Giải mục I trang 93, 94, 95 SGK Toán 10 tập 2 - Cánh diều

HĐ Khởi động

Lời giải chi tiết:

Đường conic gồm 3 loại đường đó là: elip, hypebol, parabol.

Hoạt động 1

Đóng hai chiếc đinh cố định tại hai điểm $F_{1}, F_{2}$ trên mặt một bảng gỗ. Lấy một vòng dây kín không đàn hồi có độ dài lớn hơn $2 F_{1} F_{2}$ . Quàng vòng dây đó qua hai chiếc đinh và kéo căng tại vị trí của đầu bút chì (Hình 51). Di chuyển đầu bút chì sao cho dây luôn căng, đầu bút chì vạch nên một đường mà ta gọi là đường elip. Gọi vị trí của đầu bút chì là điểm M. Khi M thay đổi, có nhận xét gì về tổng độ dài $M F_{1} + M F_{2}$ ?

Lời giải chi tiết:

Khi M thay đổi, ta có: $M F_{1} + M F_{2} + F_{1} F_{2} =$ độ dài vòng dây.

Tổng độ dài $M F_{1} + M F_{2}$ là một độ dài không đổi (độ dài vòng dây - $F_{1} F_{2}$ ).

Hoạt động 2

Trong mặt phẳng, xét đường elip (E) là tập hợp các điểm M sao cho $M F_{1} + M F_{2} = 2 a$ , ở đó $F_{1} F_{2} = 2 c$ (với a > c > 0). Ta chọn hệ trục toạ độ Oxy có gốc là trung điểm của $F_{1} F_{2}$ , trục Oy là đường trung trực của $F_{1} F_{2}$ , và $F_{2}$ nằm trên tia Ox (Hình 52). Khi đó, $F_{1} (- c; 0)$ và $F_{2} (c; 0)$ là hai tiêu điểm của elip (E). Chứng minh rằng:

a) $A_{1} (- a; 0)$ và $A_{2} (a; 0)$ đều là giao điểm của elip (E) với trục Ox.

b) $B_{1} (0; - b)$ và $B_{2} (0; b)$ , ở đó $b = \sqrt{a^{2} - c^{2}}$ , đều là giao điểm của elip (E) với trục Oy.

Lời giải chi tiết:

a) Do $A_{1} F_{1} = a - c$ và $A_{1} F_{2} = a - c$ nện $A_{1} F_{1} + A_{1} F_{2} = 2 a$ . Vậy $A_{1} (- a; 0)$ thuộc elip (E).

Mà A (-1; 0) thuộc trục Ox nên $A_{1} (- a; 0)$ là giao điểm của elip (E) với trục Ox.

Tương tự, ta chứng minh được $A_{2} (a; 0)$ là giao điểm của clip (E) với trục Ox.

b) Ta có: $B_{2} F_{2} = \sqrt{{(c - 0)}^{2} + {(0 - b)}^{2}} = \sqrt{c^{2} + b^{2}} = \sqrt{a^{2}} = a$ .

Vì $B_{2} F_{1} = B_{2} F_{2}$ nên $B_{2} F_{1} + B_{2} F_{2} = a + a = 2 a$ .

Do đó, $B_{2} (0; b)$ thuộc elip (E).

Mà $B_{2} (0; b)$ thuộc trục Oy nên $B_{2} (0; b)$ là giao điểm của elip (E) với trục Oy.

Tương tự, ta chứng minh được: $B_{1} (0; - b)$ là giao điểm của elip (E) với trục Oy.

Như vậy, elip (E) đi qua bốn điểm $A_{1} (- a; 0)$ $A_{2} (a; 0)$ $B_{1} (0; - b)$ $B_{2} (0; b)$ .

Luyện tập – vận dụng 1

Lập phương trình chính tắc của elip (E) đi qua hai điểm M(0; 3) và $N (3; - \frac{12}{5})$ .

Lời giải chi tiết:

Elip có phương trình chính tắc là: $\frac{x^{2}}{a^{2}} + \frac{y^{2}}{b^{2}} = 1$ $(a > b > 0)$ .

Do Elip đi qua điểm M(0; 3) nên $b = 3$ .

Điểm $N (3; - \frac{12}{5})$ thuộc (E) nên ta có:

$\frac{3^{2}}{a^{2}} + \frac{{(- \frac{12}{5})}^{2}}{3^{2}} = 1 \Leftrightarrow a = 5$ .

Vậy Elip có phương trình chính tắc là: $\frac{x^{2}}{25} + \frac{y^{2}}{9} = 1$ .