Soạn bài Lặng lẽ Sa Pa
Video hướng dẫn giải
Nội dung chính
| Truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa khắc họa thành công hình ảnh những người lao động bình thường, mà tiêu biểu là anh thanh niên làm công tác khí tượng ở một mình trên đỉnh núi cao. Qua đó, truyện khẳng định vẻ đẹp của con người lao động và ý nghĩa của những công việc thầm lặng. |
Trước khi đọc
(trang 15, SGK Ngữ văn 8, tập 2)
Nêu suy nghĩ của em về những người đang sống ở nơi xa xôi, hẻo lánh và làm các công việc vất vả, âm thầm.
Phương pháp giải:
Trình bày suy nghĩ của em.
Lời giải chi tiết:
Những người đang sống ở nơi xa xôi, hẻo lánh và làm các công việc vất vả, âm thầm là những con người dũng cảm và kiên cường.
Đọc văn bản 1
Câu 1 (trang 18, SGK Ngữ văn 8, tập 2)
Vì sao người họa sĩ có cảm giác bối rối?
Phương pháp giải:
Chú ý đoạn “Anh thanh niên đang nói, dừng lại … một chuyến đi dài”
Lời giải chi tiết:
Vì họa sĩ đã bắt gặp một vẻ đẹp - điều ông vẫn ao ước được biết
Đọc văn bản 2
Câu 2 (trang 20, SGK Ngữ văn 8, tập 2)
Vì sao họa sĩ phác họa bức chân dung anh thanh niên ngay trong lần đầu gặp mặt?
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản để trả lời.
Lời giải chi tiết:
Vì ông họa sĩ đã xúc động trước sự cởi mở, chân thành của anh thanh niên.
Đọc văn bản 3
Câu 3 (trang 21, SGK Ngữ văn 8, tập 2)
Ông họa sĩ và cô kĩ sư có thái độ, cảm xúc như thế nào khi chia tay anh thanh niên?
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản để trả lời.
Lời giải chi tiết:
Khi chia tay anh thanh niên, ông họa sĩ và cô kỹ sư đều thấy lưu luyến.
Sau khi đọc 1
Câu 1 (trang 22, SGK Ngữ văn 8, tập 2)
Xác định đề tài của truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa.
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản để trả lời.
Lời giải chi tiết:
Đề tài: những người lao động đảm nhận các công việc thầm lặng, đóng góp vào công cuộc xây dựng đất nước trong những năm 1970.
Sau khi đọc 2
Câu 2 (trang 22, SGK Ngữ văn 8, tập 2)
Tóm tắt tác phẩm và nêu nhận xét về kiểu cốt truyện.
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản để trả lời.
Lời giải chi tiết:
Tóm tắt:
- Kể về cuộc gặp gỡ tình cờ giữa các nhân vật: ông họa sĩ già, cô kỹ sư trẻ, bác lái xe và anh thanh niên làm khí tượng trên đỉnh núi Yên Sơn.
- Ông họa sĩ và cô gái lên thăm nơi ở và làm việc trên núi của anh thanh niên và nghe anh bộc bạch về công việc, về cuộc sống, về những suy nghĩ của mình.
- Ông họa sĩ đã kịp ghi lại ký họa chân dung anh. Anh muốn giới thiệu với ông họa sĩ những người khác xứng đáng hơn để vẽ. Họ chia tay nhau trong niềm xúc động.
=> Nhận xét: Cốt tuyện đơn giản xoay quanh tình huống gặp gỡ bất ngờ
Sau khi đọc 3
Câu 3 (trang 22, SGK Ngữ văn 8, tập 2)
Nhân vật anh thanh niên được nhà văn miêu tả qua những chi tiết nào (ngoại hình, lời nói, hành động, suy nghĩ, hoàn cảnh sống, công việc, mối quan hệ với các nhân vật khác)? Hãy dựa vào một số chi tiết tiêu biểu để nhận xét về tính cách của nhân vật.
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản và nêu nhận xét của em.
Lời giải chi tiết:
|
Các chi tiết miêu tả nhân vật anh thanh niên |
|
|
Ngoại hình |
hai mươi bảy tuổi, tầm vóc bé nhỏ, nét mặt rạng rỡ,... |
|
Hoàn cảnh sống |
sống một mình trên đỉnh núi, bốn bề chỉ có cây cỏ và mây mù lạnh lẽo; căn nhà ba gian rất gọn gàng, ngăn nắp; có niềm vui đọc sách,... |
|
Công việc |
làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu trên đỉnh Yên Sơn cao hai nghìn sáu trăm mét: đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây, đo chấn động mặt đất, dự báo thời tiết hằng ngày, phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu |
|
Lời nói |
lời tâm sự của anh thanh niên với ông hoạ sĩ và cô kĩ sư về công việc của mình; lời giới thiệu những người khác xứng đáng hơn mình để ông hoạ sĩ vẽ chân dung |
|
Hành động |
lấy khúc cây chắn ngang đường để gặp mọi người, trao bó hoa cho cô kĩ sư trẻ,.. |
|
Cảm xúc, suy nghĩ |
khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được?; Nhưng từ hôm ấy, cháu sống thật hạnh phúc,... |
|
Quan hệ với các nhân vật khác |
gửi bác lái xe củ tam thất vì “bác gái vừa ốm dậy”; trao bó hoa đã cắt cho cô kĩ sư nông nghiệp trong lần đầu gặp gỡ, “ấn cái làn trứng” vào tay ông hoạ sĩ để mọi người ăn trưa. |
|
Nhận xét tích cách |
là một chàng trai có lối sống giản dị, ngăn nắp, khiêm tốn, yêu công việc và có trách nhiệm với những gì mình làm |
Sau khi đọc 4
Câu 4 (trang 22, SGK Ngữ văn 8, tập 2)
Chân dung nhân vật anh thanh niên hiện ra qua cảm nhận và suy nghĩ của những nhân vật nào? Cách xây dựng nhân vật như vậy có tác dụng gì?
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản để trả lời.
Lời giải chi tiết:
- Chân dung nhân vật anh thanh niên được hiện ra qua cảm nhận, suy nghĩ của các nhân vật: bác lái xe, ông họa sĩ và cô kĩ sư.
- Tác dụng: giúp nhân vật hiện lên qua cái nhìn đa chiều, khiến vẻ đẹp của nhân vật càng thêm trong sáng, lấp lánh, nhưng vẫn gợi cảm giác chân thực.
Sau khi đọc 5
Câu 5 (trang 22, SGK Ngữ văn 8, tập 2)
Tìm một số chi tiết thể hiện cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật ông họa sĩ về con người và nghệ thuật. Trên cơ sở đó, em hãy nhận xét về vai trò của nhân vật này trong tác phẩm.
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản để xác định chi tiết thể hiện cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật ông họa sĩ về con người và nghệ thuật. Từ đó, nêu nhận xét của em về vai trò của nhân vật này trong tác phẩm.
Lời giải chi tiết:
- Về con người: Vì họa sĩ đã bắt gặp một điều thật ra ông vẫn ao ước được biết, ôi, một nét thôi đủ khẳng định một tâm hồn, khơi gợi một ý sáng tác, một nét mới đủ là giá trị một chuyến đi dài.
- Về nghệ thuật: Chao ôi, bắt gặp một con người như anh ta là một cơ hội hãn hữu cho sáng tác, nhưng hoàn thành được sáng tác còn là một chặng đường dài,…
=> Nhận xét: Nhân vật ông họa sĩ có vai trò quan trọng, là điểm nhìn chủ yếu của tác phẩm.
Sau khi đọc 6
Câu 6 (trang 22, SGK Ngữ văn 8, tập 2)
Những bức tranh thiên nhiên Sa Pa tuyệt đẹp đã góp phần tạo nên chất thơ cho tác phẩm. Hãy chọn một đoạn văn tả cảnh Sa Pa mà em ấn tượng nhất và nêu cảm nhận.
Phương pháp giải:
Chọn một đoạn văn tả cảnh Sa Pa mà em ấn tượng nhất và nêu cảm nhận cá nhân.
Lời giải chi tiết:
“Nắng bây giờ bắt đầu len tới, đốt cháy rừng cây. Những cây thông chỉ cao quá đầu, rung tít trong nắng những ngón tay bằng bạc dưới cái nhìn bao che của những cây tử kinh thỉnh thoảng nhô cái đầu màu hoa cà lên trên màu xanh của rừng. Mây bị nắng xua, cuộn tròn lại từng cục, lăn trên các vòm lá ướt sương, rơi xuống đường cái, luồn cả vào gầm xe.”
=> Đoạn văn trên cho ta cảm nhận được một bức tranh thiên nhiên Sa Pa đầy màu sắc và ánh áng. Thiên nhiên hiện lên sinh động như một bức tranh với vẻ đẹp đặc trưng của nắng, gió, của mây trời giữa vùng núi cao Sa Pa.
Sau khi đọc 7
Câu 7 (trang 22, SGK Ngữ văn 8, tập 2)
Tác phẩm gợi cho em những suy nghĩ, bài học gì?
Phương pháp giải:
Trình bày suy nghĩ và những liên hệ bài học của em khi đọc tác phẩm.
Lời giải chi tiết:
- Suy nghĩ về ý nghĩa, niềm vui của lao động
- Bài học về sự cống hiến cho cộng đồng; trân trọng những con người lao động thầm lặng, hi sinh cho đất nước,…
Viết
(trang 22, SGK Ngữ văn 8, tập 2)
Tưởng tượng em là nhân vật ông họa sĩ, hãy ghi lại cảm nghĩ của mình sau cuộc gặp gỡ bất ngờ với anh thanh niên trên đỉnh Yên Sơn trong một đoạn văn (khoảng 7 – 9 câu).
Phương pháp giải:
Đóng vai ông họa sĩ để ghi lại cảm nghĩ về cuộc gặp gỡ bất ngờ với anh thanh niên.
Lời giải chi tiết:
Bài tham khảo 1:
Tôi là một họa sĩ già, công việc đòi hỏi tôi phải đi nhiều nơi, gặp gỡ nhiều người để lấy cảm hứng sáng tác. Nhưng, cái cuộc gặp gỡ đặc biệt hôm đó – ở Sa Pa – với một anh thanh niên trẻ tuổi làm công tác khí tượng, là cuộc gặp mà tôi nhớ mãi trong đời mình. Anh được gọi là người cô độc nhất thế gian, rất thèm người. Được nhìn thấy anh tôi cảm thấy xúc động mạnh. Sau khi tặng bó hoa cho cô gái trẻ, tôi được nghe anh thanh niên say sưa kể về công việc của mình. Đó là một công việc vất vả, thầm lặng nhưng rất ý nghĩa, phục vụ cho mọi người, cho kháng chiến. Cuộc nói chuyện ngắn ngủi của chúng tôi rồi cũng đến lúc kết thúc trong tiếc nuối. Tôi và cô kĩ sư trẻ vội chào tạm biệt anh thanh niên để đi xuống đồi. Trước khi trở lại xe, tôi không quên hứa với anh thanh niên rằng chắc chắn tôi sẽ trở lại – trở lại để hoàn thành tác phẩm nghệ thuật mà tôi vừa mới ấp ủ.
Bài tham khảo 2:
Buổi gặp gỡ ngắn ngủi kết thúc. Ba mươi phút trôi qua như chớp nhoáng. Tôi thấy tiếc quá, tôi muốn ở lại thêm chút nữa nhưng không được. Bác lái xe thúc giục chúng tôi lên đường. Ra đến cửa, tôi cầm tay anh lắc lắc nói sẽ quay lại và sẽ ở chơi trò chuyện với nah mấy hôm. Anh mỉm cười thật tươi gật đầu đồng ý. Tôi sẽ dành thời gian để hoàn thiện bức tranh về anh. Tôi sẽ làm cho mọi người hiểu rõ và trân trọng anh, trân trọng tất cả những con người đang âm thầm làm việc ở những nơi xa xôi, hẻo lánh không người. Họ thực sự là những anh hùng.