Soạn bài Bài ca chúc Tết thanh niên

- Hoàn cảnh ra đời: Đất nước đang bị xâm lược, chưa tìm ra đường cứu nước.

- Dựa vào việc tìm hiểu thêm trên internet và nội dung của bài thơ.

- Hoàn cảnh ra đời: năm 1927 khi đất nước đang bị xâm lược, chưa tìm ra đường cứu nước. Những năm này tác giả đang bị thực dân Pháp bắt và giam lỏng ở Huế.

- Dựa vào việc tìm hiểu thêm trên internet và nội dung của bài thơ.

- Bài thơ được sáng tác trong hoàn cảnh sau: Bài thơ được viết năm 2917, khi đất nước ta đang bị thực dân Pháp đô hộ, nhiều phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc lần lượt thất bại, tương lai nền độc lập của nước nhà còn mờ mịt.

+ Những năm gần đây tác giả bị thực dân Pháp bắt và giam lỏng ở Huế, bị kết án tử hình rồi giảm án bởi áp lực của các cuộc đấu tranh đòi thả Phan Bội Châu diễn ra khắp nơi

+ Bị giam lỏng, không còn được tự do hoạt động cách mạng, nhưng ông vẫn luôn canh cánh nỗi lo về vận mệnh của dân tộc

- Em biết các thông tin trên nhờ:

+ Đọc một số tài liệu liên quan đến tác giả và bài thơ

+ Các câu thơ trong bài như: "Thẹn cùng sông, buồn cùng núi, tủi cùng trăng/ Hai mươi năm lẻ đã từng chua với xót/ Trời đất may còn thân sống sót", "Xúm vai vào xốc vác cựu giang sơn", "Dựng gan óc lên đánh tan sắt lửa/ Xối máu nóng rửa vết nhơ nô lệ"

- Bố cục bài thơ:

+ Phần 1: Từ đầu đến lũ đầu xanh.

+ Phần 2: Đoạn còn lại.

- Mạch cảm xúc: Phan Bội Châu thiết tha kêu gọi thế hệ trẻ hãy từ bỏ lối sống tầm thường, quyết tâm tu dưỡng để đi theo con đường cứu nước, giải phóng dân tộc.

- Bố cục bài thơ:

+ Phần 1: (Từ đầu đến lũ đầu xanh): nỗi niềm của nhà cách mạng về hăm mươi năm lẻ đã qua cũng như tình cảnh hiện tại.

+ Phần 2: Đoạn còn lại: lời nhắn nhủ thiết tha và sự kì vọng lớn lao của nhà cách mạng đối với lớp người trẻ tuổi.

- Mạch cảm xúc: Phan Bội Châu thiết tha kêu gọi thế hệ trẻ hãy từ bỏ lối sống tầm thường, quyết tâm tu dưỡng để đi theo con đường cứu nước, giải phóng dân tộc.

- Bố cục của bài thơ:

+ Đoạn 1 (từ đầu đến "Tháng ngày khuây khỏa lũ đầu xanh"): Nỗi niềm của tác giả (một người làm cách mạng) về hai mươi năm có lẻ đã trôi qua và hoàn cảnh hiện tại

+ Đoạn 2 (từ "Thưa các cô, các chị, lại các anh" đến hết): Lời nhắn nhủ thiết tha và sự kì vọng lớn lao của nhà cách mạng đối với lớp người trẻ tuổi

- Mạch cảm xúc của bài thơ gắn chặt với bố cục trên. Đoạn đầu thể hiện cảm xúc trầm lắng, nhưng sang đoạn thứ hai, cảm xúc trở nên nồng nàn, sôi nổi, tha thiết. Cảm xúc ở hai đoạn thơ tưởng như không thống nhất, nhưng thực chất là một mạch vận động kín đáo và lô-gic.

- Phân tích tâm trạng:

Dậy! Dậy! Dậy!

Bên án một tiếng gà vừa gáy.

Những âm thanh đã được “nghe” qua tâm trạng hi vọng, mong chờ vào thời cơ mới và vào thế hệ mới.

Trước cảnh tượng “tân vận hội” sắp mở ra đó, nhà cách mạng cảm thấy chạnh buồn: khác với giọng điệu vui tươi ở phần trên, những câu thơ ở đây nhịp chậm lại như nặng trĩu ưu tư, phiền muộn. Tác giả nói về mình bằng những dòng thật chân thành, khiến người đọc xúc động sâu xa:

Xuân ơi xuân, xuân có biết cho chăng?

Thẹn cùng sông, buồn cùng núi, tủi cùng trăng,

Hai mươi năm lẻ, đã từng chua với xót

Trời đất may còn thân sống sót,

Tháng ngày khuây khỏa lũ đầu xanh.

Giờ đây, mang nỗi đau nói trên, “ông già Bến Ngự”, hướng toàn bộ tình cảm vào thế hệ thanh niên:

Thưa các cô, các cậu, lại các anh.

…

Đúc gan sát để dời non lấp bể,

Xối máu nóng rửa vết nhơ nô lệ.

=> Hai câu thơ nói trên cho người đọc hiểu thêm khí phách của “ông già Bến Ngự”. Cho dù bị kẻ thù kiềm tỏa, họ Phan vẫn công khai thể hiện lập trường “không đội trời chung với quân giặc”.

- Phân tích tâm trạng:

+ Tâm trạng thẹn, buồn tủi, sự chiêm nghiệm về quãng đời chua xót của bản thân: Thẹn cùng sông, buồn cùng núi, tủi cùng trăng.

=> Đặc điểm lời thơ: chân thành, trầm lắng, sử dụng nhiều từ ngữ miêu tả thân phận và nỗi niềm nhân vật,...

=> Đặc điểm lời thơ: sử dụng những cụm động từ có ngữ khí mạnh, lời thơ mang sắc thái của lời hịch, mạnh mẽ, phấn chấn, có sức lay động,...

- Tâm trạng của tác giả:

+ Hy vọng, mong chờ vào thời cơ mới và vào thế hệ mới: “ Dậy! Dậy! Dậy!”

+ Buồn tủi, sự chiêm nghiệm về quãng đời chua xót của bản thân: “ Thẹn cùng sông, buồn cùng núi, tủi cùng trăng.”

+ Phấn chấn, rộn ràng trong năm mới thể hiện niềm vui, hi vọng vào thế hệ trẻ, vào vận hội của đất nước.

- Đặc điểm lời thơ: chân thành, cảm xúc

Sự kì vọng về lớp thanh niên có thể cố gắng học tập rèn luyện, tích lũy tri thức để tìm ra con đường đúng đắn, đem lại hòa bình cho dân tộc.

Nhà thơ mong mỏi thế hệ trẻ từ bỏ lối sống tầm thường, sẵn sàng ghé vai gánh vác nhiệm vụ lớn lao đưa non sông thoát khỏi vòng nô lệ.

Bài thơ thể hiện niềm tin và sự kì vọng của tác giả với thế hệ trẻ - những người có sức mạnh và nhiệt huyết  sẽ xếp bỏ những ham muốn riêng tư nhỏ bé, sẵn sàng ghé vai gánh vác nhiệm vụ lớn lao và đưa đất nước thoát khỏi vòng nô lệ.

Đặt trong bối cảnh cuộc sống hôm nay, lời kêu gọi tuổi trẻ thể hiện trong bài thơ có ý nghĩa: Hiện nay khi đất nước đã có được hòa bình, những lớp trẻ cần không ngừng học hỏi, rèn luyện để phát triển đất nước ngày càng giàu mạnh hơn. Lời kêu gọi tuổi trẻ trong bài thơ sẽ có ý nghĩa trường tồn mãi sau này.

- Đặt trong bối cảnh cuộc sống hôm nay, lời kêu gọi tuổi trẻ thể hiện trong bài thơ có ý nghĩa:

+ Hiện nay khi đất nước đã có được hòa bình, những lớp trẻ cần không ngừng học hỏi, rèn luyện để phát triển đất nước ngày càng giàu mạnh hơn.

+ Lời kêu gọi tuổi trẻ trong bài thơ sẽ có ý nghĩa trường tồn mãi sau này.

Lời kêu gọi có ý nghĩa đối với tuổi trẻ hiện nay, giúp định hướng lối sống đúng đắn.