Soạn bài Mây và sóng

- Nhà thơ Ta-go: Ta-go (1861-1941) là đại thi hào của Ấn Độ. Năm 1913, Ta-go được giải Nô-ben về văn chương với tập thơ "Thơ Dâng". Ông là nhà nhân đạo chủ nghĩa vĩ đại, một nghệ sĩ nhân tài để lại một sự nghiệp văn học đồ sộ:

+ 52 tập thơ, tiêu biểu nhất là các tập thơ: Thơ Dâng (1913), Người làm vườn (1914), Mùa hái quả (1915), Trăng non (1915), Tặng phẩm của người yêu (1918)…

+ 42 vở kịch: Sự tar thù của tự nhiên (1883), Vua và hoàng hậu (1889), ...

+ 12 bộ tiểu thuyết: Gôra, Đắm thuyền, ...

+ Trên 3000 bức họa còn được lưu trữ trong các bảo tàng nghệ thuật, hàng trăm ca khúc và ngót 200 truyện ngắn, ...

+ Phong cách sáng tác: Thơ của ông thể hiện tinh thần dân tộc và dân chủ sâu sắc, tinh thần nhân văn cao cả và chất trữ tình triết lí nồng đượm; sử dụng thành công những hình ảnh thiên nhiên mang ý nghĩa tượng trưng, hình thức so sánh, liên tưởng về thủ pháp trùng điệp. Năm 1913, Ta-go trở thành tác giả người châu Á đầu tiên nhận được giải thưởng Nô-ben về văn học.

Ra-bin-đra-nát Ta-go (1861-1941), là một nhà thơ, nhạc sĩ, nhà dân tộc chủ nghĩa được trao giải Nôbel Văn học năm 1913, trở thành người châu Á đầu tiên đoạt giải thưởng này. Các tác phẩm của ông thường thể hiện tinh thần dân tộc và dân chủ sâu sắc, tinh thần nhân văn cao cả và tính chất trữ tình triết lí nồng đượm. Thơ văn của ông không cổ điển cứng nhắc mà thường có sự hiện đại hóa về mặt hình thức.

- Ra-bin-đra-nát Ta-go (1861-1941), là một nhà thơ, nhạc sĩ, nhà dân tộc chủ nghĩa được trao giải Nôbel Văn học năm 1913, trở thành người châu Á đầu tiên đoạt giải thưởng này. Các tác phẩm của ông thường thể hiện tinh thần dân tộc và dân chủ sâu sắc, tinh thần nhân văn cao cả và tính chất trữ tình triết lí nồng đượm. Thơ văn của ông không cổ điển cứng nhắc mà thường có sự hiện đại hóa về mặt hình thức.

- Khi còn nhỏ, em thường chơi trò ô ăn quan với các anh chị em trong gia đình. Đó là một trò chơi dân gian truyền thống của Việt Nam, thường xuất hiện ở những vùng quê. Em rất thích trò đó bởi tính hồi hộp khi chơi nó. Nhìn từng hòn sỏi được đi cho đến những hòn cuối được đặt vào các ô, nó đem đến cho em nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau. Khi thì hồi hộp, lo lắng, khi lại vui mừng vỡ òa, lúc lại mất hứng vì thua… tất cả đều để lại trong em những cảm xúc khó tả. Dù vậy, nó vẫn là một trò chơi gắn bó với tuổi thơ của em.

Trò chơi hồi nhỏ: cả nhà quây quần bên bếp lửa trong trời đông và chơi oẳn tù tì, cảm xúc lúc đó rất vui vì cha mẹ luôn nhường cho các con thắng.

Khi còn nhỏ, em thường chơi trò ô ăn quan với các anh chị em trong gia đình. Đó là một trò chơi dân gian truyền thống của Việt Nam, thường xuất hiện ở những vùng quê. Em rất thích trò đó bởi tính hồi hộp khi chơi nó. Nhìn từng hòn sỏi được đi cho đến những hòn cuối được đặt vào các ô, nó đem đến cho em nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau. Khi thì hồi hộp, lo lắng, khi lại vui mừng vỡ òa, lúc lại mất hứng vì thua… tất cả đều để lại trong em những cảm xúc khó tả. Dù vậy, nó vẫn là một trò chơi gắn bó với tuổi thơ của em.

Những trò chơi đó khiến em cảm thấy rất vui vẻ, hạnh phúc khi có những giây phút ở bên người thân.

- Sự tưởng tượng của em bé: Em bé tưởng tượng đám mây trên bầu trời đang nói chuyện cùng em và em cùng trò truyện với mây.

- Hình ảnh đẹp trong đoạn thơ: bình minh vàng, vầng trăng bạc.

Sự tưởng tượng của em bé và các hình ảnh đẹp trong đoạn thơ:

- Mẹ ơi trên mây có người gọi con

- “Bọn tớ chơi từ khi thức dậy cho đến lúc chiều tà. Bọn tớ chơi với bình minh vàng, bọn tớ chơi với vầng trăng bạc.”

- họ mỉm cười bay đi

- Con là mây và mẹ sẽ là trăng

- Hai bàn tay con ôm lấy mẹ, và mái nhà ta sẽ là bầu trời xanh thẳm.

- Sự tưởng tượng của em bé vô cùng phong phú với cuộc dạo chơi cùng những người bạn mới.

- Sự xuất hiện của các hình ảnh đẹp “bình minh vàng, vầng trăng bạc.”

Những hình ảnh thiên nhiên được nhắc đến trong toàn bộ bài thơ: mây và sóng.

Những hình ảnh thiên nhiên được nhắc đến trong bài thơ là hình ảnh bầu trời với những đám mây bồng bềnh và hình ảnh biển cả với những con sóng nhấp nhô vô tận.

Những hình ảnh thiên nhiên được nhắc đến trong toàn bộ bài thơ: mây, sóng, bình minh vàng, vầng trăng bạc, hoàng hôn.

Lời nói của em bé sau lời mời gọi của những người “trên mây” và “trong sóng": Em bé đều nghĩ về mẹ (mẹ đang đơi, mẹ mong muốn ở nhà), không nghe theo lời mời gọi ngọt ngào mà luôn đặt mẹ lên trên các cuộc vui.

Sau lời mời gọi của những người “trên mây” và “trên sóng”, em bé đều hỏi họ cách để đến nơi đó, nhưng rồi em lại nhớ ra mẹ vẫn đang ở nhà đợi mình, em liền tự tưởng tượng ra mọi thứ gắn với hình ảnh mẹ và em để không rời xa mẹ.

Sau lời mời gọi của những người “trên mây” và “trong sóng” em bé đã nói “Buổi chiều mẹ luôn muốn mình ở nhà, làm sao có thể rời mẹ mà đi được?”

- Về hình thức, văn bản Mây và sóng khác so với các văn bản thì em đã học ở Bài 2 là: 

- Bài thơ có sự kết hợp của những phương thức biểu đạt: tự sự, miêu tả, biểu cảm

- Về hình thức, bài thơ Mây và sóng khác so với các văn bản ở học ở bài 2 là sử dụng thể thơ tự do, hầu như không có gieo vần, có những câu thơ rất dài lên đến 28 chữ.

- Bài thơ có sự kết hợp giữa phương thức biểu đạt biểu cảm, miêu tả và tự sự.

- Bài thơ được viết theo hình thức thơ văn xuôi. Thơ văn xuôi là thơ viết dưới hình thức văn xuôi, phân biệt với thơ viết tách ra từng dòng như đơn vị nhịp điệu. Nó cũng phân biệt với thơ tự do là hình thức thơ không bị ràng buộc bởi một luật nào, nhưng vẫn phân dòng. Thơ văn xuôi có cấu tứ độc đáo và hình ảnh mới lạ, có thể bộc lộ tình cảm trực tiếp, nhưng thường sử dụng hình ảnh ngụ ý, tượng trưng, nghịch lí, những hình ảnh ảo giác, mộng tưởng để khơi gợi những tư tưởng sâu sắc, những suy tư triết lí. Đặc điểm của nó là không bị hạn chế bởi cách phân dòng và hiệp vần cho nên cách biểu đạt tự do hơn thơ ca nhiều.

- Bài thơ có sự kết hợp các phương thức: biểu cảm với tự sự, miêu tả.

* Giống nhau

- Đều có những câu thơ rất dài

- Đều mang những hình ảnh có ý nghĩa tương tự nhau

- Sử dụng câu văn có cấu trúc giống nhau.

- Câu hỏi và trả lời của người con đan xen nhau

* Khác nhau

- Cuộc vui chơi của những người “trên mây” và “trong sóng” hấp dẫn ở chỗ: được tự do vui chơi, ca hát từ sáng sớm đến tối muộn, được vui đùa thỏa thích với bình minh vàng, vầng trăng bạc, ngao du khắp các nơi.

- Em bé không tham gia vì nhớ tới mẹ đang chờ ở nhà, vì nhớ tới mong muốn của mẹ là muốn em ở nhà buổi chiều. Chính mẹ em bé, tình yêu thương của mẹ dành cho em đã trở thành sợi dây vô hình buộc chặt em bé ở lại, buộc chặt tâm trí em với lòng mẹ.

=> Tình yêu mẹ vẫn luôn chiến thắng để từ chối những lời gọi.

- Cuộc vui chơi của những người “trên mây” và “trong sóng” hấp dẫn ở chỗ nó rất là tự do và phóng khoáng, đó đều là cuộc vui chơi trong tưởng tượng của em bé.

- Em bé không tham gia bởi vì em không thể rời xa mẹ của mình được.

- Hấp dẫn ở chỗ: đúng với tâm lí ham chơi, dễ bị lôi cuốn bởi những điều mới mẻ của trẻ em.

- Em bé không tham gia vì không muốn rời xa mẹ, không muốn mẹ phải lo buồn, điều này thể hiện tình yêu thương mẹ của em bé.

Theo em những trò chơi do em bé tạo ra lại thú vị và hay hơn là vì ở đó có hai mẹ con cùng nhau vui đùa. Chính mẹ em bé, tình yêu thương của mẹ dành cho em đã trở thành sợi dây vô hình buộc chặt em bé ở lại, buộc chặt tâm trí em với lòng mẹ. Cũng chính vì điều đó mà những trò chơi sáng tạo của em bé thú vị chẳng kém trò chơi của những người sống trên mây và sóng.

Những trò chơi em bé tạo ra thú vị hơn bởi ở những trò chơi đó, em có thể chơi cùng với mẹ của mình, không phải rời xa mẹ, mẹ và em đều có thể hóa thân và tham gia.

- Những trò chơi do em bé tạo ra “thú vị” và “hay hơn” vì không chỉ có “mây” (vì chính em đã là mây) mà còn có “trăng” (hiện thân của mẹ), không chỉ được vui đùa như với những người sống “trên mây” mà còn được cùng sống dưới một “mái nhà” - nơi đó em được ôm ấp, được tiếp nhận ánh sáng dịu dàng từ mẹ, em không chí có “sóng” (vì chính em đã là sóng) mà còn có “bến bờ kì lạ” (hiện thân của mẹ”, bến bờ bao dung, luôn rộng mở đón em.

- Em không “rời mẹ” mà còn được “lăn, lăn, lăn mãi rồi sẽ cười vang vỡ tan vào lòng mẹ”. Tình thương yêu mẹ đã thắng lời mời gọi hấp dẫn của những người “trên mây” và “trong sóng”. 

- Những hình ảnh thiên nhiên được nhắc tới trong các trò chơi của em bé có đặc điểm: giống với hình ảnh tự nhiên, có mây, có trăng, có sóng, có bầu trời xanh thẳm

 => Qua đó nhà thơ muốn thể hiện sự gắn bó, yêu thương sâu sắc. Dù ở bất cứ nơi đâu, em bé vẫn muốn ở cùng với mẹ. Nổi bật hẳn lên trong phần hai cũng như là một điểm nhấn cho toàn bộ tác phẩm chính là câu thơ và không ai trên thế gian này biết mẹ con ta ở chốn nào. Tại sao em bé lại nói như vậy, đó là bởi em tin chắc rằng tình cảm giữa em và người mẹ sẽ ở khắp mọi nơi, mọi chốn. Tình cảm ấy sâu sắc đến mức không ai có thể hiểu hết được. Tình mẫu tử là thiêng liêng, bất diệt, hòa cả vào trong thiên nhiên bao la, thơ mộng.

- Những hình ảnh thiên nhiên được nhắc tới trong các trò chơi của em bé có đặc điểm đều gắn với thiên nhiên, đất trời như mây, trăng, bầu trời xanh thẳm, sóng, bến bờ.

- Qua đó, nhà thơ muốn thể hiện cuộc sốn xung quang luôn đầy những thú vui, cám dỗ, thu hút mọi người và có thể khiến họ quên đi những thứ thực sự quan trọng với mình.

- Những hình ảnh thiên nhiên được nhắc tới trong các trò chơi của em bé vô cùng mơ mộng. Những hình ảnh đó được em bé tưởng tượng ra nên càng đẹp đẽ, lung linh, kì ảo. Song, chúng cũng rất chân thực và hài hòa với nhau.

- Qua đó, nhà thơ muốn nhấn mạnh trí tưởng tượng phong phú và sự ngây thơ, hồn nhiên nhưng không kém phần sâu sắc của em bé.

Theo em, qua bài thơ, tác giả muốn gửi đến người đọc thông điệp về tình mẫu tử: 

+ Sức mạnh của tình mẫu tử, ngợi ca tình mẫu tử. Tấm lòng mẹ bao la như “bến bờ kì lạ”, tình mẹ con gắn bó như mây – trăng, biển – bờ, tình cảm ấy đã lên kích cỡ vũ trụ, thiêng liêng, bất diệt.

+ Tình mẫu tử chính là điểm tựa vững chắc trước những cám dỗ cuộc đời. 

+ Hạnh phúc không xa xôi bí ẩn, nó ở quanh ta, do chúng ta tạo nên.

Theo em, qua bài thơ, tác giả muốn gửi đến người đọc thông điệp là: ca ngợi tình cảm mẹ con thắm thiết, bền chặt, tình mẫu tử thiêng liêng. Nhắc nhở mỗi chúng ta những thú vui đầy cám dỗ ngoài kia chưa chắc có thể đem đến hạnh phúc cho chúng ta, thứ thực sự đem đến hạnh phúc cho chúng ta không đâu khác chính là những tình cảm giản dị, gần gũi như tình mẹ con vậy.

Thông điệp

+ Ca ngợi tình mẹ con.

+ Con người trong cuộc sống vẫn thường gặp những cám dỗ. Muốn khước từ chúng cần có những điểm tựa vững chắc như tình mẫu tử.

+ Trí tưởng tượng của tuổi thơ vô cùng phong phú nhưng hạnh phúc không phải là những thứ xa xôi, bí ẩn do ai ban cho mà ở ngay trên trần thế và do chính con người tạo nên.

+ Mối quan hệ giữa tình yêu và sự sáng tạo.