế mới trở nên đáng tin.

Câu 3

Theo bạn, trong đoạn trích, những chi tiết nào có vẻ rất lạ lùng? Phân tích ý nghĩa của các chi tiết đó. 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Người cầm quyền khôi phục uy quyền.

- Tìm những chi tiết khác thường trong câu chuyện.

- Phân tích ý nghĩa của các chi tiết đó.

Lời giải chi tiết:

Đọc đoạn trích, hãy chú ý chi tiết: khi Giăng Van-giăng ghé vào tai Phăng-tin thì thầm những lời gì đó, “một nụ cười không sao tả được hiện trên đôi môi nhợt nhạt và trong đôi mắt đờ đẫn, ngạc nhiên” của người đã chết. Đây thực sự là một chi tiết lạ lùng, khó xảy ra trong đời thực. Có lẽ đây cũng là biểu hiện của cảm hứng lãng mạn – yếu tố xuyên suốt tiểu thuyết Những người khốn khổ của Vích-to Huy-gô.

Câu 4

Đoạn trích xuất hiện một số câu hỏi trong lời người kể chuyện. Những câu hỏi đó giúp bạn hiểu gì về vai trò của người kể chuyện? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Người cầm quyền khôi phục uy quyền.

- Xem lại tri thức về người kể chuyện.

- Rút ra vai trò của người kể chuyện.

Lời giải chi tiết:

Ở đoạn trích, có một số câu hỏi trong lời kể chuyện:“Ông nói gì? Con người khổ sở ấy có thể nói gì với người đã chết? Những lời ấy là lời gì vậy? [...] Kẻ đã chết có nghe thấy không?”. Những điều Giăng Van-giăng thì thầm bên tai Phăng-tin dĩ nhiên không ai nghe thấy, kể cả người kể chuyện ngôi thứ ba vốn là người thường biết hết mọi chuyện. Việc hạn chế quyền năng của người kể chuyện ngôi thứ ba khiến cho những điều Giăng Van-giăng nói với người đã chết mãi mãi là điều bí mật và nụ cười của Phăng-tin gợi nhiều ý nghĩa.

Câu 5

 “Giờ anh muốn làm gì thì làm!” – đó là câu Giăng Van-giăng nói với Gia ve sau khi ông đã hoàn tất những gì cần làm với Phăng-tin. Phân tích ý nghĩa của câu nói đó. 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Người cầm quyền khôi phục uy quyền.

- Chú ý hoàn cảnh, thái độ của Giăng Van-giăng.

- Rút ra ý nghĩa của câu nói đó

Lời giải chi tiết:

 “Giờ anh muốn làm gì thì làm.” là câu nói thể hiện thái độ chủ động chấp nhận của Giăng Van-giăng trước những gì kinh khủng đang chờ đợi ông. Ông không hề sợ hãi trước uy lực của Gia-ve cũng như cảnh tù đày sắp phải nếm trải. Giăng Van-giăng đang là người thực sự có uy quyền chứ không phải Gia-ve.

Câu 6

Phân tích tác dụng của biện pháp chêm xen trong câu sau: “Điều không ai nghi ngờ là bà xơ Xem-pơ-lít, người độc nhất chứng kiến cảnh ấy, thường kể lại rằng lúc Giăng Van-giăng ghé vào tai Phăng-tin thì thầm như thế, thì bà trông thấy rõ ràng một nụ cười không sao tả được hiện trên đôi môi nhợt nhạt và trong đôi mắt đờ đẫn, ngạc nhiên của chị”.

Phương pháp giải:

- Xác định thành phần chêm xen có trong câu.

- Rút ra tác dụng của thành phần đó.

Lời giải chi tiết:

Trong câu này, cụm từ “người độc nhất chứng kiến cảnh ấy” là thành phần chêm xen. Thành phần này làm rõ vai trò của bà xơ Xem-pơ-lít trong việc nắm giữ những thông tin cuối cùng về Phăng-tin, điều không ai có thể biết được.

Câu 1

Đọc đoạn trích, chúng ta đang nghe lời kể của ai? Hãy tóm lược những điều được kể lại trong đoạn trích. 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Dưới bóng hoàng lan.

- Xác định ngôi kể.

- Tóm tắt nội dung văn bản.

Lời giải chi tiết:

Qua lời kể của người kể chuyện ngôi thứ ba, ta được biết những điều đang diễn ra: Thanh đi làm trên tỉnh, tranh thủ về thăm bà, gặp lại những đồ vật thân thuộc với cảm giác thư thái, dễ chịu; sự âu yếm, dịu dàng của bà và tình thương mến, ấm áp của cháu; Thanh nhớ về những gì từng gắn bó thân thương, loáng thoáng nghe và đoán có ai đang “làm bếp” cùng bà.

Câu 2

Chỉ ra các câu văn miêu tả những điều Thanh cảm thấy, những điều Thanh tự hỏi lòng mình. Ai là người có khả năng biết được những gì diễn ra trong nội tâm sâu kín của nhân vật như vậy? Điều đó có ý nghĩa gì? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Dưới bóng hoàng lan.

- Tìm những từ ngữ miêu tả nội tâm của Thanh.

- Rút ra ý nghĩa của việc miêu tả nội tâm nhân vật.

Lời giải chi tiết:

Những điều Thanh cảm thấy và tự hỏi lòng mình, thể hiện qua một số câu: “Thanh vắng nhà đã gần hai năm nay, vậy mà chàng có cảm giác như vẫn ở nhà tự bao giờ”; “Lần nào trở về với bà chàng, Thanh cũng thấy bình yên và thong thả như thế”; “Thanh bỗng thấy mệt mỏi”; “Thanh nhắm mắt ngửi hương thơm và nhớ đến cái cây ấy chàng thường hay chơi dưới gốc nhặt hoa”; “Thanh thấy tâm hồn nhẹ nhõm tươi mát như vừa tắm ở suối”;... Chỉ có người kể chuyện ngôi thứ ba mới có thể tường tận tất cả diễn biến trong tâm trạng sâu kín của Thanh.

Câu 3

Chi tiết nào giúp người đọc suy đoán rằng, sẽ có nhân vật khác xuất hiện trong phần tiếp theo của truyện? Theo dự đoán của bạn, nhân vật đó có liên quan đến diễn biến tiếp theo của câu chuyện không? Vì sao? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Dưới bóng hoàng lan.

- Chú ý đến nhan đề văn bản.

- Đưa ra dự đoán của bản thân.

Lời giải chi tiết:

- Chi tiết giúp người đọc suy đoán sẽ có nhân vật khác xuất hiện trong phần tiếp theo của truyện: “Khi Thanh nằm nghỉ, bỗng nghe loáng thoáng tiếng quen thuộc của một người khác đang làm cơm cùng bà”.

- Nhân vật đó có liên quan đến diễn biến tiếp theo của câu chuyên. Bởi vì nhan đề Dưới bóng hoàng lan dễ khiến người đọc nghĩ tới một câu chuyện tình cảm đôi lứa nhẹ nhàng. Nhân vật xuất hiện ở đầu truyện là một chàng trai thì người có tiếng “quen quá” kia hẳn phải là một cô gái, nhất là gắn với việc “làm bếp” cùng bà.

Câu 4

 Những yếu tố nào cho thấy ở đoạn trích này, đời sống tình cảm của nhân vật được tác giả đặc biệt chú ý miêu tả? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Dưới bóng hoàng lan.

- Chú ý từ ngữ miêu tả tình cảm nhân vật trong đoạn trích.

Lời giải chi tiết:

Đời sống tình cảm của nhân vật được nhà văn chú ý miêu tả qua một số yếu tố: 

- Cảm xúc của Thanh khi trở về, nhìn lại căn nhà, khu vườn thân quen.

- Sự chăm sóc của bà dành cho Thanh và những tình cảm của Thanh đối với bà.

- Những lời đối thoại thân tình, trìu mến giữa hai bà cháu.

- Hồi ức đẹp đẽ của Thanh về những ngày sống với bà ở căn nhà, khu vườn thân thuộc này.

Câu 5

Bạn có nhận xét gì về giọng văn của đoạn trích? Cơ sở nào giúp bạn rút ra những nhận xét như vậy? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Dưới bóng hoàng lan.

- Chú ý từ ngữ miêu tả tình cảm nhân vật trong đoạn trích.

- Đưa ra nhận xét về giọng văn trong đoạn trích.

Lời giải chi tiết:

Giọng văn của đoạn trích nhẹ nhàng, trầm ấm, đầy chất trữ tình, được tạo nên bởi các yếu tố: cảm xúc nâng niu, thương mến đối với sự vật được miêu tả; từ ngữ miêu tả có tính chất thanh nhẹ, tạo cảm giác thân quen, gần gũi; tiết tấu các câu văn chậm rãi, nhịp nhàng, êm dịu,...

Câu 1

Ở đoạn trích, hình ảnh cây hoàng lan, hoa hoàng lan đóng vai trò như thế nào trong việc thể hiện mối quan hệ giữa hai nhân vật Thanh và Nga?

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Dưới bóng hoàng lan.

- Chú ý quan hệ giữa hoa hoàng lan với các nhân vật.

- Rút ra vai trò của hoa hoàng lan trong việc thể hiện mối quan hệ giữa Nga và Thanh.

Lời giải chi tiết:

Ở đoạn trích này, cây hoàng lan xuất hiện nhiều chỗ, đóng vai trò quan trọng trong việc thể hiện mối quan hệ tình cảm giữa hai nhân vật Thanh và Nga: chứng kiến Thanh và Nga bên nhau từ thuở ấu thơ; kết nối tình cảm giữa đôi trai gái; giúp nhân vật bộc lộ tình cảm của mình;...

Câu 2

Bà cụ nhìn cô, âu yếm: 

– Hoa hãy còn non lắm, sao hái sớm thế, con? 

Nga thua: 

−“Anh con hái đấy ạ” và nàng nhìn Thanh mỉm cười. 

Bạn cảm nhận như thế nào về ý nghĩa của những lời đối thoại trên của hai nhân vật?

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Dưới bóng hoàng lan.

- Chú ý từ ngữ miêu tả cảm xúc nhân vật trong lời đối thoại.

- Rút ra ý nghĩa của những lời đối thoại.

Lời giải chi tiết:

Khi bà của Thanh hỏi về chuyện hoa hãy còn non sao lại hái sớm, Nga đã trả lời bà bằng một câu mang hàm ý kín đáo:“Anh con hái đấy ạ” kèm theo cái nhìn hướng vào Thanh và nụ cười đầy ý nhị. 

Lời nói của Nga được đặt trong ngoặc kép, kèm với những từ ngữ có tính ẩn dụ như hoa non, hái,…

→ Câu trả lời của Nga đã hé lộ tình cảm mới chớm nở e ấp giữa nàng và Thanh.

Câu 3

Phân tích cách thể hiện tình cảm của Thanh và Nga trong đoạn trích.

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Dưới bóng hoàng lan.

- Chú ý từ ngữ miêu tả nhân vật.

- Phân tích tích cách thể hiện tình cảm của Thanh và Nga.

Lời giải chi tiết:

Thanh và Nga, lòng đã hướng về nhau, bộc lộ tình cảm của mình bằng nhiều cách: bằng sự cảm nhận (“Có lúc gần nhau, Thanh thấy mái tóc Nga thoang thoảng thơm như có giắt hoàng lan”; “Có cái gì dịu ngọt chăng tơ ở đâu đây, khiến chàng vương phải”,...); bằng lời nói (“Những ngày em đến đây hái hoa, em nhớ anh quá...); bằng cử chỉ (“Thanh dắt nàng đi xem vườn”;“chàng vít một cành lan xuống giữ ở trong tay để Nga tìm hoa”;...)

Câu 4

Bạn hiểu như thế nào về ý nghĩa của câu “Có cái gì dịu ngọt chăng tơ ở đâu đây, khiến chàng vương phải!”? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Dưới bóng hoàng lan.

- Xác định ngữ cảnh của câu nói.

- Rút ra ý nghĩa của câu.

Lời giải chi tiết:

“Có cái gì dịu ngọt chăng tơ ở đâu đây, khiến chàng vương phải” là câu văn miêu tả trạng thái tình cảm của Thanh. Đó là một trạng thái mơ hồ, không rõ hình rõ nét, nhân vật cũng chưa thể ý thức đầy đủ. Nó vấn vương, thoang thoảng như mùi hương, dịu dàng nhưng ngọt ngào, trở nên ám ảnh trong tâm hồn nhân vật.

Câu 5

Trong những câu sau đây, người kể chuyện đã thể hiện khả năng thấu tỏ như thế nào về nhân vật? 

“Rồi chàng bước ra đi nửa buồn mà lại nửa vui. Thanh nghĩ đến căn nhà như một nơi mát mẻ và sung sướng để chàng thường về nghỉ sau việc làm. Và Thanh biết rằng Nga sẽ vẫn đợi chàng, vẫn nhớ mong chàng như ngày trước. Mỗi mùa cô lại giắt hoàng lan trong mái tóc để tưởng nhớ mùi hương”.

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Dưới bóng hoàng lan.

- Xem lại tri thức về người kể chuyện.

- Rút ra khả năng thấu tỏ về nhân vật của người kể chuyện.

Lời giải chi tiết:

Những câu văn này tập trung miêu tả tâm trạng của nhân vật Thanh. Thường, những gì diễn ra trong nội tâm của con người, người ngoài không thể biết được. Nhưng ở lời kể của người kể chuyện ngôi thứ ba, những vui buồn, nhớ mong,... của nhân vật vẫn được nói ra tường tận. Đó chính là biểu hiện “quyền năng” có vẻ như không giới hạn của người kể chuyện ngôi thứ ba.

Câu 1

Vì sao Na-đi-a chấp nhận cùng “tôi” ngồi xe trượt tuyết lao dốc lần thứ nhất? Na-đi-a đã phản ứng như thế nào sau khi trải qua cảm giác đáng sợ khủng khiếp ở lần trượt tuyết đầu tiên? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Một chuyện đùa nho nhỏ.

- Nêu lí do khiến Na-đi-a chấp nhận ngồi xe trượt tuyết lần thứ nhất.

- Phản ứng của Na-đi-a sau lần trượt đầu tiên.

Lời giải chi tiết:

Việc Na-đi-a chấp nhận trượt tuyết lao dốc cùng nhân vật “tôi” lần đầu tiên là do “tôi” cố nài nỉ, rồi tôi lại nói khích, chạm lòng tự ái của nàng.

Phản ứng của Na-đi-a trước lần trượt tuyết lần đầu tiên: 

- Lo lắng, sợ hãi: “Na-đi-a sợ tưởng chết đi được, gương mặt tái nhợt, nàng thở không ra hơi…”, “các vàng tôi cũng không trượt lần nữa đâu”.

- Băn khoăn, dò xét: “Có phải tôi đã nói bống tiếng ấy, hay chỉ là trong tiếng gió gào rít nàng nghe như vậy”

Câu 2

Trong đoạn trích có nhiều câu thể hiện tâm trạng của Na-đi-a. Theo bạn, người kể chuyện biết chắc chắn hay chỉ suy đoán về tâm trạng được thể hiện qua những câu đó? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Một chuyện đùa nho nhỏ.

- Chú ý từ ngữ miêu tả tâm trạng của Na-đi-a.

- Rút ra quan điểm của bản thân.

Lời giải chi tiết:

- Các câu nói về tâm trạng của Na-đi-a: “Na-đi-a sợ tưởng chết đi được”, “cặp mắt buồn rầu nôn nóng bồn chồn”, “nàng cảm thấy rụt rè kinh sợ, một niềm vui nào đang ngăn trở nàng nói...”; những câu tự hỏi: “Có phải anh nói ra những lời đó không? Có những lời đó hay không? Có hay không?”. 

- “Hình như” là một từ quan trọng, nó cho ta biết tất cả những gì diễn ra trong lòng Na-đi-a đều là suy đoán của “tôi” – người kể chuyện ngôi thứ nhất. 

Câu 3

Khi nói câu “Na-đi-a, anh yêu em!” nhân vật “tôi” có biết tính chất hệ trọng của câu đó không? Từ đó, bạn đánh giá như thế nào về nhân vật “tôi”? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Một chuyện đùa nho nhỏ.

- Số lần nhân vật “tôi” nói câu “Na-đi-a, anh yêu em”.

- Rút ra nhận xét, đánh giá của bạn về nhân vật tôi.

Lời giải chi tiết:

Khi nói câu “Na-đi-a, anh yêu em!” nhân vật “tôi” biết rất rõ tính chất nghiêm trọng của câu nói đó. Ý nghĩ này càng được củng cố khi anh ta quan sát thấy trạng thái day dứt, bồn chồn của Na-đi-a. Giả sử, Na-đi-a vốn đã cảm mến chàng trai này, thì câu nói đó sẽ là sự khởi đầu của một mối tình. Thế nhưng, sự thật là nhân vật “tôi” đùa. Anh ta cố tình nói câu đó khi xe vun vút lao dốc, làm cho Na-đi-a nghe không rõ, nửa tin nửa ngờ. Rõ ràng, nhân vật “tôi” đã không thể hiện thái độ nghiêm túc về một vấn đề rất hệ trọng của con người.

Câu 4

Vì sao Na-đi-a đã bất chấp cả sợ hãi để đề nghị nhân vật “tôi” tiếp tục lao dốc? Hành động đó thể hiện điều gì ở con người Na-đi-a? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Một chuyện đùa nho nhỏ.

- Chú ý tâm trạng của Na-đi-a sau khi cùng “tôi” trượt tuyết.

- Nhận xét về con người Na-đi-a.

Lời giải chi tiết:

Mặc dù vô cùng sợ hãi, nhưng Na-đi-a vẫn đề nghị tiếp tục lao dốc, chính vì nàng đã nghe loáng thoáng câu “Na-đi-a, anh yêu em!” trong khi xe đang lao vun vút. Nàng phải xác nhận có phải chàng trai ngồi cùng xe đã nói câu đó không. Điều này cho thấy, Na-đi-a nghiêm túc trong tình yêu, có ý thức về danh dự của mình và tôn trọng người khác.

Câu 5

Ở vị trí là một phần của tác phẩm truyện, đoạn trích có những đặc điểm nổi bật nào? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Một chuyện đùa nho nhỏ.

- Nêu đặc điểm nổi bật của đoạn trích.

Lời giải chi tiết:

Đoạn trích có một số đặc điểm nổi bật: 

+ Chuyện được kể bằng lời của nhân vật “tôi” – ngôi thứ nhất, người tham gia vào diễn biến của câu chuyện. Lời kể vừa có tính hạn tri (biết hạn chế), vừa có màu sắc của kiểu lời kể toàn tri (biết tất cả).

+ Câu chuyện có những tình tiết bất ngờ nhưng hợp lí. Cảm giác của con người ở ngưỡng cuối cùng của khả năng chịu đựng, đặc biệt, những mâu thuẫn bên trong của nhân vật được miêu tả sinh động, tinh tế, gây ấn tượng mạnh.

Câu 1

Ngày nào cũng trượt tuyết lao dốc cùng Na-đi-a, và mỗi lần lao xe từ trên đồi xuống, nhân vật “tôi” lại thì thào nhắc câu“Na-đi-a, anh yêu em!”. Bạn nghĩ gì về hành động đó của nhân vật “tôi”? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Một chuyện đùa nho nhỏ.

- Chú ý thái độ của “tôi” sau khi nói câu “Na-đi-a, anh yêu em!”.

- Trình bày suy nghĩ của bạn về hành động đó của nhân vật “tôi”.

Lời giải chi tiết:

Ban đầu, câu nói của “tôi” có thể xuất phát từ một cảm xúc mơ hồ nào đó, nhưng những lần tiếp theo, sự bông đùa đã trở nên rõ ràng. Thậm chí, nhân vật “tôi” còn đùa dai, dù thấy những băn khoăn, day dứt, khổ sở của người con gái. Có thể anh ta nghĩ câu nói của mình không gây tai hại gì cho Na-đi-a. Tuy nhiên, từ câu chuyện này, ta có thể rút ra một điều: không nên bông đùa với tình yêu.

Câu 2

Trong suy đoán của nhân vật “tôi”, Na-đi-a đã có trạng thái tâm lí như thế nào khi thường xuyên nghe câu “Na-đi-a, anh yêu em!” lúc xe lao dốc, dù không biết đó là tiếng của người con trai cùng ngồi xe trượt tuyết với mình hay là tiếng gió? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Một chuyện đùa nho nhỏ.

- Chú ý vào hành động và phản ứng của Na-đi-a sau khi nghe câu nói đó.

- Rút ra suy đoán của nhân vật “tôi”.

Lời giải chi tiết:

Lần lao dốc nào cũng nghe loáng thoáng lời tỏ tình khiến Na-đi-a có tâm trạng rất đặc biệt. Người kể chuyện cho rằng, việc nghe những lời yêu đương ngọt ngào đã trở thành một nhu cầu của nàng, vì thế, nàng chỉ cần được nghe lời thổ lộ tình yêu như thế là đủ, việc xác định người con trai hay gió đã nói câu đó không quan trọng. Đây chỉ là suy nghĩ chủ quan của người kể chuyện, có thể không hẳn đúng với những gì đang diễn ra trong tâm trạng Na-đi-a.

Câu 3

Theo bạn, Na-đi-a đã thật sự có tình cảm với nhân vật “tôi” hay chỉ muốn xác định có phải “tôi” là người đã nói câu mà nàng thường xuyên được nghe khi xe lao dốc? Dựa vào đâu mà bạn khẳng định như vậy? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Một chuyện đùa nho nhỏ.

- Chú ý vào tâm trạng của Na-đi-a mỗi khi nghe câu nói “Na-đi-a, anh yêu em!”.

- Đưa ra nhận định về tình cảm của Na-đi-a dành cho nhân vật “tôi”.

Lời giải chi tiết:

Đoạn trích này (cũng như trong toàn bộ tác phẩm) không có câu nào miêu hiện tả tình cảm giữa Na-đi-a với nhân vật “tôi” ngoài lời tỏ tình đùa cợt của “tôi” và thái độ, tâm trạng của Na-đi-a. Tuy nhiên, việc Na-đi-a nhiều lần vượt qua nỗi sợ hãi để trượt tuyết có thể còn bởi người ấy đã tạo cho cô một mối cảm tình, dù chưa thật rõ ràng, sâu sắc.

Câu 4

Nhân vật “tôi” đã nghĩ như thế nào về việc Na-đi-a quyết định trượt tuyết một mình? Vì sao “tôi” phải dùng cụm từ “chắc là” khi diễn đạt những điều mình phân tích chứ không khẳng định dứt khoát? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Một chuyện đùa nho nhỏ.

- Chú ý nghĩa của cụm từ “chắc là”.

- Nêu suy nghĩ của nhân vật “tôi” về việc Na-đi-a quyết định trượt tuyết một mình.

Lời giải chi tiết:

Đối với Na-đi-a, trượt tuyết một thử thách quá sức. Nhưng một lần, nàng đã quyết trượt tuyết một mình, dù vẫn vô cùng sợ hãi. Nhân vật “tôi” cho rằng: chắc là nàng muốn thử xem có còn nghe thấy cái câu từng nhiều lần nghe loáng thoáng khi trượt tuyết cùng một người con trai.

Cụm từ “chắc là” thể hiện sự suy đoán của nhân vật “tôi”. Vì người kể chuyện xưng “tôi” dù sao cũng là người quan sát, chứ không phải chính Na-đi-a. 

Câu 5

Tâm trạng của Na-đi-a trong lần trượt tuyết một mình được miêu tả qua điểm nhìn nào? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Một chuyện đùa nho nhỏ.

- Chú ý tâm trạng của Na-đi-a.

- Xác định điểm nhìn của tác giả.

Lời giải chi tiết:

Tâm trạng của Na-đi-a khi trượt tuyết một mình chỉ có nàng biết. Nhưng nhân vật “tôi” đoán rằng “chính nàng cũng không biết nàng có nghe được những lời đó hay không”. Người kể chuyện ngôi thứ nhất (hạn tri) lại thấu suốt mọi biểu hiện phức tạp của tâm trạng Na-đi-a. Điểm nhìn bên ngoài (từ người kể) đã chuyển dịch vào điểm nhìn bên trong (từ chính Na-đi-a).

Câu 1

 “Dâng lên trong ông cái cảm xúc thiêng liêng rất đỗi quen thân và tâm trí ông bỗng mờ nhoà, phiêu diêu lãng đăng gần xa, ẩn hiện tầng tầng lớp lớp những ảnh hình khi tỏ khi mờ, chập chờn như trong chiêm bao. Thưa thầy mẹ đã cách trở ngàn trùng mà vẫn hằng sống cùng con cháu. Con vẫn văng vẳng nghe đâu đây lời giáo huấn của ông cha, tiên tổ.”

 Ba câu trên liền nhau nhưng lại có sự thay đổi đột ngột về điểm nhìn trần thuật. Sự thay đổi thể hiện như thế nào? Nêu tác dụng của việc thay đổi đó. 

Phương pháp giải:

- Đọc lại đoạn văn trên.

- Xem lại tri thức ngữ văn về điểm nhìn trần thuật.

- Xác định điểm nhìn trần thuật trong văn bản.

- Nhận xét và nêu tác dụng của việc thay đổi điểm nhìn đó.

Lời giải chi tiết:

Sự thay đổi đột ngột về điểm nhìn trần thuật: Ba câu này không phải do một người nói ra. Câu trước là lời người kể chuyện. Hai câu sau là lời của ông Bằng. Đây là dấu hiệu cho thấy điểm nhìn của người kể chuyện ngôi thứ ba đã hoà nhập vào điểm nhìn của nhân vật.

Tác dụng của việc thay đổi điểm nhìn: Tạo nên sự đồng điệu về tình cảm, cảm xúc, và do vậy, mạch kể cũng trở nên linh hoạt hơn.

Câu 2

Cúng gia tiên là một sinh hoạt văn hoá tâm linh trong gia đình người Việt Nam. Tính chất thiêng liêng của hoạt động đó được thể hiện như thế nào ở đoạn trích này? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Mùa lá rụng trong vườn.

- Chú ý từ ngữ miêu tả hoạt động cúng gia tiên trong đoạn trích.

Lời giải chi tiết:

Tác giả đã làm nổi bật tính chất trang trọng, thiêng liêng của buổi lễ cúng gia tiên ngày tất niên ở gia đình ông Bằng, thể hiện:“ông Bằng chắp hai tay trước ngực”; “mắt chị Hoài đăm đắm ngước lên bàn thờ”; khi ông Bằng khấn xong, rút khăn mùi soa lau mắt; chị Hoài thế chân ông cụ; lời tâm sự, lời khấn chân thành, xúc động trước bàn thờ cho thấy sợi dây kết nối tinh thần bền chặt, dù âm dương đôi ngả.

Câu 3

Phân tích ý nghĩa những lời tâm sự của ông Bằng trước bàn thờ gia tiên. 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Mùa lá rụng trong vườn.

- Tìm những lời tâm sự của ông Bằng trước bàn thờ gia tiên.

- Phân tích ý nghĩa của những lời tâm sự đó.

Lời giải chi tiết:

Trước bàn thờ gia tiên, lời khấn của ông Bằng thực chất là những lời tâm sự chân thành. Ông cảm thấy không bao giờ được quên những lời giáo huấn của tổ tiên, công ơn sinh thành, dưỡng dục và những kì vọng của bố mẹ về sự tiếp nối đời đời các thế hệ trong gia tộc trong quan hệ với cộng đồng dân tộc. Ông cũng cảm nhận được rằng, vợ và con trai vẫn như đang có mặt, chia sẻ, nâng đỡ, dìu dắt từng thành viên trong gia đình.

Câu 4

Tác giả thể hiện thái độ như thế nào khi miêu tả không khí lễ cúng gia tiên của gia đình ông Bằng? Điều đó có ý nghĩa gì?

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Mùa lá rụng trong vườn.

- Chú ý không khí lễ cúng gia tiên của gia đình ông Bằng.

- Rút ra thái độ của tác giả.

Lời giải chi tiết:

Lễ cúng gia tiên của gia đình ông Bằng được thuật lại bằng lời của người kể chuyện ngôi thứ ba, và dĩ nhiên đó không phải là tác giả. Thế nhưng, qua đó, ta vẫn nhận thấy tác giả rất trân trọng những gì thuộc về giá trị tinh thần thiêng liêng, những nét đẹp văn hoá truyền thống của cộng đồng, dân tộc thông qua sinh hoạt gia đình. 

Câu 5

Hãy phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được tác giả sử dụng ở câu: “Em cùng con đã mất và vẫn hằng sống, hằng vui buồn, chia sẻ, đỡ nâng, dắt dìu tôi cùng các cháu, các con, các em,…”

Phương pháp giải:

- Đọc kĩ câu văn.

- Xác định biện pháp tu từ có trong câu văn.

- Chỉ ra tác dụng của biện pháp đó.

Lời giải chi tiết:

- Biện pháp tu từ có trong câu “Em cùng con đã mất và vẫn hằng sống, hằng vui buồn, chia sẻ, đỡ nâng, dặt dìu tôi cùng các cháu các con các em,…”  là liệt kê.

- Tác dụng: Biện pháp tu từ liệt kê nhấn mạnh tầm quan trọng của vợ và con trong tâm thức của ông Bằng, vợ và con ông vẫn như đang hiển hiện và hết lòng độ trì cho những người thân còn sống.

Câu 1

Phân tích điểm nhìn được thể hiện trong đoạn trích trên.

Phương pháp giải:

- Đọc lại đoạn trích Như những ngọn gió.

- Xem lại tri thức ngữ văn về điểm nhìn của người kể chuyện.

- Phân tích điểm nhìn được thế hiện trong đoạn trích.

Lời giải chi tiết:

Điểm nhìn được thể hiện trong đoạn trích là điểm nhìn từ người kể chuyện ngôi thứ nhất, nhân vật xưng “tôi”. Nhân vật này tham gia vào câu chuyện, có quan hệ với các nhân vật khác được nói tới. Hình ảnh làng quê, không khí lao động, đặc điểm của các nhân vật, kể cả tính cách của bản thân đều hiện ra qua cái nhìn của người kể chuyện xưng “tôi”.

Câu 2

Những dấu hiệu nào giúp bạn phân biệt lời người kể chuyện và lời nhân vật? 

Phương pháp giải:

- Xem lại tri thức ngữ văn về lời kể chuyện trong văn bản tự sự.

- Nêu dấu hiệu để phân biệt lời người kể chuyện với lời nhân vật.

Lời giải chi tiết:

Trong đoạn trích, lời nhân vật và lời kể liền mạch với nhau. Tuy nhiên, lời nhân vật chỉ xuất hiện sau từng lời dẫn thoại và được để trong ngoặc kép. Như vậy, các câu được đặt trong ngoặc kép là lời nhân vật, còn lại là lời người kể chuyện.

Câu 3

Lời của người kể chuyện trong đoạn trích đã cung cấp cho người đọc những thông tin gì? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại đoạn trích Như những ngọn gió.

- Xem lại tri thức ngữ văn về lời kể chuyện trong văn bản tự sự.

- Nêu những thông tin của lời người kể chuyện cung cấp cho người đọc trong đoạn trích trên.

Lời giải chi tiết:

Ở đoạn trích này, lời của người kể chuyện cung cấp cho người đọc những thông tin: tên tuổi, xuất thân của chính người kể chuyện; vị trí của làng; thời gian diễn ra các sự kiện; một nét tính cách của “tôi” – người kể chuyện; nghề nghiệp và địa bàn làm việc của bố; một đặc điểm của mẹ. Những thông tin này giúp hình dung cụ thể hơn về các nhân vật và không khí lao động, sinh hoạt ở làng quê.

Câu 4

Đoạn trích này là một phần trong truyện ngắn Thương nhớ đồng quê của Nguyễn Huy Thiệp. Theo bạn, những chi tiết nào ở đoạn trích có mối liên hệ với nhan đề của truyện? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại đoạn trích Như những ngọn gió.

- Xác định nội dung nhan đề Thương nhớ đồng quê.

- Tìm những chi tiết trong văn bản thể hiện mối liên hệ với nhan đề.

Lời giải chi tiết:

Trong đoạn trích, có một số chi tiết liên quan đến nhan đề của truyện Thương nhớ đồng quê như: Tôi và một số thành viên trong gia đình gắn bó với đồng quê; việc gặt lúa cũng như bao công việc nhà nông ở thời điểm khác diễn ra trên cánh đồng quê,... 

→ hình ảnh đồng quê hiện lên khá đậm, thể hiện một cảm xúc bình dị mà sâu sắc.

Câu 5

“Mẹ tôi bảo: “Ở đâu chẳng thế, chỗ nào cũng toàn là người”. Chú Phụng thì khác, chú Phụng đã đi nhiều nơi, chú Phụng bảo tôi khi chỉ có hai chú cháu với nhau: “Trong thiên hạ không phải chỉ có người đâu, có các thánh nhân, có yêu quái”. 

So sánh quan niệm của “mẹ tôi” và “chú Phụng” qua lời nói của từng nhân vật. Người kể chuyện thể hiện sự tán thành quan điểm của nhân vật nào? 

Phương pháp giải:

- Xác định quan niệm của “mẹ tôi” và “chú Phụng”.

- So sánh hai quan niệm của “mẹ tôi” và “chú Phụng”.

- Nhận xét về thái độ của nhân vật “tôi” đối với hai quan niệm đó.

Lời giải chi tiết:

Nhân vật mẹ trong đoạn trích có cái nhìn chất phác, cả tin của một người chưa bao giờ bước chân khỏi làng. Chú Phụng vốn từng trải, đi đây đi đó, tiếp xúc nhiều nên thấy đời phức tạp hơn. Có lẽ quan niệm của chú Phụng đã được nhân vật người kể chuyện ngầm tán thành, mặc dù thái độ đó không được biểu hiện rõ.

Câu 6

Theo bạn, đoạn trích này nằm ở phần nào của tác phẩm? Dựa vào đâu mà bạn có suy đoán như vậy

Phương pháp giải:

- Đọc kĩ đoạn trích.

- Xác định nội dung đoạn trích, chú ý vào nhan đề.

- Dự đoán vị trí của đoạn trích trong tác phẩm.

Lời giải chi tiết:

Theo em, đoạn trích này nằm ở phần đầu của tác phẩm. Vì đoạn trích chủ yếu mới chỉ dừng lại ở mức giới thiệu: giới thiệu về vị trí, cảnh quan của làng, giới thiệu về từng nhân vật, đặc biệt là tự giới thiệu về “tôi” – người kể chuyện ngôi thứ nhất. Những nội dung như thế có vẻ không phù hợp với phần giữa hoặc phần kết, mà chỉ có thể là phần đầu của truyện.

Câu 1

Hãy sơ đồ hoá câu chuyện bằng cách dùng mũi tên đánh dấu sự tiến triển của các sự việc diễn ra trong truyện ngắn Con khướu sổ lồng.

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Con khướu sổ lồng.

- Tóm tắt các sự kiện chính.

- Sơ đồ hoá tiến triển của các sự việc diễn ra trong câu chuyện.

Lời giải chi tiết:

Có thể sơ đồ hoá diễn biến câu chuyện trong truyện ngắn Con khướu sổ lồng như sau:

Con khướu được chăm sóc rất chu đáo, ở trong một cái lồng tuyệt đẹp → Một lần, cậu bé sơ ý mở cửa, để khướu vụt bay mất → Khi cả nhà cứ tưởng sẽ mất con khướu, thì nó trở về và chui vào cái lồng đã mở cửa sẵn → Lần thứ hai sổ lồng, nó bay đi rồi lại trở về, và khi sắp lao xuống lồng, thì bỗng có con khướu khác từ đâu bay đến cất tiếng hót, khiến nó bay vụt theo, cả hai nương nhau vừa bay vừa hót →Hôm sau, cậu con trai lại tiếp tục đưa lồng ra, mở cửa đón chim như lần trước, nhưng ông bố (nhân vật “tôi”) khẳng định: “Nó không về nữa đâu”.

Câu 2

Con khướu đã được “ưu ái” như thế nào? Điều này có liên quan gì đến việc con khướu sổ lồng bay đi rồi lại trở về? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Con khướu sổ lồng.

- Liệt kê những từ ngữ miêu tả cuộc sống của con khướu khi được nuôi dưỡng trong lồng.

- Từ đó giải thích vì sao con khướu sổ lồng bay đi rồi lại trở về.

Lời giải chi tiết:

Con khướu được nuôi dưỡng rất chu đáo: nơi ở của nó là cái lồng tuyệt đẹp; trong lồng có ba cái lọ sứ Tàu để đựng thức ăn thức uống; quanh lồng có cây cảnh với phong lan, tuy không mưa nắng, nhưng vẫn nhìn thấy khoảng trời mênh mông,... Có lẽ sự “ưu ái”, điều kiện sống “thần tiên” chính là nguyên nhân để con khướu sau khi sổ lồng bay đi vẫn tìm đường trở về.

Câu 3

Có những cách lí giải nào về nguyên nhân con khướu sổ lồng đã trở lại nơi nó được nuôi dưỡng, chăm sóc? Cách lí giải nào đề cập đến “yếu tố tinh thần” của con khướu, góp phần thể hiện chủ đề của truyện? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Con khướu sổ lồng.

- Chú ý điều kiện sống của con khướu khi được nuôi dưỡng trong lồng.

- Rút ra nguyên nhân khiến con khướu sổ lồng rồi vẫn quay về.

Lời giải chi tiết:

Khi con khướu trở về, mọi người trong nhà vui mừng và bàn cãi nhau về nguyên nhân. Có người bảo căn cứ vào “nhu cầu vật chất” của con khướu (quen với việc được uống nước đường); lại có người chú ý “nhu cầu tinh thần” (nó đã bị giam hãm quá lâu, bây giờ thấy cô đơn, quá nhỏ bé trước bầu trời). Cho rằng việc con khướu trở về do “yếu tố tinh thần” là cách lí giải có ý nghĩa góp phần thể hiện chủ đề của truyện.

Câu 4

Con khướu trở về rồi lại bay đi và có khả năng sẽ bay đi mất. Điều đó đã được người kể chuyện xưng “tôi” lí giải như thế nào? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Con khướu sổ lồng.

- Chú ý tới một số câu miêu tả sự quấn quýt của hai con khướu khi bay lượn giữa bầu trời tự do.

- Nêu cách lí giải của người kể chuyện về việc con khướu có khả năng bay đi mất.

Lời giải chi tiết:

Người kể chuyện xưng “tôi” đã lí giải về việc con khướu trở về rồi lại bay đi và có khả năng sẽ bay đi mất: “Con khướu đã bay theo tiếng gọi của giống loài, thoát khỏi cảnh bị giam hãm trong lồng để trở lại nguyên vẹn một con chim tự do tung cánh giữa bầu trời bao la.”

Câu 5

Tiếng hót của con khướu khi ở trong lồng và khi tung cánh bay lượn giữa không gian bao la khác nhau như thế nào? Điều đó có ý nghĩa gì? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Con khướu sổ lồng.

- Chú ý tiếng hót của khướu khi ở trong lồng và khi bay lượn giữa trời.

- So sánh và rút ra ý nghĩa trong tiếng hót của con khướu.

Lời giải chi tiết:

Ở trong lồng, tiếng hót của con khướu: “vừa vui vừa xao xuyến”. 

Tiếng hót của nó khi bay lượn giữa trời:“ Tiếng hót của đôi chim rộn rã quấn quýt như tiếng cười tiếng khóc trong giọng rối rít của đôi tình nhân hàng thế kỉ mới tìm gặp nhau, vừa xôn xao vừa vang động cả trời chiều”. 

Như vậy, sống trong lồng, tiếng hót của con khướu có vẻ cô độc; khi sổ lồng bay đi, tiếng hót của con khướu không còn là tiếng hót cô độc của mình nó nữa, mà là bản hoà ca của đôi chim tự do bay lượn giữa bầu trời mênh mông. Sự khác nhau giữa hai kiểu hót cho thấy, chỉ khi tự do, con khướu mới thực sự là nó, nghĩa là mới thể hiện tất cả những tố chất đặc biệt của nó, qua tiếng hót.

Câu 6

Nhân vật kể chuyện xưng “tôi” nhiều lần bộc lộ ý nghĩ riêng của mình về con khướu. Những ý nghĩ đó giúp người đọc hiểu gì thêm về ý nghĩa của tác phẩm? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Con khướu sổ lồng.

- Chú ý những lần bộc lộ ý nghĩ riêng của về con khướu của nhân vật “tôi”.

- Rút ra ý nghĩa của tác phẩm.

Lời giải chi tiết:

Nhân vật kể chuyện xưng “tôi” vừa hiện diện trong câu chuyện, vừa là người quan sát, bộc lộ những nhận xét từ cách cảm nhận, suy nghĩ, dự đoán riêng của mình.

Mặc dù rất quý con khướu và muốn tận hưởng cảm giác thanh thản mỗi khi nghe nó hót trong lồng, nhưng qua những ý nghĩ đó, dường như nhân vật “tôi” lại thể hiện sự “đồng tình” với việc sổ lồng của con khướu. Thái độ của nhân vật “tôi” giúp người có thể rút ra được ý nghĩa của tác phẩm: Con người sống cần phải có tự do, phải sống là chính mình. Cần phải vượt qua giới hạn của bản thân để thoả sức tung bay trên bầu trời rộng lớn.

Câu 7

Theo bạn, tên truyện có ý nghĩa như thế nào? 

Phương pháp giải:

- Đọc lại văn bản Con khướu sổ lồng.

- Chú ý mối quan hệ giữa nhan đề với nội dung câu chuyện.

- Rút ra ý nghĩa nhan đề.

Lời giải chi tiết:

Tên truyện gắn chặt với sự việc được kể: Có một con khướu được nuôi, nhưng vì sự sơ hở của chủ, đã vụt bay đi. Đó là lớp nghĩa thứ nhất, nghĩa thực. Nhưng ẩn sau đó còn có nghĩa bóng. Con khướu muốn sổ lồng để thoát khỏi sự giam hãm, chật chội, để được tự do, được thể hiện những gì vốn có của mình. Xét ở lớp nghĩa này, tác phẩm không chỉ bó hẹp ở chuyện về một con chim khướu, mà suy rộng ra, đó còn là câu chuyện về nhu cầu tự do của con người.