Lí thuyết Số gần đúng và sai số

1. SỐ GẦN ĐÚNG

Trong nhiều trường hợp, ta không biết hoặc khó biết số đúng (kí hiệu là $\overline{a}$) mà chỉ tìm được giá trị khác xấp xỉ nó. Giá trị này được gọi là số gần đúng, kí hiệu là $a$.

Ví dụ:

1. Người ta thường lấy $\pi$ xấp xỉ 3,14. Khi đó 3,14 là một số gần đúng của số đúng $\pi$.

2. Cho số $\overline{a}=2,\mathrm{17369266494051...}$, thì số $a=2,1737$ là một số gần đúng của số đúng $\overline{a}$.

 

2. SAI SỐ TUYỆT ĐỐI VÀ SAI SỐ TƯƠNG ĐỐI

a. Sai số tuyệt đối

Sai số tuyệt đối của số gần đúng a: ${\Delta }_a=|a-\overline{a}|$.

Ý nghĩa: Phản ánh mức độ sai lệch giữa số đúng $\overline{a}$ và số gần đúng $a$.

Ta viết: $\overline{a}=a\pm d$ hoặc $a-d\le \overline{a}\le a+d$ hoặc $\overline{a}\in [a-d;a+d]$.

Đánh giá sai số tuyệt đối: ${\Delta }_a\le d$ ($d$ gọi là độ chính xác của số gần đúng).

 

b. Sai số tương đối

Trong các phép đo không tương đồng, người ta sử dụng sai số tương đối để so sánh các phép đo.

Sai số tương đối của số gần đúng a: ${\delta }_a=\frac{{\Delta }_a}{|a|}\le \frac{d}{|a|}$.

Ý nghĩa: Sai số tương đối càng nhỏ thì chất lượng của phép đo hay tính toán càng cao.

 

3. QUY TRÒN SỐ GẦN ĐÚNG

a. Quy tắc làm tròn

+) Đối với chữ số hàng làm tròn:

- Giữ nguyên nếu chữ số ngay bên phải nó nhỏ hơn 5;

- Tăng 1 đơn vị nếu chữ số ngay bên phải nó lớn hơn hoặc bằng 5.

+) Đối với chữ số sau hàng làm tròn:

- Bỏ đi nếu ở phần thập phân;

- Thay bởi các chữ số 0 nếu ở phần số nguyên.

 

b. Số quy tròn

Số thu được sau khi thực hiện làm tròn số được gọi là số quy tròn. Số quy tròn là một số gần đúng của số ban đầu.

Quy tròn số gần đúng a với độ chính xác d cho trước:

Bước 1: Tìm hàng của chữ số khác 0 đầu tiên bên trái của d.

Bước 2: Quy tròn a ở hàng gấp 10 lần hàng tìm đc ở trên.