Soạn bài Một thể thơ độc đáo của người Việt
Video hướng dẫn giải
Nội dung chính
| Văn bản giới thiệu về thể thơ song thất lục bát (nguồn gốc, các đặc điểm về hình thức, nội dung, sự phát triển của thể thơ), đồng thời khẳng định đây là thể thơ độc đáo của người Việt. |
Câu 1
Trả lời Câu hỏi 1 trang 52 SGK Văn 9 Kết nối tri thức
Theo thông tin trong văn bản, thơ song thất lục bát ra đời khi nào?
Phương pháp giải:
Đọc toàn văn bản để đưa ra thông tin về thời gian ra đời.
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Thời gian ra đời: Khoảng thế kỉ XV – XVI, xuất hiện trước sau không lâu.
Khoảng thế kỉ XV – XVI
Thơ song thất lục bát ra đời: Khoảng thế kỉ XV – XVI, xuất hiện trước sau không lâu.
Thời gian: khoảng thế kỉ XV – XVI
Vào khoảng thế kỉ XV-XVI, với sự ra đời của tác phẩm:
- Chi Nam ngọc âm giải nghĩa (sáng tác vào khoảng thế kì XV, chưa rõ tác giả)
- Đại nghĩ bát giáp thưởng đào giải văn (1505, Lê Đức Mao)
Câu 2
Trả lời Câu hỏi 2 trang 52 SGK Văn 9 Kết nối tri thức
Đặc điểm hình thức nào giúp thơ song thất lục bát giàu nhạc tính?
Phương pháp giải:
Đọc kĩ toàn văn bản để chỉ ra đặc điểm hình thức của thơ.
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Về cơ bản, những nét đặc sắc về hình thức của thơ song thất lục bát như thanh điệu, vần, sự đa dạng về số chữ trong một câu thơ, nhịp điệu, ... giúp thơ song thất lục bát giàu nhạc tính.
Đặc điểm hình thức: Những câu thơ dài ngắn đan xen, cùng mật độ vần lớn khiến cho các câu thơ luôn phối hợp hài hòa với nhau tạo nên âm hưởng du dương, giàu nhạc tính
- Những câu thơ dài ngắn đan xen
- Mật độ vần lớn khiến cho các câu thơ luôn phối hợp hài hòa với nhau tạo nên âm hưởng du dương, giàu nhạc tính
Đặc điểm hình thức: những câu thơ dài ngắn đan xen, cùng mật độ vần lớn
Các câu thơ dài và ngắn đan xen
Mật độ tiếng gieo vần lớn
Các câu thơ song thất lục bát luôn phối hợp hài hòa với nhau
Câu 3
Trả lời Câu hỏi 3 trang 52 SGK Văn 9 Kết nối tri thức
Văn bản đề cập những điểm tương đồng và khác biệt nào giữa thơ song thất lục bát và thơ lục bát?
Phương pháp giải:
Đọc kĩ văn bản để chỉ ra điểm tương đồng và khác biệt
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Theo nội dung văn bản, thể thơ song thất lục bát và thể thơ lục bát tương đồng ở quy luật dùng thanh điệu và cách gieo vần ở cặp câu lục bát. VB lưu ý hai phương diện khác biệt giữa hai thể thơ này là thanh điệu và vần của cặp câu song thất.
- Điểm tương đồng: Quy luật dùng thanh điệu và cách gieo vần ở cặp câu lục bát.
- Điểm khác biệt: Chủ yếu nằm ở cặp câu song thất.
+ Thể song thất có bảy tiếng gieo vần trong khi thơ lục bát chỉ có 6 tiếng.
- Tương đồng: Quy luật dùng thanh điệu và cách gieo vần ở cặp câu lục bát.
- Khác biệt: Thể song thất có bảy tiếng gieo vần trong khi thơ lục bát chỉ có 6 tiếng.
- Tương đồng: quy luật dùng thanh điệu và cách gieo vần ở cặp câu lục bát.
- Điểm khác biệt: chủ yếu nằm ở cặp song thất, song thất lục bát có bảy tiếng gieo vần, lục bát chỉ có sáu
|
|
|
Thơ song thất lục bát |
|
Điểm giống |
- Quy luật dùng thanh điệu và cách gieo vần ở cặp câu lục bát |
|
|
Điểm khác |
- Các cặp câu lục bát nối tiếp nhau - Cứ 4 câu thơ sẽ có sáu tiếng gieo vần |
- Đan xen giữa cặp câu lục bát và song thất - Thanh điệu: cặp câu song thất chú trọng quy chuẩn thanh điệu của các tiếng ở vị trí lẻ - Vần: mỗi câu thất đều có cả vần chân và vần lưng - Cứ 4 câu thơ có 7 tiếng gieo vần |
Câu 4
Trả lời Câu hỏi 4 trang 52 SGK Văn 9 Kết nối tri thức
Theo văn bản, vì sao thể thơ song thất lục bát vẫn được sử dụng để sáng tác trong thời kì hiện đại?
Phương pháp giải:
Đọc kĩ toàn văn bản để đưa ra lí do về việc thể thơ song thất lục bát vẫn được sử dụng để sáng tác trong thời kì hiện đại.
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Thơ song thất lục bát vẫn được sáng tác trong thời kì hiện đại như: vẻ đẹp, sức truyền cảm đặc biệt, mang hơi thở của thời đại mới, truyền tải những tâm trạng, xúc cảm mới mẻ, đem lại ấn tượng về những tình cảm thân thương, có thể gửi gắm vào trong đó tâm hồn sâu lắng, ...
Trong thời kì hiện đại vẫn được sử dụng bởi vẻ đẹp và thể hiện được sự truyền cảm mạnh mẽ sâu lắng.
Bởi vẻ đẹp và thể hiện được sự truyền cảm mạnh mẽ sâu lắng.
Thể thơ song thất lục bát vẫn được sử dụng để sáng tác trong thời kì hiện đại vì truyền tải được tâm trạng, cảm xúc
Bởi thể thơ song thất lục bát có các đặc điểm:
- Cách gieo vần độc đáo, không có quy luật cứng nhắc, nên không xung đột với sự cởi mở của thơ ca hiện đại
- Mang hơi thở của thời đại mới
- Có khả năng truyền tải đủ mọi cung bậc cảm xúc của con người
Câu 5
Trả lời Câu hỏi 5 trang 52 SGK Văn 9 Kết nối tri thức
Trình bày suy nghĩ của em về nhận định của tác giả đối với thể thơ song thất lục bát “Đó thực sự là một thể thơ đặc sắc mà người Việt đã sáng tạo nên để có thể gửi gắm vào trong đó tâm hồn sâu lắng của mình”.
Phương pháp giải:
Đọc lại toàn văn bản và với những hiểu biết của bản thân để đưa ra suy nghĩ.
Lời giải chi tiết:
Cách 1
- Theo em nhận định của tác giả rất đúng và có ý nghĩa to lớn. Thể thơ song thất lục bát với cấu trúc câu và đặc điểm gieo vần rất đặc biệt khiến cho thông qua các bài thơ, các tác giả gửi gắm tình cảm, tâm hồn của mình trong đó. Tạo nên được khả năng truyền cảm mạnh mẽ và rất sâu lắng, đi sâu vào lòng người đọc. Như trong bài thơ “Khóc Dương Khuê”, Nguyễn Khuyến đã viết những câu song thất lục bát làm nổi bật lên sự tiếc thương sâu sắc, thấm thía tình cảm đáng trân trọng.
Bác Dương thôi đã thôi rồi
Nước mây man mác ngậm ngùi lòng ta.
Nhớ từ thuở đăng khoa ngày trước,
Vẫn sớm hôm tôi bác cùng nhau.
Theo em nhận định của tác giả rất đúng và có ý nghĩa to lớn. Thể thơ song thất lục bát với cấu trúc câu và đặc điểm gieo vần rất đặc biệt khiến cho thông qua các bài thơ, các tác giả gửi gắm tình cảm, tâm hồn của mình trong đó. Tạo nên được khả năng truyền cảm mạnh mẽ và rất sâu lắng, đi sâu vào lòng người đọc.
Suy nghĩ: đồng tình
Nguyên nhân: dựa vào đặc điểm nội dung, hình thức của thể thơ
Suy nghĩ: nhận định đúng đắn
Nguyên nhân: thể thơ song thất lục bát mang những đặc điểm truyền thống, giúp gửi gắm trọn vẹn thế giới tình cảm,...
- Em đồng tình với nhận định của tác giả.
- Bởi vì thể thơ song thất lục bát thực sự là một thể thơ chỉ có ở văn học Việt Nam, do người Việt tạo ra, với mục đích truyền tải các cung bậc cảm xúc của người viết. Nên đặc trưng của thể thơ này từ lúc ra đời vẫn luôn là con thuyền chuyên chở những cảm xúc sâu lắng của nhà thơ.