Lý thuyết Câu đơn và câu ghép - Ôn hè Tiếng Việt 5

1. Câu đơn

- Câu đơn là câu do một cụm chủ ngữ - vị ngữ tạo thành.

Ví dụ: Cây bàng già (CN) / đứng sừng sững giữa sân trường (VN).

2. Câu ghép

- Câu ghép là câu do hai hoặc nhiều cụm chủ ngữ - vị ngữ ghép lại với nhau tạo thành.

- Mỗi cụm chủ ngữ - vị ngữ được gọi là một vế câu, thể hiện một ý có quan hệ chặt chẽ với những vế câu khác.

Ví dụ: Mặt trời (CN1) / vừa lên cao (VN1), mẹ em (CN2) / đã ra nương rẫy (VN2).

3. Cách nối các vế câu ghép

- Nối trực tiếp (nối bằng dấu câu): dấu phẩy, dấu chấm phẩy.

Ví dụ:

+ Mùa xuân về; cây cối đâm chồi, nảy lộc.

+ Sấm nổ vang trời, mưa bắt đầu rơi.

- Nối bằng kết từ: và, rồi, hoặc, còn, hay, nhưng, mà, song,...

Ví dụ:

+ Ngọc chăm cây táo rất kĩ nên cây lớn rất nhanh.

+ Tuấn thì nhanh nhẹn còn Lan lại khéo tay.

- Nối bằng cặp kết từ: vì... nên..., bởi... nên..., nhờ... nên..., nếu... thì..., hễ... thì..., giá... thì..., tuy... nhưng,...

Ví dụ:

+ Vì trời mưa to nên chuyến bay bị hoãn.

+ Con mèo này tuy nhỏ nhưng nó rất nhanh nhẹn.

- Nối bằng cặp từ hô ứng: vừa... đã..., chưa... đã..., càng... càng..., đâu... đó..., bao nhiêu... bấy nhiêu,...

Ví dụ:

+ Hoa càng học Lịch sử, em càng thêm yêu nước.

+ Trăng càng lên cao, dòng sông càng lấp lánh.