Nói và nghe - Bài 1

Giải bài tập 1 Nói và nghe trang 8 sách bài tập văn 12 - kết nối tri thức

Đề bài

Thuyết trình về dàn ý bài viết đã lập theo yêu cầu của bài tập 1 ở phần Viết.

Lời giải chi tiết

Xin chào thầy cô và các bạn, hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau thảo luận và so sánh hai tác phẩm truyện ngắn nổi tiếng của văn học Việt Nam: "Nỗi Buồn Chiến Tranh" của Bảo Ninh và "Xuân Tóc Đỏ Cứu Quốc" trích “Số đỏ” của Vũ Trọng Phụng. Hai tác phẩm này đã làm nổi bật những góc khuất của lịch sử và những góc nhìn đa chiều về con người.

Trước hết chúng ta sẽ cùng nhau tóm tắt lại nội dung của hai tác phẩm này. "Nỗi Buồn Chiến Tranh" của Bảo Ninh là tác phẩm kể về cuộc sống của một nhân vật sau khi chiến tranh kết thúc, anh ta đã phải chịu đựng những bi kịch và khó khăn của cuộc sống hàng ngày khi những kí ức về chiến tranh, những kỉ niệm đau thương cứ ùa về. Bằng cách tập trung vào nhân vật chính là Kiên, tác giả đã khắc họa một cách chân thực những tác động của chiến tranh lên tâm hồn con người. Với "Xuân Tóc Đỏ Cứu Quốc" - Vũ Trọng Phụng, tác phẩm lại mô tả câu chuyện của xã hội trong thời kì âu hóa tân tiến, con người muốn hòa nhập vào lối sống thời thượng nên khiến cho xã hội trở nên kệch cỡm, rởm đời giữa thời kì “Á-Âu lẫn lộn”. Đó chính là nguyên nhân cũng như là môi trường lí tưởng để bọn lưu manh khôn lỏi, thất học như Xuân Tóc Đỏ có thể một bước lên tiên, hắn bước vào thế giới thượng lưu và thay đổi thân phận. Từ một thằng đi nhặt bóng ở sân quần biến thành một ông đốc-tờ Xuân, một anh hùng cứu quốc được người đời ca tụng, tán dương.

Dù khác đề tài tuy nhiên hai tác phẩm này đã tái hiện được những giá trị khác nhau. "Nỗi Buồn Chiến Tranh" tập trung vào việc tìm hiểu tác động của chiến tranh lên cuộc sống hàng ngày và tâm hồn con người, trong khi "Xuân Tóc Đỏ Cứu Quốc" đặt vào trọng tâm vào cuộc cứu quốc kệch cỡm của bọn dởm đời, trở thành tiếng cười trào phúng xuyên suốt tác phẩm. Trong “Nỗi buồn chiến tranh” Bảo Ninh đã xây dựng cốt truyện xoay quanh nhân vật Kiên và các sự kiện hiện lên không mấy rõ ràng nhưng người đọc cũng có thể hiểu rõ bởi cách xây dựng nhân vật ở đây là một nhân vật trở lại từ chiến trường. Anh ấy sống trong cảm giác và kí ức chỉ mình anh ta thấu hiểu để rồi câu chuyện sẽ từ hiện tại ngược về quá khứ rồi lại quay về hiện tại. Đó chính là nét đặc sắc của tác phẩm này. Ngoài ra, tác giả thường sử dụng ngôn ngữ sâu sắc và tinh tế để tái hiện môi trường chiến tranh và tâm trạng của nhân vật. Còn với Vũ Trọng phụng, ông xây dựng một cốt truyện bất ngờ, kịch tính trong cuộc đấu quần vợt căng thẳng của hai nước Việt Nam và Xiêm La, cách xây dựng cốt truyện ấy càng khiến người đọc thấy rằng sự lố bịch trong thời kì đó. Nhà văn đã  dùng những từ ngữ mỉa mai nhất để kể và tả lại các sự kiện. "Nỗi Buồn Chiến Tranh" thường nhấn mạnh vào sự mất mát và đau buồn trong cuộc sống thông qua diễn biến tâm lí của nhân vật Kiên trong khi "Xuân Tóc Đỏ Cứu Quốc" lại nhấn mạnh vào những tình tiết vô lí để gây cười và mỉa mai.

Dù là hai tác phẩm khác nhau về nội dung và phong cách, "Nỗi Buồn Chiến Tranh" và "Xuân Tóc Đỏ Cứu Quốc" đều là những tác phẩm văn học đặc sắc của văn học Việt Nam. Chúng không chỉ làm rõ sự đau khổ và mất mát trong cuộc chiến, mà còn tôn vinh tình yêu quê hương và sự hy sinh của con người Việt Nam. Thông qua việc so sánh hai tác phẩm này, chúng ta có thể nhận thấy sự đa dạng và phong phú và cách nhìn thế giới đa chiều của các nhà văn cũng như những giá trị nhân văn và lịch sử mà chúng mang lại.

Trên đây là phần trình bày so sánh đánh giá hai tác phẩm truyện của em, rất mong nhận được sự nhận xét góp ý của các thầy cô và các bạn.

Giải bài tập 2 Nói và nghe trang 8 sách bài tập văn 12 - kết nối tri thức

Đề bài

Lập dàn ý cho bài nói ngắn về thể loại tiểu thuyết, dựa vào những tri thức được hình thành, tích luỹ qua học Bài 1 – Khả năng lớn lao của tiểu thuyết.

Lời giải chi tiết

I. Mở đầu

- Giới thiệu chủ đề: Khái quát về thể loại tiểu thuyết và tầm quan trọng của nó trong văn học.

- Đặt vấn đề: Tiểu thuyết có khả năng lớn lao trong việc phản ánh và diễn đạt những khía cạnh phức tạp của cuộc sống và tâm hồn con người.

II. Thân bài

1. Khái niệm về tiểu thuyết

- Định nghĩa: Tiểu thuyết là một thể loại văn học tự sự dài, có cốt truyện phức tạp, phản ánh đời sống xã hội và con người qua việc xây dựng các nhân vật, tình huống và xung đột.

- Đặc điểm:

+ Cốt truyện phong phú và đa dạng.

+ Nhân vật được xây dựng chi tiết, có chiều sâu về tâm lý.

+ Không gian và thời gian linh hoạt, có thể trải dài qua nhiều bối cảnh.

2. Khả năng phản ánh hiện thực của tiểu thuyết

- Phản ánh xã hội: Tiểu thuyết có khả năng tái hiện các mặt của đời sống xã hội, từ những vấn đề chính trị, kinh tế đến các mối quan hệ gia đình, xã hội.

- Khả năng khám phá tâm lý con người: đi sâu vào tâm lý nhân vật, khai thác các trạng thái tâm lý, cảm xúc phức tạp, từ đó giúp người đọc hiểu sâu hơn về con người và cuộc sống.

- Thể hiện các xung đột: Xung đột trong tiểu thuyết không chỉ là xung đột ngoại tại mà còn là những xung đột nội tâm, phản ánh sự giằng co, đấu tranh giữa các giá trị, quan niệm khác nhau.

3. Sự đa dạng và linh hoạt của thể loại tiểu thuyết

- Sự đa dạng về đề tài: có thể khai thác nhiều đề tài khác nhau như tình yêu, gia đình, chiến tranh, xã hội, lịch sử, triết học,…

- Phong cách và cấu trúc: Do không bị gò bó bởi một khuôn mẫu cố định, các nhà văn có thể sáng tạo trong cấu trúc, phong cách viết, thậm chí phá vỡ cấu trúc truyền thống để tạo nên những tác phẩm độc đáo.

- Tầm ảnh hưởng: Nhiều tiểu thuyết đã trở thành những tác phẩm kinh điển, có ảnh hưởng sâu rộng đến văn học và tư tưởng của nhiều thế hệ độc giả.

4. Vai trò của tiểu thuyết trong sự phát triển của văn học

- Đóng góp vào sự phát triển của văn học hiện đại: Tiểu thuyết đã mở rộng phạm vi và khả năng diễn đạt của văn học, đóng vai trò quan trọng trong việc phản ánh sự phức tạp và đa chiều của xã hội hiện đại.

- Kết nối với độc giả: thể loại văn học này không chỉ là phương tiện giải trí mà còn là công cụ để nhà văn gửi gắm những tư tưởng, triết lý sống, từ đó tạo nên mối liên hệ sâu sắc giữa tác giả và độc giả.

III. Kết luận

- Tóm tắt lại những điểm chính: Đây là một thể loại văn học có khả năng phản ánh sâu sắc hiện thực, khám phá tâm lý con người, và có sự đa dạng, linh hoạt trong cách thể hiện.

- Khẳng định vai trò của tiểu thuyết: tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong văn học, không chỉ là nguồn cảm hứng mà còn là nơi để con người tìm thấy sự đồng cảm, hiểu biết sâu sắc hơn về thế giới xung quanh.

- Lời kết thúc: Tiểu thuyết với khả năng lớn lao của mình sẽ mãi là một thể loại văn học không thể thay thế, có sức mạnh vượt thời gian và không gian.