Giải mục 2 trang 46 SGK Toán 10 tập 2 - Kết nối tri thức

HĐ2

Cho đường tròn $(C) : {(x - 1)}^{2} + {(y - 2)}^{2} = 25$ và điểm $M (4; - 2)$ .

a) Chứng minh điểm $M (4; - 2)$ thuộc đường tròn $(C)$ .

b) Xác định tâm và bán kính của $(C)$ .

c) Gọi $Δ$ là tiếp tuyến của $(C)$ tại M. Hãy chỉ ra một vecto pháp tuyến của đường thẳng $Δ$ . Từ đó, viết phương trình đường thẳng $Δ$ .

Lời giải chi tiết:

a) Thay tọa độ điểm $M (4; - 2)$ vào phương trình đường tròn ta được: ${(4 - 1)}^{2} + {(- 2 - 2)}^{2} = 3^{2} + 4^{2} = 25$ . Vậy điểm M thỏa mãn phương trình đường tròn $(C)$ .

b) Đường tròn $(C)$ có tâm $I (1; 2)$ và $R = 5$ .

c) Ta có: $\vec{n_{Δ}} = \vec{I M} = (3; - 4)$ . Vậy phương trình tiếp tuyến $Δ$ của đường tròn $(C)$ là:

$3 (x - 4) - 4 (y + 2) = 0 \Leftrightarrow 3 x - 4 y - 20 = 0$ .

LT4

Cho đường tròn $(C) : x^{2} + y^{2} - 2 x + 4 y + 1 = 0$ . Viết phương trình tiếp tuyến $Δ$ của $(C)$ tại điểm $N (1; 0)$ .

Phương pháp giải:

Đường thẳng đi $Δ$ qua N và có vecto pháp tuyến là $\vec{I N}$ .

Lời giải chi tiết:

Đường tròn $(C)$ có tâm $I (1; - 2)$ . Đường thẳng $Δ$ đi qua điểm $N (1; 0)$ nhận $\vec{I N} = (0; 2)$ làm vecto pháp tuyến là $y = 0$ .

VD2

Trên mặt phẳng tọa độ Oxy, một vật chuyển động nhanh trên đường tròn có phương trình $x^{2} + y^{2} = 25$ Khi tới vị trí M(3; 4) thì vật bị văng khỏi quỹ đạo tròn và ngay sau đó, trong một khoảng thời gian ngắn bay theo hướng tiếp tuyến của đường tròn. Hỏi trong khoảng thời gian ngắn ngay sau khi văng, vật chuyển động trên đường thẳng nào?

Phương pháp giải:

Vật chuyển động trên đường thẳng $d$ đi qua M và có vecto pháp tuyến là $\vec{O M}$ .

Lời giải chi tiết:

Khi tới vị trị M(3;4), vật bị văng khỏi quỹ đạo tròn và ngay sau đó bay theo hướng tiếp tuyến d của đường tròn tại điểm M. Do đó, d đi qua điểm M và nhận vecto $\vec{O M} = (3; 4)$ làm vecto pháp tuyến. Vậy phương trình của d là:

$3 (x - 3) + 4 (y - 4) = 0 \Leftrightarrow 3 x + 4 y - 25 = 0$ .