Soạn bài Gió lạnh đầu mùa

Nội dung chính

Trước khi đọc 1

Câu 1 (trang 67 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Phương pháp giải:

Nhớ lại việc tốt mà em đã làm và kể lại.

Lời giải chi tiết:

Em đã từng giúp đỡ một bà cụ qua đường, bà cụ mỉm cười cảm ơn em và em đã cảm thấy lòng mình rất hạnh phúc.

Trước khi đọc 2

Câu 2 (trang 67 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Phương pháp giải:

Chú ý sự vật được nhắc tới và dự đoán nội dung truyện.

Lời giải chi tiết:

Em dự đoán nhà văn sẽ kể câu chuyện về tình người liên quan đến những ngày lạnh giá của mùa đông.

Đọc văn bản 1

Câu 1 (trang 68 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Phương pháp giải:

Đọc diễn biến phần tiếp theo và trả lời.

Lời giải chi tiết:

Chiếc áo bông có xuất hiện ở phần tiếp theo của truyện. 

Đọc văn bản 2

Câu 2 (trang 70 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Phương pháp giải:

Chú ý chi tiết nói về nhân vật Hiên.

Lời giải chi tiết:

Dáng vẻ bề ngoài của bé Hiên được miêu tả: "Co ro đứng bên cột quán, chỉ mặc có manh áo tả tơi, hở cả lưng và tay".

Đọc văn bản 3

Câu 3 (trang 71 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Phương pháp giải:

Thử suy đoán về cách ứng xử của người mẹ và trả lời.

Lời giải chi tiết:

Theo em, mẹ Sơn không phạt hai chị em Sơn. Bởi việc làm của Sơn là một việc tốt.

Đọc văn bản 4

Câu 4 (trang 72 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Phương pháp giải:

Nhớ lại phần dự đoán trước đó của em và trả lời.

Lời giải chi tiết:

Em dự đoán: Khi biết được việc hai chị em Sơn cho Hiên chiếc áo bông cũ, mẹ không những không mắng hai chị em mà còn thầm tự hào, ủng hộ hành động yêu thương, giúp đỡ người khác của hai chị em. 

Sau khi đọc 1

Câu 1 (trang 73 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Phương pháp giải:

Đọc lại văn bản và xác định ngôi kể.

Lời giải chi tiết:

Câu chuyện được kể bằng lời kể của người kể chuyện ngôi thứ ba.

Sau khi đọc 2

Câu 2 (trang 73 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Phương pháp giải:

Đọc lại đoạn chị em Sơn gặp các bạn nhỏ nhà nghèo và liệt kê các hình ảnh.

Lời giải chi tiết:

Một số chi tiết, hình ảnh miêu tả thái độ của chị em Sơn với các bạn nhỏ:

- Sơn và chị vẫn thân mật chơi đùa chứ không kiêu kỳ và khinh khỉnh như các em họ của Sơn.

- Chị Lan giơ tay vẫy một con bé từ nãy vẫn đứng dựa vào cột: "Sao không lại đây Hiên, lại đây chơi với tôi".

- Chị Lan hỏi sao áo Hiên rách thế, áo lành đâu sao không mặc.

=> Chị em Sơn là những đứa trẻ nhân hậu, thương người, không phân biệt địa vị giai cấp như xã hội cũ.

Sau khi đọc 3

Câu 3 (trang 73 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Phương pháp giải:

Đọc lại hai cảnh này và chú ý các từ ngữ miêu tả về Sơn.

Lời giải chi tiết:

- Những câu văn miêu tả ý nghĩ của Sơn khi nghe mẹ và vú trò chuyện về chiếc áo của Duyên:

+ Mẹ Sơn nhắc đến làm Sơn nhớ em, cảm động và thương em quá.

+ Sơn thấy mẹ rơm rớm nước mắt. 

- Khi Sơn nhớ ra cuộc sống nghèo khổ của mẹ con Hiên:

+ Sơn lại gần chị thì thầm: Hay là cho nó cái áo bông cũ chị ạ. 

+ Sơn đứng lặng yên, tự dưng trong lòng thấy ấm áp, vui vui.

=> Sơn là cậu bé ngoan, dù nhà giàu nhưng em không vòi vĩnh, đua đòi. Đồng thời, em còn là cậu bé nhân hậu, biết sẻ chia và yêu thương.

Sau khi đọc 4

Câu 4 (trang 73 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Phương pháp giải:

Đọc lại đoạn văn này và chú ý tâm trạng của Sơn.

Lời giải chi tiết:

- Khi cùng chị Lan mang chiếc áo bông cũ cho Hiên, “Sơn đứng lặng yên đợi, trong lòng tự nhiên thấy ấm áp vui vui”.

- Cảm xúc ấy giúp em hiểu rằng sẻ chia là một món quà tốt đẹp của cuộc sống. Khi chúng ta giúp đỡ người khác, bản thân ta là người cảm thấy vui vẻ trước tiên.

Sau khi đọc 5

Câu 5 (trang 73 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Phương pháp giải:

Chú ý Sơn là một cậu bé nhỏ, và xem cách miêu tả nhân vật của nhà văn.

Lời giải chi tiết:

- Hành động vội vã đi tìm Hiên để đòi lại chiếc áo bông cũ không làm em giảm bớt thiện cảm với nhân vật Sơn.

- Bởi vì đó là tâm lý và hành động bình thường của một đứa trẻ khi tự ý mang đồ dùng ở nhà đi cho người khác và sợ bị mẹ mắng, đó cũng là biểu hiện của một đứa bé ngoan và biết nghe lời mẹ. 

Sau khi đọc 6

Câu 6 (trang 73 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Phương pháp giải:

Đọc lại những hành động của hai bà mẹ và đưa ra nhận xét.

Lời giải chi tiết:

Nhận xét về cách ứng xử của mẹ Sơn và mẹ Hiên trong đoạn cuối câu chuyện:

- Cách ứng xử của mẹ Hiên: không cho con lấy đồ của người khác, đó là đức tính "đói cho sạch, rách cho thơm".

- Cách ứng xử của mẹ Sơn:

+ Trách yêu các con về việc tự ý mang đồ đi cho bạn chứ không mắng mỏ, trách móc.

+ Cho mẹ Hiên mượn tiền để mua áo cho con.

=> Đó là cách cư xử đẹp của hai bà mẹ thuộc hai giai cấp khác nhau nhưng đều mang đầy giá trị đạo đức.

Sau khi đọc 7

Câu 7 (trang 73 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Phương pháp giải:

Đọc lại và lí giải vì sao em thích.

Lời giải chi tiết:

- Một số đoạn văn miêu tả lại cảm xúc thay đổi của đất trời khi mùa đông đến: Trời đang ấm, chỉ qua một đêm mưa rào, bỗng gió rét thổi về. Ai cũng tưởng như đang ở giữa mùa đông rét mướt. Sơn "tung chăn tỉnh dậy". Em nhìn ra ngoài sân, nghe "gió vi vu…", âm thanh xào xạc của những chiếc lá khô. Những khóm lá rung động và hình như sắt lại vì rét"...

- Em rất thích các đoạn văn tả cảnh của tác giả. Miêu tả thiên nhiên vào mùa đông, gió lạnh nhưng người đọc cũng cảm thấy tình người ấm áp qua sự quan tâm chăm sóc từ chiếc áo ấm mà mẹ dành cho Sơn.

Sau khi đọc 8

Câu 8 (trang 74 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Phương pháp giải:

Nhớ lại hai nhân vật và so sánh các điểm hoàn cảnh, người thân, sự quan tâm của mọi người để so sánh hai nhân vật.

Lời giải chi tiết:

Viết kết nối với đọc

Có nhiều nhân vật trẻ em xuất hiện trong truyện Gió lạnh đầu mùa. Hãy viết một đọan văn (khoảng 5 -7 câu) trình bày cảm nhận về một nhân vật mà em thấy thú vị.

Phương pháp giải:

Trong các nhân vật trẻ em, chọn ra nhân vật em ấn tượng nhất và viết đoạn văn nêu cảm xúc của mình.

Lời giải chi tiết:

     Gấp trang sách lại, lòng em vẫn thấy ấm áp khi nghĩ tới cậu bé Sơn trong câu chuyện. Dù biết có thể bị mẹ trách phạt - chẳng có người mẹ nào không phiền lòng khi con cái tự ý đem cho người khác vật gì - nhất là trong tình cảnh cuộc sống càng ngày càng khó khăn. Nhưng bỏ qua tất cả những điều đó, Sơn đã sẵn lòng tặng Hiên chiếc áo, giúp đỡ chia sẻ với bạn, không hề toan tính. Có phải chỉ vì biết nghe trái tim mách bảo, mà Sơn đã không dửng dưng trước những mảnh đời cơ cực? Hành động của Sơn là hành vi nhân ái hoàn toàn tự nguyện, không chờ bé Hiên nhờ vả, không đợi mọi người xung quanh động viên - điều này đâu dễ có ở mỗi con người? Có thể nói, không phải tiền tài hay quyền lực, mà chính lòng yêu thương nhau mới giúp con người có được những hành động cao cả. Một chú bé như Sơn đáng quý hơn hẳn nhiều người lớn mà lãnh đạm phủi tay trước đồng loại bần cùng.

Bài đọc

>> Xem chi tiết: Văn bản Gió lạnh đầu mùa