Soạn bài Giọt sương đêm

- Em đã từng nhìn thấy bọ dừa (trên ảnh, trên tivi, trên cành cây, trên bụi cỏ…)

- Tập tính của bọ dừa:

• Có thể sống trong các môi trường như: đồng cỏ, rừng, thành phố, ngoại ô, dọc theo bờ sông…
• Bọ Dừa hoạt động mạnh nhất trong khoảng từ mùa xuân cho tới mùa thu. Vào mùa đông, chúng có xu hướng tìm một nơi ấm áp và an toàn để tránh rét chẳng hạn như dưới gốc cây, tảng đá hoặc thậm chí trong nhà.
• Tuy nhiên, không phải bọ rùa nào cũng tốt. Một số ít loài không ăn côn trùng hại cây mà trực tiếp làm hại cây, điển hình là bọ rùa đậu Mexico và bọ rùa bí ngô.

- Bọ dừa có tên khoa học là Brontispa longissima (Gestro), thuộc họ Ánh kim (Chrysomelidae), Bộ cánh cứng, lớp côn trùng, ngành chân đốt, giới động vật.

- Bọ dừa sống trên cây dừa, gây hại đến sự sinh trưởng và phát triển của cây dừa.

Bọ dừa có tên khoa học là Brontispa longissima (Gestro), thuộc họ Ánh kim (Chrysomelidae), Bộ cánh cứng, lớp côn trùng, ngành chân đốt, giới động vật.

Sau kì thi học kì, em định sẽ dành cả ngày chủ nhật cuối tuần để cùng bạn đi chơi. Nhưng khi nhìn thấy mẹ đi làm vất vả cả ngày, khi về nhà lại phải tất bật với công việc nhà khác, em đã quyết định sẽ ở nhà để giúp mẹ những việc vặt như quét nhà, phơi áo quần, rửa bát… Còn việc đi chơi sẽ dời lại sau.

Sau 1 năm, em đã tiết kiệm được một số tiền nhất định trong chú heo đất, em định khi heo đầy thì sẽ đi mua chiếc mô hình đồ chơi mình yêu thích. Nhưng gần đến ngày đó, thì em nghe tin miền Trung bão lụt nặng nề, nhiều bạn nhỏ mất hết áo quần, sách vở mà hoàn cảnh gia đình lại vô cùng khó khăn. Thế là em đã đem số tiền đó cùng mọi người quyên góp cho các bạn nhỏ khó khăn ấy.

Sự việc bất ngờ xảy ra: Em và các bạn trốn học đi chơi điện tử, nhưng bị cô giáo phát hiện ra, báo về cho mẹ. Khi biết chuyện, em thấy mẹ rất buồn. Điều đó khiến em tự hứa sẽ thay đổi bản thân, cố gắng học hành chăm chỉ.

Em từng xảy ra sự việc bất ngờ: một lần, em đã không nghe lời mẹ trốn đi chơi nắng cả buổi trưa và về bị sốt. 

Từ đó, em rút ra bài học cần nghe lời người lớn, tránh đi chơi trời nắng gay gắt sẽ dễ bị ốm.

Vì giọt sương lạnh toát rơi bộp xuống cổ, làm Bọ Dừa sực nhớ đến đến quê nhà. Mà suốt bao năm nay, Bọ Dừa đi xa biền biệt, mải lo làm ăn nên quên khuấy đi mất. Thế nên, Bọ Dừa quyết định về quê.

Nhờ có giọt sương đêm lạnh toát bộp rơi xuống cổ, Bọ Dừa mới sực nhớ đến quê nhà. Cái xóm nhỏ heo hút này giống cái xóm của ông thời thơ ấu, bao nhiêu năm biền biệt đi xa, mải làm ăn khiến ông quên mất. Vậy nên Bọ Dừa quyết định về thăm quê.

Vì khi giọt sương lạnh toát rơi bộp xuống cổ, ông sực nhớ quê nhà, bao nhiêu năm biền biệt đi xa, mải làm ăn, ông quên khuấy đi mất. 

Cụ Cóc nói rằng “Có khi người ta thức trắng đêm chỉ vì một giọt sương” có nghĩa là: con người dù mạnh mẽ đến đâu thì cũng có lúc phải rung cảm, yếu lòng vì những điều tưởng như nhỏ nhặt nhất.

Ở đây, giọt sương chính là chìa khóa mở ra cánh cửa dẫn về miền tuổi thơ ở quê hương của Bọ Dừa. Bấy lâu nay, thế giới ấy ngủ sâu trong kí ức của ông vì ông mải lo làm ăn. Nay chỉ một giọt sương nhỏ bé đã đánh thức tất cả, gợi lên trong Bọ Dừa nỗi nhớ quê hương da diết đến mức ông phải thức trắng cả đêm.

- Lời của cụ giáo Cóc: “Ấy đấy, chú thấy chưa. Có khi người ta thức trắng chỉ vì một giọt sương.”

- Ý nghĩa: Ở đây, điều khiến Bọ Dừa mất ngủ không phải là một giọt sương. Mà giọt sương là hình ảnh biểu tượng, gợi nhắc Bọ Dừa nhớ về quê hương. Nỗi nhớ quê hương đã khiến Bọ Dừa mất ngủ, sáng hôm sau quyết tâm về quê.

Theo em, lời cụ giáo Cóc có ý nghĩa: vì một giọt sương đã khiến người ta thức trắng đêm, vì một kỉ niệm trong quá khứ ùa về khiến Bọ Dừa sực tỉnh, giật mình, suy nghĩ về những điều đã bỏ quên từ lâu, đó chính là nỗi nhớ quê nhà.

Truyện kể theo ngôi thứ 3 (người kể chuyện giấu mình)

Truyện gồm các nhân vật: Thằn Lằn, Bọ Dừa, cụ giáo Cóc

- Truyện kể theo ngôi thứ ba.

- Nhân vật trong truyện gồm: ông khách Bọ Dừa, Thằn Lằn, cụ giáo Cóc.

- Ngôi kể: thứ ba

- Nhân vật: ông khách Bọ Dừa, Thằn Lằn, cụ giáo Cóc.

Đoạn văn được kể bằng lời của nhân vật (những âm thanh và cảm nhận của Bọ Dừa)

Đoạn văn được kể bằng lời của người kể chuyện

Lời của người kể chuyện

Sắp xếp lại các sự việc đúng trật tự như sau: e – b – d – a – c

- Theo em, sự kiện a. Sáng hôm sau, sau khi kể cho Thằn Lằn nghe về một đêm mất ngủ của mình, Bọ Dừa khoác ba lô hành lí lên vai, chào tạm biệt Thằn Lằn để về quê là quan trọng nhất.

- Vì sự kiện này có ý nghĩa quan trọng, là một bước ngoặt to lớn của Bọ Dừa. Sau những nghĩ suy, cảm nhận của một đêm không ngủ, và nhờ giọt sương đêm mà ông hạ quyết tâm trở về quê hương yêu dấu.

Sắp xếp: e - b - d - a - c

Sự việc quan trọng nhất là a. Vì sự việc này đã gửi gắm ý nghĩa sâu sắc của câu chuyện: Tình yêu dành cho quê hương.

- Sắp xếp các sự việc: e – b – d – a – c

- Theo em sự việc a: “Sáng hôm sau, sau khi kể cho Thằn Lằn nghe về một đêm mất ngủ của mình, Bọ Dừa khoác ba lô hành lí lên vai, chào tạm biệt Thằn Lằn để về quê “ là quan trọng nhất. 

- Vì sự việc này có ý nghĩa sâu sắc, sau một đêm mất ngủ, Bọ Dừa nhận ra bao năm biền biệt đi xa mà ông quên mất quê hương, nay muốn quay trở về quê hương sau bao năm xa cách, quên lãng.

- Tác giả đã sử dụng xuyên suốt biện pháp nhân hóa để miêu tả các loại bọ cánh cứng. Ngoài ra, còn sử dụng các biện pháp như:

• Điệp (chủ ngữ anh)
• So sánh (dài như 2 sợi ăng ten)

- Đặc điểm nổi bật của truyện đồng thoại: sử dụng biện pháp nhân hóa, giúp các con vật, đồ vật có hành động, suy nghĩ, tình cảm như con người.

- Tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ:

• Điệp ngữ “Anh” kết hợp với nhân hóa (hành động con người: đào, lặn; đặc điểm con người: béo tốt, gầy còm, hiền lành nhút nhát, ngổ ngáo)
• So sánh: “Anh ria dài như hai sợi ăng ten vắt vẻo”.

- Điều này thể hiện đặc điểm nổi bật của truyện đồng thoại: Phản ánh đặc điểm sinh hoạt của loài vật, vừa thể hiện đặc điểm của con người

- Tác giả đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật:

    + Điệp từ “anh” được lặp lại 9 lần ở đầu mỗi câu 

    +  Bên cạnh đó tác giả còn sử dụng nghệ thuật so sánh

    +  Và nghệ thuật nhân hóa

    +  Nghệ thuật liệt kê

    +  Sử dụng nhiều từ láy. 

- Tác dụng: Nhằm nhấn mạnh, diễn tả sự đa dạng, phong phú và miêu tả sinh động, gợi cảm hơn về các loài bọ cánh cứng.

- Qua đoạn văn cũng thể hiện đặc điểm truyện đồng thoại:

+ Nhân vật trong truyện là loài vật được nhân hoá: gọi các loại bọ cánh cứng là “Anh”

+ Phản ánh đặc điểm sinh hoạt của loài vật bọ cánh cứng

Lí do khiến Bọ Dừa quyết định về quê sau một đêm mất ngủ: chính là nỗi nhớ quê hương da diết được gợi lên nhờ những hình ảnh, âm thanh quen thuộc ở xóm Bờ Giậu. Đặc biệt chính là nhờ giọt sương đêm lạnh lẽo, như một chiếc chìa khóa mở rộng cánh cửa dẫn lối về quê hương trong miền kí ức, thôi thúc Bọ Dừa tìm về quê nhà.

Trong đêm thanh vắng, Bọ Dừa nghe thấy những âm thanh quen thuộc. Đặc biệt là giọt sương rơi bất ngờ xuống cổ khiến ông sực nhớ quê nhà. Những âm thanh, hình ảnh đó đã gợi nhắc Bọ Dừa về hình ảnh quê hương.

Nguyên nhân: Bọ Dừa nhớ quê hương

- Trải nghiệm của Bọ Dừa trong đêm ấy, là sự gần gũi, hòa mình vào thiên nhiên (quan sát được trời nhiều mây, nghe tiếng lá xào xạc, tiếng côn trùng rỉ rả mãi một điệu buồn, tiếng Tắc Kè khuya gọi cửa, tiếng Ốc Sên đi làm về, tiếng thở dài của gió, tiếng lộp độp của sương...)

- Thông điệp mà tác giả gửi đến chúng ta: hãy gần gũi và hòa mình vào thiên nhiên để cảm nhận được những vẻ đẹp diệu kì của thiên nhiên rộng lớn

- Trải nghiệm của Bọ Dừa trong đêm ấy: ngủ ngoài trời, dưới vòm lá trúc và lắng nghe những âm thanh lá cây xào xạc, tiếng côn trùng trong lòng đất rỉ rả...

- Tác giả muốn gửi gắm: Đôi khi cuộc sống bận rộn khiến con người quên đi những điều gần gũi, thân thuộc.

- Trải nghiệm: ngủ ngoài trời, dưới vòm lá trúc

- Tác giả muốn gửi gắm: tình yêu quê hương

Nếu là tác giả, em sẽ kết thúc câu chuyện bằng hình ảnh Bọ Dừa bay liên tục và trở về được quê nhà. Ở đó, Bọ Dừa gặp lại người thân quen của mình, hạnh phúc đoàn tụ. Và Bọ Dừa sẽ đi thăm từng nơi một mà mình đã từng gắn bó, để hoài niệm lại những kí ức tuổi thơ.

- Câu chuyện kết thúc mở: bằng việc Thằn Lằn đến kể cho cụ giáo Cóc nghe về việc Bọ Dừa mất ngủ, và lời nhận xét của cụ giáo: “Ấy đấy, chú thấy chưa. Có khi người ta thức trắng chỉ vì một giọt sương”.

- Có thể kết thúc câu chuyện theo cách: Bọ Dừa quay trở lại quê hương, mọi thứ vẫn như trước. Ông gặp gỡ lại những người bạn xưa, ôn lại kỉ niệm.

Truyện có kết thúc mở. 

- Cách kết thúc đó của tác giả để mỗi người đọc sẽ tự cảm nhận, tự suy nghĩ và chiêm nghiệm về lời nói của cụ giáo.

- Học sinh có thể tự do lựa chọn cách kết thúc: mở/ đóng, có hậu/ không có hậu và lí giải phù hợp.