Ngày 30 Tết (Ma Văn Kháng)
Tác giả
Tác giả Ma Văn Kháng
1. Tiểu sử
- Ma Văn Kháng tên thật là Đinh Trọng Đoàn, ông sinh năm 1936 tại Đống Đa – Hà Nội.
- Năm 18 tuổi sông lên sống tại vùng núi Tây Bắc và sống hơn 25 năm tại đây.
- Năm 1975, ông là hội viên Hội nhà văn Việt Nam.
- Năm 1976, ông chuyển công tác về Nhà xuất bản Lao động tại Hà Nội.
- Năm 1995, ông là tổng biên tập tạp chí văn học nước ngoài.
2. Sự nghiệp văn học
a. Quan điểm sáng tác
“Tôi đặt nhiều sự quan tâm vào giai đoạn lịch sử, đưa ra những vấn đề mang tính sử thi. Tôi quan niệm không có sử thi thì không có nền văn học dân tộc. Văn học phải có những tác phẩm khắc họa bước đi lớn của đất nước" - Ma Văn Kháng
b. Tác phẩm chính
Ông đã sáng tác hơn 20 tiểu thuyết, gần 200 truyện ngắn, phần lớn lấy cảm hứng từ sử thi và thế sự đời tư. Các tác phẩm tiêu biểu của ông: Mùa lá rụng trong vườn, Hoa gạo đỏ, Đồng bạc trắng hoa xòe, Mưa mùa hạ, Chim én liệng trời cao,....
c. Phong cách nghệ thuật
Phong cách nghệ thuật: kết hợp giữa tính hiện thực và tính nhân văn, giữa triết lý và trữ tình; quan tâm đến vấn đề giá trị đạo đức giữa biến động lớn lao của thời cuộc.
3. Vị trí, tầm ảnh hưởng
- Cây bút nổi bật trong nền văn xuôi đương đại Việt Nam.
- Ông nhận Giải thưởng Văn học ASEAN năm 1998, Giải thưởng Nhà nước về Văn học - Nghệ thuật năm 2001, Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học - Nghệ thuật năm 2012.
Tác phẩm
Văn bản Ngày 30 Tết
I. Tìm hiểu chung
1. Thể loại
- Tác phẩm Ngày 30 Tết thuộc thể loại: tiểu thuyết.
2. Xuất xứ
- In trong Mùa lá rụng trong vườn, NXB Phụ nữ, Hà Nội, 1985, tr73-81.
3. Phương thức biểu đạt
- Phương thức biểu đạt: tự sự, thuyết minh.
4. Bố cục đoạn trích
- Phần 1 (từ đầu đến…trách cứ): Lý và Phượng ao ước được gặp Hoài và họ đã gặp nhau.
- Phần 2 (tiếp theo đến…các con, các em,..): mọi người hội tu, hỏi thăm Hoài.
- Phần 3 (đoạn còn lại): Chị Hoài nhận được thư từ bố chồng cũ.
5. Giá trị nội dung
Thông qua câu chuyện xảy ra trong gia đình ông Bằng, một gia đình nề nếp, luôn giữ gia pháp nay trở nên chao đảo trong những cơn địa chấn từ bên ngoài, nhà văn bày tỏ niềm lo lắng sâu sắc cho giá trị truyền thống trước những đổi thay của thời cuộc.
6. Giá trị nghệ thuật
- Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật sinh động, hấp dẫn
- Nghệ thuật dẫn truyện tự nhiên
- Nghệ thuật khắc họa nhân vật tài tình
- Nghệ thuật dựng cảnh chân thực, tinh tế.
II. Tìm hiểu chi tiết
1. Nhân vật chị Hoài
* Mang vẻ đẹp của người phụ nữ nông thôn giản dị, mộc mạc, đằm thắm và đôn hậu
- Vẻ đẹp ngoại hình: "người thon gọn trong cái áo lông trần hạt lựu. Chiếc khăn len nâu thắt ôm khuôn mặt rộng có cặp mắt hai mí đằm thắm và cái miệng cười rất tươi".
- Vẻ đẹp tâm hồn:
+ Thùy mị, nết na, sống tình cảm với mọi người: thái độ thân mật, vui vẻ, lời nói ấm áp.
+ Có quá khứ đáng trân trọng và khâm phục: Là dâu trưởng, vợ liệt sĩ.
+ Là người giàu tình nghĩa, thủy chung, son sắt: Tuy đã lập gia đình mới nhưng vẫn lên thăm và mang quà cho nhà chồng cũ.
+ Là người phụ nữ bản lĩnh, đảm đang, biết vượt lên trên số phận: xây dựng gia đình mới, làm chủ nhiệm hợp tác xã,...
* Chị là mẫu người phụ nữ vẫn giữ được nét đẹp truyền thống quý giá trước những "cơn địa chấn" xã hội.
2. Cảnh sum họp trước giờ cúng tất niên
* Diễn biến tâm lý của ông Bằng và chị Hoài
- Ông Bằng:
+ Chuẩn bị tâm thế chỉn chu để cúng tất niên: “cố đi cho ngay ngắn”, phong thái “trang trọng, chỉnh tề hơn”; gương mặt “ánh lên cái cảm xúc… hai bên cằm”.
+ Bất ngờ và xúc động khi gặp lại chị Hoài: “sững lại”, “mắt ông chớp liên hồi… ông sắp khóc òa”, giọng rè rè, khàn đặc.
+ Yêu quý con dâu như ngày nào: ân cần hỏi han.
- Chị Hoài:
+ Xúc động sâu sắc khi gặp lại ông Bằng: “không chủ động được mình”, “lao về phía ông Bằng… hai hàng gạch hoa”, thốt lên tiếng chào như tiếng nấc.
+ Mừng rỡ, bồi hồi kể cho ông nghe về gia đình hiện tại của mình.
* Tình cảm gia đình vẫn sâu nặng như xưa: vẫn luôn quan tâm, chia sẻ và lo lắng cho gia đình này như trước. Đó là tấm lòng của những người có ý nghĩa như trụ cột. Họ có tình cảm đẹp, bền chặt và lối ứng xử đẹp.
* Lưu giữ được nét đẹp văn hóa truyền thống: Thờ cúng tổ tiên một cách trịnh trọng và trang nghiêm.