Soạn bài Lục Vân Tiên đánh cướp, cứu Kiều Nguyệt Nga

- Nhân vật anh hùng: Thạch Sanh

- Nguyên nhân: có tài năng, tốt bụng,...

- Nhân vật anh hùng mà em yêu thích nhất là Thánh Gióng.

- Điều ở nhân vật gây ấn tượng nhất với em là sự dũng cảm, gan dạ. Sau khi nghe tin đất nước có giặc ngoại xâm, thánh Gióng không ngần ngại, lập tức nhờ triều đình rèn cho mình áo giáp, vũ khí, ngựa để đánh giặc. Chàng một mình lao ra chiến trường, nhổ bụi tre mà đánh thắng được giặc Ân.

Nhân vật anh hùng em yêu thích nhất: anh hùng Phan Đình Giót

Điều em ấn tượng nhất ở anh ấy là sự dũng cảm, tinh thần yêu nước cháy bỏng. Anh sẵn sàng hi sinh thân mình bịt lỗ châu mai, góp phần làm nên chiến thắng cho quân ta.

- Hành động:

+ Ghé lại bên đàng.

+ Bẻ cây làm gậy nhắm làng xông vô.

+ Kêu.

+ Tả đột hữu xông.

+ Dẹp rồi lũ kiến chòm ong.

+ Hỏi

+ Nghe nói liền cười.

- Lời nói:

+ Bớ đảng hung đồ, / Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân.

+ Ai than khóc ở trong xe nầy?

+ Làm ơn há dễ trông người trả ơn. / Nay đà rõ đặng nguồn cơn, / Nào ai tính thiệt so hơn làm gì,  / Nhớ câu kiến nghĩa bất vi, / Làm người thế ấy cũng phi anh hùng.

- Hành động: ghé lại, bẻ cây, xông vô, tả đột hữu xông.

- Lời nói: 

+ “Kêu rằng : Bớ đảng hung đồ

+ Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân.”

- Hành động: ghé lại, bẻ cây làm gậy, nhắm làng xông vô, kêu, tả đột hữu xông, dẹp, hỏi, nghe nói liền cười

- Lời nói:

... Bớ đảng hung đồ,

Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân.

Ai than khóc ở trong xe nầy?

Làm ơn há dễ trông người trả ơn

Nay đà rõ đặng nguồn cơn

Nào ai tính thiệt so hơn làm gì

Nhớ câu kiến nghĩa bất vi

Làm người thế ấy cũng phi anh hùng.

Hình ảnh Lục Vân Tiên: chỉ có một mình, tay không đánh cướp, không hề run sợ, vẫn "bẻ cây làm gậy" xông vào đánh cướp.

- Hình ảnh Lục Vân Tiên giữa vòng vây của bọn cướp vô cùng hào kiệt, anh dũng, t toát lên được chí khí anh hùng của chàng:

+ Vũ khí của chàng chỉ là cành cây, nhưng lại “nhắm làng xông vô”, tra hỏi bọn cướp.

+ Khi bị địch tứ phía vây hãm, chàng ‘tả đột hữu xông”, tung hoành dũng mãnh, phá vỡ vòng vây bọn cướp.

+ Tên tướng bị Lục Vân Tiên “một gậy” mà bị “thân vong”.

Lục Vân Tiên hiện lên dũng cảm, mạnh mẽ, xứng đáng là một anh hùng hào kiệt

Thưa rằng “Tôi Kiều Nguyệt Nga”

Con nầy tì tất tên là Kim Liên.

Quê nhà ở quận Tây Xuyên,...

Lời nói của Kiều Nguyệt Nga:

+ Tôi Kiều Nguyệt Nga, / Con nầy tì tất tên là Kim Liên. Quê nhà ở quân Tây Xuyên, / Cha làm tri phủ ở miền Hà Khê.

+ Sai quân đem bức thơ về, / Rước tôi qua đó định bề nghi gia. / Làm con đâu dám cãi nha,/ Ví dầu ngàn dặm đường xa cũng đành.

+ Chẳng qua là sự bất bình, / Hay vầy cũng chẳng đăng trình làm chi. / Lâm nguy chẳng gặp giải nguy,/ Tiết trăm năm cũng bỏ đi một hồi.

+ Trước xe quân tử tạm ngồi,/ Xin cho tiện thiếp lạy rồi sẽ thưa./ Chút tôi liễu yếu đào thơ,/ Giữa đường lâm phải bụi dơ dã phần.

+ Hà Khê qua đó cũng gần,/ Xin theo cùng thiếp đền ân cho chàng./ Gặp dây đương lúc giữa đàng,/ Của tiền chẳng có bạc vàng cũng không./ Gẫm câu báo đức thù công,/ Lấy chi cho phỉ tấm lòng cùng ngươi.

Từ câu "Tôi Kiều Nguyệt Nga" đến "Lấy chi cho phỉ tấm lòng cùng ngươi"

Làm ơn há dễ trông người trả ơn.

Nay đà rõ đặng nguồn cơn,

Nào au tính thiệt so hơn làm gì...

Lời đáp của Lục Vân Tiên:

+ Làm ơn há dễ trông người trả ơn./ Nay đà rõ đặng nguồn cơn,/ Nào ai tính thiệt so hơn làm gì.

+ Nhớ câu kiến nghĩa bất vi,/ Làm người thế ấy cũng phi anh hùng.

Từ "Làm ơn há dễ trông người trả ơn" đến "Làm người thế ấy cũng phi anh hùng"

- Phần 1 (14 câu đầu): Lục Vân Tiên đánh cướp.

- Phần 2 (Còn lại): Lục Vân Tiên trò chuyện cùng Kiều Nguyệt Nga.

- 14 câu đầu: Lục Vân Tiên đánh cướp.

- Còn lại: Lục Vân Tiên trò chuyện cùng Kiều Nguyệt Nga.

- Lời người kể chuyện: là những câu thơ bình thường

- Lời nhân vật: đặt trong dấu ngoặc kép

“Thằng nào dám tới lẫy lừng vào đây?

Trước gây việc dữ tại mầy…”

- Lời đối thoại của các nhân vật trong đoạn trích: Là những câu thơ được đặt sau dấu hai chấm và trong ngoặc kép:

+ Bớ đảng hung đồ… hại dân.

+ Thằng nào dám tới lẫy lừng…. bốn phía phủ vây bịt bùng.

+ Ai than khóc ở trong xe nầy?

+ Tôi Kiều Nguyệt Nga… tấm lòng cùng ngươi.

+ Làm ơn há dễ trông người trả ơn… cũng phi anh hùng.

- Lời người kể chuyện: phần còn lại.

a. Lí do: Chứng kiến cảnh lũ cướp hoành hành, đang gây họa cho người dân, bản tính cương trực, căm ghét cái ác lại đề cao hành động nhân nghĩa đã thôi thúc Vân Tiên hành động

b.Từ ngữ hình ảnh thể hiện tính cách: Chàng không kịp chuẩn bị gì mà tiện tay bẻ luôn cành cây bên đường để làm vũ khí diệt trừ cái ác “Bẻ cây làm gậy nhằm đằng xông vô”. Không chỉ nhân nghĩa trong hành động mà lời nói của chàng cũng thể hiện được tính cách cương trực, thẳng thắn của chàng “Kêu rằng bớ đảng hung đồ/ Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân”.

c. Thái độ tình cảm của người kể chuyện: Tác giả miêu tả chủ yếu thông qua các từ ngữ chỉ hành động, bày tỏ sự ngưỡng mộ khâm phục trước vẻ đẹp và tinh thần cứu giúp người khác.

a. Bản tính cương trực, căm ghét cái ác lại đề cao hành động nhân nghĩa đã thôi thúc Vân Tiên hành động

b. Chàng không kịp chuẩn bị gì mà tiện tay bẻ luôn cành cây bên đường để làm vũ khí diệt trừ cái ác “Bẻ cây làm gậy nhằm đằng xông vô”. Không chỉ nhân nghĩa trong hành động mà lời nói của chàng cũng thể hiện được tính cách cương trực, thẳng thắn của chàng “Kêu rằng bớ đảng hung đồ/ Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân”.

c. Thái độ, tình cảm: bày tỏ sự ngưỡng mộ khâm phục trước vẻ đẹp và tinh thần cứu giúp người khác.

a) Lý do:

Bọn cướp là kẻ xấu xa, độc ác và đang giở trò xấu với con gái nhà lành

Lục Vân Tiên là người tốt bụng, dũng cảm, thương người

b) 

c) Thái độ, tình cảm: ngợi ca, trân trọng, thán phục, kính nể

- Lối xưng hô (quân tử, chàng - thiếp) và lời nói khiêm nhường, lễ phép, thể hiện thái độ trân trọng ân nhân: Thưa rằng ... Xin cho tiện thiếp ... Xin theo cùng thiếp ...

- Chi tiết xin được lạy tạ ơn cứu mạng và thiết tha mời Lục Vân Tiên đến nơi cha mình đang làm quan để báo đền ân nghĩa.

- Con gái khuê các, thùy mị, nết na, có học thức: xưng hô “tiện thiếp – quân tử”, lời nói khiêm nhường, mực thước; thái độ kính trọng, hàm ơn.

- Trọng tình nghĩa: nhận sự cứu giúp của Vân Tiên, mong được trả ơn chàng.

- Người con hiếu thảo: vâng lời cha mẹ làm lễ nghi gia dù lòng không muốn.

- Kiều Nguyệt Nga là một tiểu thư khuê các, thùy mị, có học thức.

- Sau khi nghe lời lẽ của Lục Vân Tiên, Kiều Nguyệt Nga biết người cứu mình là một nam tử hán, liền kể rõ sự tình: Nàng cùng với tì tất tên là Kim Liên, quê ở quận Tây Xuyên, cha là tri phủ miền Hà Khê nhận được bức thư của cha đến đó để định việc hôn nhân:

Trước xe quân tử tạm ngồi

Xin cho tiện thiếp lạy rồi sẽ thưa

- Kiều Nguyệt Nga còn bộc lộ mong muốn Lục Vân Tiên đi cùng mình đến gặp cha để đền tạ công ơn:

Gẫm câu báo đức thù công

Lấy chi cho phỉ tấm lòng cùng ngươi

=> Thể hiện Kiều Nguyệt Nga là một tiểu thư khuê các, là con người biết trước sau, hiếu nghĩa.

- Quan niệm về người anh hùng thể hiện qua hai câu thơ: “Nhớ câu kiến nghĩa bất vi/ Làm người thế ấy cũng phi anh hùng”.

- Em đồng tình với quan niệm trên, vì ta hiểu được quan niệm người anh hùng phải là người có tài trí phi thường để thấy hoạn nạn thì sẵn sàng cứu giúp vô tư đem lại điều tốt đẹp cho mọi người, người anh hùng phải là người hành động vì nghĩa, vì lẽ phải, vì lẽ công bằng.

- Câu nói của Lục Vân Tiên thể hiện quan niệm về người anh hùng: “Nhớ câu kiến nghĩa bất vi,/ Làm người thế ấy cũng phi anh hùng”.

- Em đồng tình với quan niệm đó vì:

+ Người anh hùng phải là người đánh bại cái xấu, thấy cái ác đang làm hại điều thiện thì không thể “khoanh tay đứng nhìn”.

+ Người anh hùng cũng không nên cứu giúp người khác với mong muốn được trả ơn. Điều khiến người anh hùng ấy cảm thấy tự hào, vui vẻ là đã giúp ích được cho cuộc đời.

Câu nói: Nhớ câu kiến ngãi bất vi,/Làm người thế ấy cũng phi anh hùng.

Thể hiện phương châm sống của một đáng nam nhi: thấy việc nghĩa không làm thì không phải là anh hùng.

Ý kiến: đồng tình, nguyên nhân: người anh hùng là người có thể cứu người giúp đời.

- Nhân vật trong đoạn trích được miêu tả chủ yếu qua hành động, ngôn ngữ, cử chỉ. Một phần vì Nguyễn Đình Chiểu là một nhà thơ mù, cảm nhận mọi việc xung quanh chủ yếu là hành động lời nói tốt hơn.

- Kiểu kết cấu truyền thống được sử dụng: trình tự thời gian và kết cấu người tốt gặp gian truân, bị hãm hại nhưng được phù trợ và cứu giúp, cuối cùng được đền đáp xứng đáng (anh hùng cứu mĩ nhân). Đây là kết cấu thể hiện khát vọng nhân dân ở hiền gặp lành.

- Nhân vật trong đoạn trích được miêu tả chủ yếu qua hành động, ngôn ngữ, cử chỉ.

- Kiểu kết cấu truyền thống thể hiện khát vọng nhân dân ở hiền gặp lành: trình tự thời gian và kết cấu người tốt gặp gian truân, bị hãm hại nhưng được phù trợ và cứu giúp, cuối cùng được đền đáp xứng đáng (anh hùng cứu mĩ nhân).

Ngôn ngữ bình dân, giản dị và gần gũi trong đời sống hàng ngày của người Nam Bộ.

Ngôn ngữ phù hợp với đối tượng tiếp nhận: nhân dân - dễ đọc, dễ hiểu và dễ nhớ.a

Đoạn trích Lục Vân Tiên đánh cướp, cứu Kiều Nguyệt Nga đã khiến em hết sức thích thú và bất ngờ, bởi tính cách hào sảng, không màng danh lợi của Lục Vân Tiên. Tính cách cao cả, đẹp đẽ ấy thể hiện ở lời từ chối của chàng khi Kiều Nguyệt Nga tỏ ý muốn đền ân: “Nào ai tính thiệt so hơn làm gì”. Lục Vân Tiên mang bản chất là con người dám xả thân, quên đi sự hiểm nguy để giúp mọi người, việc chàng từ chối vàng bạc, hay lời báo ơn của Kiều Nguyệt Nga cũng là điều dễ hiểu. Đối với Lục Vân Tiên, chàng quan niệm: “Làm ơn há dễ trông người trả ơn”, tức là đã làm việc thiện thì không nên bắt buộc, mong chờ người được giúp sẽ trả ơn mình ngay lập tức. Chính vì nét tính cách tuyệt vời ấy của chàng mà sau này, khi gặp hiểm nguy, chàng được Kiều Nguyệt Nga và tất cả mọi người cứu giúp, che chở. Như vậy, ngoài sự dũng cảm, gan dạ, chí phí ngút trời, Lục Vân Tiên còn “sáng ngời” phẩm chất “cho đi mà không cần nhận lại”. Mặc dù Lục Vân Tiên là con người cách chúng ta đến cả thế kỉ, song, mọi người vẫn nên học hỏi những nhân cách tốt đẹp của chàng để trở thành con người có ích trong xã hội.

Trong đoạn trích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga, tôi đặc biệt thích nhân vật Kiều Nguyệt Nga. Nhân vật này hiện lên với nhiều phẩm chất tốt đẹp, nhưng tôi ấn tượng nhất với sự nhân nghĩa. Kiều Nguyệt Nga đã có cuộc trò chuyện với Lục Vân Tiên, nàng kể rõ mọi sự tình. Sau đó, nàng hy vọng có thể trả ơn cho Lục Vân Tiên - đó là biểu hiện của một con người nhân nghĩa, luôn đề cao đạo lý “đền ơn đáp nghĩa” đối với ân nhân của mình. Nếu lần đầu chỉ là hành động quỳ lạy - người đọc có thể hiểu nhầm là lời cảm ơn sáo rỗng thì ở đây, chúng ta đã thấy được sự chân tình của Nguyệt Nga muốn trả ơn - không chỉ là cái ơn cứu mạng mà còn là cái ơn đã bảo vệ danh tiết - điều quan trọng nhất đối với người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Và cũng chính bởi tấm lòng hiệp nghĩa đó, Kiều Nguyệt Nga còn bày tỏ mong muốn gắn bó với Lục Vân Tiên đến trọn đời.

Trong đoạn trích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga, chúng ta không thấy nhiều điều về Kiều Nguyệt Nga do tác giả cũng không miêu tả chi tiết. Những điều mà ta thấy được chỉ qua lời nói, cử chỉ trong cuộc trò chuyện với Lục Vân Tiên thôi nhưng cũng có thể thấy cô là một người có nhiều đức tính tốt đẹp đặc trưng của người phụ nữ Việt Nam. Qua lời nói của mình, người đọc có thể thấy cô Kiều Nguyệt Nga là một cô gái thanh lịch, khiêm tốn, nhẹ nhàng và là người được học hành tử tế. Cách Nguyệt Nga xưng hô với Lục Vân Tiên rất khiêm tốn, cô gọi Lục Vân Tiên là “quân tử” và tự xưng là “tiện thiếp”. Cách nói chuyện của cô vừa nhẹ nhàng lại sâu sắc. Khi Vân Tiên hỏi nguyên nhân cô gặp tai họa từ bọn cướp, Nguyệt Nga trả lời rõ ràng và ngắn gọn. Câu trả lời của cô không chỉ hoàn toàn phù hợp với câu hỏi mà Lục Vân Tiên đưa ra mà còn thể hiện sự chân thành, cảm kích và tình cảm của cô. Nguyệt Nga cũng là người giàu tình cảm, sống có tình có nghĩa biết trước biết sau. Khi Vân Tiên cứu được cô, Nguyệt Nga đã cảm thấy rất biết ơn. Bởi vì Vân Tiên không chỉ cứu mạng cô mà còn cứu cả trinh tiết, cả cuộc đời sau này của nàng. Cô rất mong muốn và tìm mọi cách báo đáp công ơn cứu giúp của Vân Tiên, dù cô luôn hiểu rằng ơn này dù có làm gì cũng không thể đền đáp đủ. Nhân vật Nguyệt Nga xuất hiện tuy không nhiều nhưng đã thể hiện được hết vẻ đẹp cả về ngoại hình lẫn tâm hồn của mình.