Soạn bài Những nét đặc sắc trên "đất vật" Bắc Giang

Đấu vật là một trò chơi dân gian mang tính cổ truyền ở hầu hết các tỉnh miền Bắc. Một trận đấu vật có hai người (keo vật). Trước khi vật, hai đối thủ cùng nhau lên đài, múa tay co chân, đi lại rình miếng lẫn nhau. Sau đó họ xông vào nhau ôm lấy nhau mà vật. Có hai người làm nhiệm vụ phất cờ và đánh trống trong lúc đối thủ vật nhau để khích lệ, thúc giục. Hai loại tấn công chủ đạo của vật Việt Nam là những miếng ngáng, miếng đệm làm cho đối phương ngã xuống và những miếng bốc để nhấc bổng đối thủ lên.

Một trận đấu vật sẽ có hai vận động viên (thường gọi là đô vật). Khi trận đấu bắt đầu, hai vận động viên bước ra chào khán giả. Trọng tài phất cờ ra hiệu trận đấu bắt đầu. Hai đô vật sẽ đứng khom lưng, tay dang ngang. Người này tiến lên, người kia lùi xuống như để thăm dò đối phương. Hai đô vật sẽ tiến sát lại gần nhau, hai tay giữ vào vai đối thủ. Nếu như một đô vật bị đối thủ quật ngã và không thể đứng dậy sẽ thua cuộc.

- “Sới vật” là những sới vật chuẩn, hám chứa tính truyền thống

- Sới vật hình tròn đặt trước sân đình hình vuông là biểu tượng cho trời đất, mang biểu hiện cho tính dương với mong muốn cầu cho “mưa thuận, gió hòa, mùa màng tươi tốt, bội thu”.

- “Sới vật” khoảng đất trống, sân rộng trước đình, trên bãi cỏ mịn - nơi diễn ra các cuộc đấu vật.

- Ý nghĩa của sới vật hình tròn đặt trước sân đình hình vuông: Hai hình toàn vẹn, biểu tượng cho trời và đất (trời tròn, đất vuông).

Nghi thức “xe đài” ở hội vật Bắc Giang đặc sắc ở điểm nó như thế “đại bàng tung cánh, sư tử vờn cầu”; hay hiền hòa và uốn lượn như “dòng sông Cầu nước chảy lơ thơ”, “dòng sông Thương nước chảy đôi dòng”…

Nghi thức “xe đài” ở hội vật Bắc Giang: Thế “đại bàng tung cánh, sư tử vờn cầu” hay hiền hòa và uốn lượn như “dòng sông Cầu nước chảy lơ thơ”, “dòng sông Thương nước chảy đôi dòng”.

Mục đích của keo vật thờ là thể hiện sự tài năng, khéo léo của hai đô vật đồng thời thể hiện yếu tố tâm linh sâu sắc.

Giới thiệu cho người xem hiểu được phương pháp tấn công và thủ pháp chống đỡ để rồi phản công.

- Nhan đề Những nét đặc sắc trên “đất vật” Bắc Giang cho người đọc biết rằng văn bản sẽ giới thiệu về những điểm thú vị về quy luật, cách chơi trong đấu vật ở Bắc Giang

- Sới vật là nơi diễn ra đấu vật, thường là sân đình.

Hội vật là lễ đấu vật.

- Nội dung chính được nói tới trong văn bản: Nét đặc sắc của đấu vật ở Bắc Giang.

- “Sới vật”: nơi diễn ra các cuộc đấu vật; “hội vật”: lễ hội thi đấu vật.

Để tổ chức một hội vật, cần chuẩn bị tiến hành những nghi lễ, nghi thức:

- Lựa chọn hai đô thực hiện keo vật thờ

- Hai đô thực hiện keo vật thờ giới thiệu

- Nghi lễ bái tổ

- Nghi thức xe đài

- Keo vật thờ

Lựa chọn hai đô thực hiện keo vật thờ.

Mở đầu hội vật, hai đô thực hiện keo vật thờ được giới thiệu rất trang trọng.

Sau nghi lễ bái tổ, hai đô thực hiện nghi thức xe đài.

Nghi thức xe đài hoàn tất, keo vật thờ chính thức diễn ra.

- Keo vật thờ diễn ra theo trình tự thời gian

- Những quy định trong keo vật thờ:

+ Lựa chọn hai đô thực hiện keo vật thờ

+ Hai đô thực hiện keo vật thờ giới thiệu

+ Nghi lễ bái tổ

+ Nghi thức xe đài

+ Keo vật thờ

- “Keo vật thờ” diễn ra theo trình tự: Thời gian (Giới thiệu hai đô, nghi lễ bái tổ, nghi thức xe đài, keo vật thời)

- Những quy tắc:

• Giới thiệu một cách trang trọng về hai đô vật.
• Trống chầu vang lên lần một, hai đô vật vào tư thế chân quỳ vai sánh, hai tay chắp sườn.
• Trống chầu vang lên lần hai, hai đô vật vừa khom lưng bái tổ vừa tiến ba bước rồi lùi ba bước.
• Trống chầu vang lên lần ba, hai đô vật thực hiện nghi thức xe đài với động tác đặc trưng của vùng miền.
• Keo vật thờ chính thức diễn ra, hai đô vật trình diễn các miếng đánh một cách chậm rãi, nhịp nhàng và đẹp mắt.
• Kết thúc keo vật, cả hai cùng thua “lấm lưng trắng bụng”.

Văn bản mang lại cho em những hiểu biết về cách thức chuẩn bị, những quy định, luật lện trong một kéo vật thờ, giúp em hiểu thêm về trò chơi đấu vật. Quê hương em cũng có lễ hội đấu vật được gọi là hội vật ở Liễu Đôi. Đây là một hoạt động văn hóa được tổ chức trong 5 ngày vào thượng tuần tháng giêng âm lịch. Nơi diễn ra đấu vật là một khoảng sân rộng giữa đình. Các đô vật tham gia thường đóng khố, thân trần. Trước khi diễn ra hội, không thể thiếu nghi lễ rước Thánh. Sau đó là màn vật mở đầu mang tính chất giới thiệu, rồi đấu vật chính thức diễn ra. Các đô vật tài hoa thường đi những “miếng” vừa đẹp mắt, vừa quyết liệt và chính xác. Kết thúc trận đấu, người thắng cuộc sẽ được trao giải thưởng. Đây là một hoạt động văn hóa dân gian truyền thống ở quê em, nó như một món ăn tinh thần mang đậm phong cách truyền thống, được lưu truyền đến ngày nay.

- Văn bản Những nét đặc sắc trên “đất vật” Bắc Giang giúp em hiểu được về những nét đặc sắc trong quá trình chuẩn bị, những quy định, luật lệ của hội vật ở Bắc Giang.

- Một hoạt động hội thi truyền thống là Hội thi chọi trâu (Đồ Sơn - Hải Phòng):

Lễ hội chọi trâu của người dân thị xã Đồ Sơn được tổ chức vào 9 tháng 8 âm lịch hàng năm. Lễ hội gồm có 2 phần là phần lễ và phần hội đan xen. Phần lễ vẫn giữ nguyên những nghi thức truyền thống với các nghi lễ trang trọng, mở đầu là lễ tế thần Điểm Tước, sau đó là lễ rước kiệu bát cống, long đình cờ thần bay phấp phới, rộn rã trong tiếng nhạc bát âm dẫn trâu đi trình thành hoàng làng. Phần hội diễn ra vào chính hội với nhiều hoạt động mang đậm bản sắc dân tộc, trong đó có hội thi chọi trâu…