Soạn bài Nguyễn Trãi, cuộc đời và sự nghiệp
Nội dung chính
| Văn bản giới thiệu về cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Trãi. |
Tóm tắt
Nguyễn Trãi không chỉ là người anh hùng dân tộc mà còn là nhà văn hóa, nhà văn kiệt xuất. Nguyễn Trãi đóng góp công lớn giúp Lê Lợi đánh bại quân Minh. Khi hòa bình lập lại, Nguyễn Trãi đem hết tâm huyết, tài năng, sức lực tham gia vào công cuộc xây dựng đất nước. Tuy nhiên, vì một số lý do, Nguyễn Trãi đã lui về ở ẩn tại Côn Sơn. Khi được Lê Thái Tông trọng dụng, ông lại ra giúp đời, giúp nước. Năm 1442, Nguyễn Trãi bị bọn gian thần vu oan và phải chịu án “tru di tam tộc” (vụ án Lệ Chi viên). Nguyễn Trãi không chỉ là người anh hùng dân tộc mà những đóng góp của ông đã tạo ra bước ngoặt mới trong lịch sử phát triển của văn hóa, văn học Việt Nam. Ngoài những đóng góp quan trọng trong các hoạt động thực tiễn, ông còn để lại một di sản to lớn trên nhiều lĩnh vực: tư tưởng, chính trị, quân sự, ngoại giao, lịch sử, địa lí, văn học,.. Thơ văn Nguyễn Trãi là cầu nối giữa xưa với nay, nối Việt Nam với nhân loại.
Chuẩn bị
Video hướng dẫn giải
- Tìm hiểu hoàn cảnh lịch sử, văn hóa Việt Nam nửa đầu thế kỉ XV và cuộc đời, sự nghiệp chính trị, văn hóa, văn học của Nguyễn Trãi để vận dụng vào đọc hiểu văn bản.
- Xem lại các kiến thức đã được học về thơ văn Nguyễn Trãi ở Trung học cơ sở và bổ xung các thông tin mới tìm hiểu được về tác giả.
Trong khi đọc Câu 1
Video hướng dẫn giải
Nguyễn Trãi có vai trò, vị trí như thế nào trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn?
Phương pháp giải:
Đọc kĩ đoạn văn đầu của văn bản.
Lời giải chi tiết:
- Nguyễn Trãi dâng Bình Ngô sách, cùng Lê Lợi và các tướng lĩnh bàn bạc việc quân, vạch ra đường lối chiến lược của cuộc khởi nghĩa.
- Ông giúp Lê Lợi soạn thảo chiếu lệnh, văn thư, đấu tranh ngoại giao với quân Minh, góp phần quan trọng vào sự nghiệp giải phóng đất nước.
Trong khi đọc Câu 2
Video hướng dẫn giải
Chú ý những đóng góp của Nguyễn Trãi cho đất nước và bị kịch cuối đời ông
Phương pháp giải:
Đọc kĩ đoạn văn phần 2.
Lời giải chi tiết:
- Những đóng góp của Nguyễn Trãi:
+ Khi hòa bình lập lại, ông đem hết tâm huyết, tài năng, sức lực tham gia vào công cuộc xây dựng đất nước.
+ Mặc dù đã về quê ở ẩn nhưng khi được Lê Thái Tông trọng dụng, ông lại hăm hở ra giúp đời, giúp nước.
- Bi kịch cuối đời Nguyễn Trãi:
+ Năm 1442, ông bị bọn gian thần vu cho tội giết vua và chịu án “tru di tam tộc” (vụ án Lệ Chi viên)
Trong khi đọc Câu 3
Video hướng dẫn giải
Chú ý các lĩnh vực mà Nguyễn Trãi có đóng góp và các tác phẩm chính của ông.
Phương pháp giải:
- Đọc phần 2.
- Chú ý những chi tiết nói về đóng góp và tác phẩm chính của Nguyễn Trãi.
Lời giải chi tiết:
- Ngoài những đóng góp quan trọng trong các hoạt động thực tiễn, Nguyễn Trãi còn để lại một di sản to lớn trên nhiều lĩnh vực: tư tưởng, chính trị, quân sự, ngoại giao, lịch sử, địa lí, văn học,...
- Các tác phẩm chính của ông:
+ Quân trung từ mệnh tập
+ Đại cáo bình Ngô
+ Phú núi Chí Linh
+ Lam Sơn thực lục
+ ……
Trong khi đọc Câu 4
Video hướng dẫn giải
Nguyễn Trãi có đóng góp như thế nào về văn hóa?
Phương pháp giải:
- Đọc kĩ đoạn văn phần 2.
- Chú ý những thông tin về đóng góp của Nguyễn Trãi.
Lời giải chi tiết:
- Nguyễn Trãi có công rất lớn trong việc giúp Lê Lợi xây dựng một đường lối chính trị và quân sự đúng đắn ngay từ khi tham gia khởi nghĩa Lam Sơn.
- Nguyễn Trãi có những kế hoạch mới mẻ về việc xây dựng hình luật, âm nhạc, khoa cử, tiến hành các quy chế về lễ nghi, nội trị, biên soạn sách vở,...
Trong khi đọc Câu 5
Video hướng dẫn giải
Những nội dung cơ bản của phần này là gì?
Phương pháp giải:
- Đọc và tóm lược thông tin cơ bản của đoạn 3 phần 2.
- Chú ý câu mở đầu của đoạn.
Lời giải chi tiết:
Những đóng góp to lớn của Nguyễn Trãi về văn học có giá trị mở đầu cho nhiều truyền thống quý báu của văn học dân tộc.
Trong khi đọc Câu 6
Video hướng dẫn giải
Câu nào nêu nhận xét khái quát về con người Nguyễn Trãi thể hiện trong thơ văn.
Phương pháp giải:
Đọc kĩ đoạn văn nói về thơ văn Nguyễn Trãi.
Lời giải chi tiết:
Câu nêu nhận xét khái quát là: Đó là con người chí hiếu, luôn canh cánh nỗi niềm chưa báo đáp công ơn sinh thành [...] người bạn chí tình, qua bao thăng trầm, thành bại của cuộc đời, vẫn hẹn ước có buổi về lại nơi quê nhà, cùng bạn vác quốc ra đồng trong một ngày xuân.
Trong khi đọc Câu 7
Video hướng dẫn giải
Bài viết đã dẫn ra những tác phẩm nào của Nguyễn Trãi.
Phương pháp giải:
- Đọc kĩ đoạn văn thuộc phần 4.
- Tìm kiếm tên những tác phẩm được nhắc đến.
Lời giải chi tiết:
- Ngôn chí, bài 7 - Quốc âm thi tập.
- Tặng bạn (Tặng hữu nhân).
- Thuật hứng, bài 19 - Quốc âm thi tập.
- Mạn thuật, bài 6 - Quốc âm thi tập.
Trong khi đọc Câu 8
Video hướng dẫn giải
Phần này nêu vấn đề gì trong thơ văn Nguyễn Trãi?
Phương pháp giải:
- Chú ý đoạn văn nói về thơ văn Nguyễn Trãi.
- Chú ý câu văn đầu tiên và câu văn thứ hai.
Lời giải chi tiết:
Phần trên nêu lên vấn đề: Thơ văn Nguyễn Trãi là sự kết tinh nghệ thuật của nhiều thế kỉ văn học Việt Nam; ông có công lớn trong việc hoàn thiện, phát triển, khởi đầu nhiều thể loại văn học.
Trong khi đọc Câu 9
Video hướng dẫn giải
Chú ý vị trí và đóng góp của hai tập thơ Ức trai thi tập, Quốc âm thi tập.
Phương pháp giải:
Đọc kĩ đoạn văn và chú ý những câu văn nói về vị trí và đóng góp của hai tập thơ.
Lời giải chi tiết:
Với Ức Trai thi tập, ông đã đưa thơ chữ Hán Việt Nam đạt đến độ nhuần nhị, tạo ra một thế giới thẩm mĩ phong phú, vừa trí tuệ, hào hùng, lại vừa trữ tình, lãng mạn.
Trong khi đọc Câu 10
Video hướng dẫn giải
Kết thúc văn bản, người viết khẳng định điều gì?
Phương pháp giải:
Đọc và tóm lược đoạn kết của văn bản.
Lời giải chi tiết:
Kết thúc văn bản, người viết khẳng định được những công lao to lớn mà suốt cuộc đời Nguyễn Trãi đã đem lại để đóng góp cho sự nghiệp, cho cuộc đời của ông và cho đất nước.
Sau khi đọc Câu 1
Video hướng dẫn giải
Văn bản Nguyễn Trãi - Cuộc đời và sự nghiệp gồm mấy phần, mỗi phần giới thiệu cho người đọc những nội dung gì?
Phương pháp giải:
- Đọc kĩ văn bản, chia bố cục cho văn bản.
- Chú ý nội dung của mỗi phần.
Lời giải chi tiết:
Văn bản gồm hai phần:
Phần I: Người anh hùng dân tộc: Khái quát về cuộc đời và những đóng góp của Nguyễn Trãi cho đất nước.
Phần II: Nhà văn hóa, nhà văn kiệt xuất: Những đóng góp và thành tựu của Nguyễn Trãi về văn hóa và văn học.
Sau khi đọc Câu 2
Video hướng dẫn giải
Dựa vào văn bản trên, em hãy xác định:
- Những điểm cần lưu ý về bối cảnh lịch sử, văn hóa của thời đại Nguyễn Trãi.
- Trong cuộc đời Nguyễn Trãi có những sự kiện và dấu mốc quan trọng nào? Những sự kiện và dấu mốc này có liên quan như thế nào tới sự nghiệp văn học của ông?
Phương pháp giải:
- Đọc kĩ văn bản.
- Đánh dấu những điểm cần lưu ý theo yêu cầu của đề bài.
Lời giải chi tiết:
Những điểm cần lưu ý về bối cảnh lịch sử, văn hóa của thời đại Nguyễn Trãi:
- Là thời kì nước ta bị giặc Minh xâm lược, tuy nhiên, nhân dân ta vẫn anh hùng đứng lên đấu tranh và đem lại thắng lợi huy hoàng.
- Đất nước đã có sự thay đổi và phát triển về giáo dục: Đã bắt đầu có chính sách phát triền nhân tài và quan lại bằng khoa cử.
- Về văn hóa: Nguyễn Trãi sống trong một thời kỳ quá độ, thời kỳ bản lề của hai chặng đường lịch sử văn hóa Việt Nam.
- Những sự kiện và dấu mốc quan trọng trong cuộc đời Nguyễn Trãi:
+ Năm 1406: Nguyễn Trãi dâng lên vua Lê bản Bình Ngô sách (Kế sách đánh đuổi quân Minh).
+ Năm 1428, sau khi cuộc khởi nghĩa toàn thắng, ông viết Bình Ngô đại cáo.
+ Năm 1426, ông giúp Lê Lợi xây dựng đất nước về mặt văn hóa.
→ Những dấu mốc trên là tiền đề cho sự nghiệp văn học của ông.
Sau khi đọc Câu 3
Video hướng dẫn giải
Dựa trên cơ sở nào người viết khẳng định: “Nguyễn Trãi là nhà văn hóa, nhà văn kiệt xuất”?
Phương pháp giải:
- Đọc kĩ phần II của văn bản.
- Tìm những chi tiết lý giải lý do người viết khẳng định “Nguyễn Trãi là nhà văn hóa, nhà văn kiệt xuất”
Lời giải chi tiết:
- Ông để lại nhiều di sản trên nhiều lĩnh vực: tư tưởng, chính trị, quân sự, ngoại giao, lịch sử, địa lí, văn học,.. với nhiều tác phẩm có giá trị.
- Ông có nhiều tập thơ hay và nổi tiếng viết bằng cả chữ Hán và Nôm; các tác phẩm đều có hình ảnh và ngôn từ đặc sắc.
Sau khi đọc Câu 4
Video hướng dẫn giải
Nội dung chính của thơ văn Nguyễn Trãi được trình bày trong bài viết bao gồm những điểm gì? Qua thơ văn, Nguyễn Trãi hiện lên là một con người như thế nào?
Phương pháp giải:
- Đọc kĩ đoạn 4 phần II.
- Tóm lược nội dung chính của thơ văn Nguyễn Trãi, tìm những chi tiết về con người Nguyễn Trãi thể hiện qua thơ văn.
Lời giải chi tiết:
- Nội dung của thơ văn Nguyễn Trãi:
+ Thấm nhuần tư tưởng yêu nước, nhân nghĩa
+ Niềm suy tư về thế sự và tình yêu thiên nhiên, đất nước
+ Khát vọng xây dựng một quốc gia độc lập, hưng thịnh thái bình.
+ Con người Nguyễn Trãi được hiện lên trong thơ văn
+ Là một người có tinh thần yêu nước mạnh mẽ và tấm lòng thương dân da diết
+ Là người con chí hiếu
+ Là con người coi trọng tình nghĩa, gắn bó với quê hương, yêu thiên nhiên.
Sau khi đọc Câu 5
Video hướng dẫn giải
Những đóng góp to lớn nào về mặt nghệ thuật của thơ văn Nguyễn Trãi được nêu lên trong văn bản trên?
Phương pháp giải:
- Đọc kĩ văn bản.
- Tìm kiếm những thông tin liên quan đến đóng góp của Nguyễn Trãi về mặt nghệ thuật của thơ văn.
Lời giải chi tiết:
- Biến những sự vật bình dị, dân dã, đời thường trở nên tự nhiên khi đi vào thơ, tạo nên những rung động thẩm mĩ.
- Thơ ông chứa đựng những chiêm nghiệm của chính bản thân ông về con người khi chứng kiến những nghịch cảnh éo le, bất công của xã hội.
- Là kết tinh nghệ thuật của nhiều thế kỉ văn học Việt Nam
- Ông rất thành công trong các thể loại như: thơ chữ Nôm, phú,...
Sau khi đọc Câu 6
Video hướng dẫn giải
Cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Trãi gợi cho em những suy nghĩ, tình cảm gì?
Phương pháp giải:
- Đọc kĩ phần I và II.
- Nêu những suy nghĩ, tình cảm của bản thân về cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Trãi.
Lời giải chi tiết:
- Nguyễn Trãi là con người liêm khiết nhưng lại gặp nhiều oan trái, bất hạnh.
- Cuộc đời ông luôn đấu tranh cho đất nước và sự ấm no của nhân dân. (tư tưởng nhân đạo).
- Ông gửi gắm trong thơ văn của mình nhiều tư tưởng triết lý sâu sắc cùa giản dị.
- Ông thành công trên nhiều thể loại và nhiều lĩnh vực, là tấm gương về quan điểm mạnh dạn đổi mới sáng tạo.
→ Nguyễn Trãi là người anh hùng dân tộc và đồng thời là nhà văn hóa, nhà văn kiệt xuất.