Soạn bài Nói và nghe Thảo luận về một vấn đề đời sống có ý kiến khác nhau
Chuẩn bị nói
Video hướng dẫn giải
Lựa chọn đề tài: Văn hóa đọc và đời sống lớp học.
Câu hỏi cần trả lời khi thảo luận đề tài là: Chúng ta cần xây dựng văn hóa đọc trong lớp học như nào cho hợp lý?
Bài nói mẫu: Văn hóa đọc và đời sống lớp học.
Hôm nay, tôi sẽ cùng các bạn thảo luận về đề tài: Chúng ta cần xây dựng văn hóa đọc trong lớp học như nào cho hợp lý?
Maxim Gorki từng viết: “Sách mở ra trước mắt tôi những chân trời mới”. Thật vậy, đọc sách là một việc làm không hề phức tạp mà lại có ý nghĩa vô cùng to lớn. Ai cũng biết sách chứa rất nhiều kiến thức trong cuộc sống, giúp chúng ta tư duy, nhận thức sâu sắc hơn, trưởng thành hơn và tích lũy được vốn từ ngữ phong phú. Thế nhưng trong môi trường lớp học ngay nay, văn hóa đọc sách không còn phổ biến mà thay vì đọc sách thì học sinh thường dành thời gian để lên mạng, chơi game,… Vậy chúng ta cần xây dựng văn hóa đọc trong lớp học như nào cho hợp lí?
Chúng ta đều biết, trước khi có các phương tiện nghe nhìn, sách là con đường lớn nhất để con người tiếp cận thông tin, văn hóa, tri thức. Đọc sách là một trong những cách thức giúp con người thư giãn, tích lũy kiến thức, tăng cường khả năng tư duy. Trong đời sống tinh thần của mỗi chúng ta, sách đóng vai trò rất quan trọng. Sách được coi là chiếc chìa khóa vạn năng mở cửa lâu đài trí tuệ và tâm hồn con người; là người thầy thắp sáng trong ta nguồn tri thức vô biên, dạy chúng ta biết sống và biết hy sinh. Văn hóa đọc là một hoạt động văn hóa của con người thông qua việc đọc, sách, báo, tài liệu để tiếp cận được với thông tin và nguồn tri thức một cách khoa hoc. Văn hóa đọc góp phần to lớn vào việc bồi dưỡng, trau dồi kiến thức, kỹ năng trong đời sống, giúp hình thành và hoàn thiện nhân cách của con người.
Đọc sách có thể ươm mầm trong chúng ta những ý nghĩa cao thượng, những ý tưởng để làm việc trong nhiều lĩnh vực và hiểu biết sâu rộng, làm phong phú hơn trí tưởng tượng của bản thân. Rèn luyện thói quen đọc sách không chỉ mang lại cho ta những lợi ích vô cùng to lớn; mà nó còn là một thói quen tốt giúp cho bộ não của chúng ta được khỏe mạnh và linh hoạt hơn. Đọc sách cũng đem lại sự thư giãn, là nguồn gốc tuyệt vời của sự hưởng thụ, mọi nguồn cảm hứng, chỉ cho chúng ta mọi con đường đi với những kiến thức tuyệt vời, nó cũng giúp ta trở thành một người thành công trong cuộc sống này. Văn hóa đọc sách đang đứng trước một cơ hội và một nguy cơ. Cơ hội bởi mỗi người chúng ta đều được tiếp cận với một khối lượng tri thức khổng lồ. Nhưng nó lại tiềm ẩn một nguy cơ làm mai một thói quen đọc vốn có bởi sự lấn át của các phương tiện nghe nhìn quá nhiều, quá hấp dẫn.
Thế nhưng hiện nay, văn hóa đọc sách đang phải đứng trước nguy cơ bị lãng quên; mọi người trở nên thờ ơ, lãnh cảm với đọc sách, nhất là giới trẻ. Có những bạn trẻ cho rằng đọc sách giấy là lạc hậu và đó là một sai lầm khi đa số các bạn trẻ cho rằng bây giờ là thời đại công nghệ thông tin thì phải lên mạng đọc vừa nhanh, vừa dễ, vừa đỡ tốn kém. Mỗi chúng ta đều có thể tiếp cận một khối lượng tri thức khổng lồ chỉ cần thông qua một thiết bị nghe nhìn đơn giản như chiếc điện thoại smartphone, nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ làm mai một thói quen đọc sách truyền thống vốn có chính bởi sự lấn át của quá nhiều phương tiện truyền thông nghe nhìn hấp dẫn. Cũng bởi ít đọc, ít cập nhật thông tin qua sách báo, nên vốn văn chương của lớp trẻ bây giờ được đánh giá là hơi “cạn”. Những năm gần đây, sau mỗi đợt chấm thi tốt nghiệp trung học phổ thông và đại học lại rộ lên nhiều câu chuyện về những bài thi với câu văn ngô nghê, những cột mốc lịch sử bị sai lệch... đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về văn hóa đọc của giới trẻ hiện nay. Vậy sẽ có tương lai văn hóa đọc sách có còn tồn tại hay không?
Bạn thấy đấy, sách là kho tri thức không chối từ ai, chỉ cần ta hiểu được giá trị của kho tri thức ấy để rồi tự xây dựng cho mình thói quen đọc sách hàng ngày. Có thể nói, sách chính là người bạn tâm giao chia sẻ mọi nỗi vui, buồn sâu kín của mỗi con người. Đọc sách từ lâu đã trở thành một nhu cầu cần thiết của xã hội loài người trên thế giới. Sách là nguồn tri thức quý giá mà nhân loại đã trao tặng cho bạn. Nếu như bạn là người không có thói quen đọc sách hằng ngày thì có lẽ bạn đã bỏ qua nhiều lợi ích của việc đọc sách. Nhờ đọc sách, tôi tin chắc chắn chúng ta sẽ ngày một ưu tú hơn. Tùy theo nhu cầu công việc của mỗi người, chúng ta hãy lựa chọn cách đọc và khai thác thông tin phù hợp, không vì quá lệ thuộc công nghệ thông tin mà xa rời văn hóa đọc truyền thống.
Trên đây là phần trình bày ý kiến của tôi, mong được thầy cô và các bạn góp ý để bài nói thêm hoàn thiện hơn
Chuẩn bị nghe
Video hướng dẫn giải
Một số chú ý khi lắng nghe bài nói của người khác:
- Tìm hiểu trước về vấn đề của người nói;
- Tập trung lắng nghe bài nói;
- Nhận xét về giọng điệu, ngôn ngữ và cử chỉ của người nói;
- Có thể nêu câu hỏi nếu thấy thắc mắc.
Thảo luận
Học sinh tự thực hành
Lời giải chi tiết:
Bài tham khảo 1:
Vai trò của kiến thức và kỹ năng trong cuộc sống
Trong cuộc sống hiện đại, mỗi con người đều cần trang bị cho bản thân những yếu tố quan trọng để thích ứng và phát triển, trong đó kiến thức và kỹ năng giữ vai trò then chốt. “Kiến thức” hay tri thức bao gồm những thông tin, dữ kiện, sự mô tả và kinh nghiệm được tích lũy qua học tập và trải nghiệm. Kiến thức nền tảng là toàn bộ những hiểu biết cơ bản và quan trọng nhất mà con người cần chuẩn bị để bước vào cuộc sống. Còn “kỹ năng” được hiểu là khả năng hay năng lực thực hiện thành thục một hoặc nhiều hành động nhằm đạt kết quả như mong đợi.
Kiến thức giống như tấm giấy thông hành giúp mỗi người nắm bắt cơ hội trong học tập và công việc. Học sinh cần tiếp thu tri thức từ sách vở để đạt kết quả tốt, trong khi giáo viên có vốn hiểu biết sâu rộng về chuyên môn và xã hội sẽ tự tin truyền đạt, hướng dẫn học sinh. Kiến thức cơ bản giúp con người tự tin, từ đó mở rộng khả năng sáng tạo và đạt những thành tựu đột phá.
Tuy nhiên, kiến thức chỉ là một phần trong hành trang của con người. Kỹ năng cũng đóng vai trò quan trọng không kém, đặc biệt trong xã hội hiện đại. Những kỹ năng mềm như giao tiếp, giải quyết vấn đề, lắng nghe và thấu hiểu, tư duy sáng tạo, lập kế hoạch, làm việc nhóm, thuyết trình, thương lượng, lãnh đạo và tổ chức… giúp con người ứng phó với các tình huống thực tiễn một cách hiệu quả. Trong công việc, chuyên môn giỏi chưa đủ; người ta còn cần kỹ năng để đạt hiệu quả tối ưu và tương tác tốt với đồng nghiệp, đối tác.
Một ví dụ điển hình là TS. Lê Thẩm Dương, Giảng viên Khoa Quản trị Kinh doanh, Đại học Ngân Hàng TP. HCM, đồng thời là diễn giả chuyên nghiệp và chuyên gia đào tạo. Thành công của ông không chỉ dựa trên kiến thức sâu rộng mà còn nhờ vào việc rèn luyện các kỹ năng mềm cần thiết. Qua đó, ta thấy rõ rằng kiến thức và kỹ năng đều cần thiết, bổ trợ lẫn nhau và không thể thiếu trong quá trình học tập, làm việc và phát triển bản thân.
Như vậy, để thích ứng và phát triển trong xã hội hiện đại, mỗi người cần vừa trau dồi kiến thức vừa rèn luyện kỹ năng. Kiến thức tạo nền tảng, kỹ năng giúp vận dụng và phát huy hiệu quả những tri thức đã có. Khi cả hai yếu tố này kết hợp hài hòa, con người sẽ tự tin, chủ động và linh hoạt hơn, sẵn sàng đương đầu với mọi thử thách và nắm bắt cơ hội để đạt được thành công trong cuộc sống.
Vai trò của kỹ năng sống trong cuộc sống hiện đại
Cuộc sống con người ngày càng phát triển và phức tạp, kéo theo những yêu cầu cao hơn về khả năng thích ứng và xử lý tình huống. Để tồn tại và phát triển trong xã hội hiện nay, mỗi người cần hình thành những kỹ năng sống cơ bản. Những kỹ năng này không chỉ giúp con người vượt qua khó khăn, thử thách mà còn tạo tiền đề để vươn tới thành công. Vì vậy, việc rèn luyện kỹ năng sống quan trọng không kém việc tiếp thu kiến thức.
Vậy thế nào là kỹ năng sống? Hiểu một cách đơn giản, kỹ năng sống là những năng lực cần thiết để con người giải quyết các vấn đề trong đời sống một cách hiệu quả, đồng thời duy trì trạng thái tinh thần minh mẫn, lành mạnh và ứng xử phù hợp với mọi người xung quanh. Giống như các loài vật trong tự nhiên phải rèn luyện kỹ năng để sinh tồn – thỏ chạy nhanh để trốn tránh kẻ thù, hổ săn mồi để sinh tồn – con người cũng phải trau dồi kỹ năng sống. Nếu chỉ chú trọng vào việc học tri thức mà bỏ qua việc rèn luyện kỹ năng, con người sẽ dần tụt lại phía sau và khó thích nghi với những biến đổi của xã hội.
Mối quan hệ giữa kiến thức và kỹ năng sống cũng rất mật thiết. Kiến thức là nền tảng, giúp chúng ta hiểu biết và nắm vững các thông tin cần thiết. Kỹ năng sống là khả năng vận dụng những kiến thức đó vào thực tiễn. Nếu chỉ chăm chăm học lý thuyết mà không thực hành, tri thức sẽ trở nên vô dụng. Trong xã hội hiện đại với sự phát triển nhanh chóng và không ngừng biến đổi, chỉ có kiến thức từ sách vở là chưa đủ để đối mặt với những tình huống đa dạng và phức tạp. Con người cần kỹ năng để giải quyết vấn đề linh hoạt, thích ứng với những điều kiện mới và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Rèn luyện kỹ năng sống mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Người có kỹ năng sống thường tự tin, chủ động và bình tĩnh trước mọi tình huống. Họ dễ đạt được thành công hơn bởi có khả năng xử lý linh hoạt các vấn đề bất ngờ. Ngược lại, những người thiếu kỹ năng sống thường rụt rè, e sợ và khó giải quyết khó khăn, dẫn đến cơ hội thành công ít ỏi. Trong bối cảnh hiện đại, khi mức độ công nghiệp hóa, hiện đại hóa diễn ra nhanh chóng, kỹ năng sống càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.
Để rèn luyện kỹ năng sống, mỗi người cần tích lũy tri thức phong phú và quan sát, trải nghiệm thực tế cuộc sống. Kỹ năng hình thành từ quá trình thử nghiệm, trải nghiệm nhiều tình huống khác nhau và học hỏi từ những kinh nghiệm thực tế. Việc sống thân thiện, hòa đồng với mọi người xung quanh cũng góp phần giúp chúng ta phát triển kỹ năng giao tiếp, hợp tác và ứng xử phù hợp. Trong môi trường học đường, các khóa học trải nghiệm, hoạt động nhóm sẽ giúp học sinh hình thành kỹ năng sinh tồn ngay từ khi còn nhỏ.
Một số kỹ năng sống cơ bản mà mỗi người cần có bao gồm: kỹ năng sinh tồn, kỹ năng giải quyết vấn đề, quản lý thời gian, làm việc nhóm, giao tiếp và ứng xử với mọi người, kỹ năng cảm thông và bao dung. Những kỹ năng này giúp con người vừa tồn tại, vừa phát triển, đồng thời nâng cao giá trị bản thân trong xã hội. Ngược lại, việc chỉ chú trọng kiến thức mà bỏ qua kỹ năng sẽ khiến con người gặp khó khăn khi bước vào cuộc sống thực tiễn và bỏ lỡ nhiều cơ hội để thành công.
Như vậy, rèn luyện kỹ năng sống và tích lũy kiến thức là hai quá trình song song, bổ trợ cho nhau. Một người chỉ thành công khi biết kết hợp hài hòa cả hai yếu tố này: kiến thức giúp hiểu biết, kỹ năng giúp vận dụng và thích ứng. Nhận thức được tầm quan trọng của kỹ năng sống sẽ giúp mỗi người chủ động học hỏi, trau dồi bản thân, từ đó dễ dàng vượt qua những trở ngại và phát triển toàn diện trong cuộc sống hiện đại.
Giữ gìn văn hóa truyền thống trong xã hội hiện đại
Hiện đại hóa và hội nhập quốc tế là những xu hướng tất yếu, mang lại nhiều cơ hội và lợi ích cho đời sống xã hội. Tuy nhiên, việc tiếp nhận cái mới không đồng nghĩa với việc xóa bỏ những giá trị cũ. Văn hóa truyền thống chính là nền tảng vững chắc để xây dựng và phát triển văn hóa hiện đại. Nếu chúng ta loại bỏ những giá trị này, chẳng khác nào xây nhà mà không có móng; ngôi nhà ấy khó có thể bền vững. Chính vì vậy, khi xã hội ngày càng phát triển, đời sống văn hóa – tinh thần của con người trở thành vấn đề quan trọng cần được bảo vệ và duy trì.
Quan sát đời sống hàng ngày, chúng ta dễ dàng nhận thấy sự thay đổi rõ rệt trong phong cách ăn mặc và hành vi của giới trẻ. Trước đây, thời trang chỉ đơn giản là nhu cầu về trang phục, nhưng ngày nay nó trở thành một vấn đề xã hội được nhiều người quan tâm. Nhiều bạn trẻ chạy theo những kiểu trang phục hở hang, phong cách ăn mặc phản cảm hoặc thái độ thờ ơ, chỉ biết mình mà không quan tâm người khác. Những hành vi này phần nào phản ánh việc học hỏi và du nhập những giá trị từ bên ngoài nhưng chưa được kiểm soát và điều chỉnh cho phù hợp với văn hóa dân tộc.
Vấn đề này không chỉ xuất hiện trong cộng đồng nói chung mà còn ngay cả trong môi trường học đường. Nhiều học sinh ít mặc đồng phục, sử dụng mỹ phẩm, nhuộm tóc hay mặc trang phục nổi bật nhằm gây ấn tượng với bạn bè. Điều này dẫn đến việc phong cách truyền thống của nhà trường dần bị mờ nhạt, gây lo ngại cho cả gia đình, thầy cô và xã hội. Nếu không có sự định hướng đúng, các thế hệ trẻ có nguy cơ mất đi những giá trị văn hóa căn bản và quên đi truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Phong cách ăn mặc, trang điểm hay các xu hướng văn hóa mới nếu đi quá đà sẽ làm lu mờ vẻ đẹp tự nhiên và thanh cao vốn có của con người Việt Nam. Thay vì chạy theo những xu hướng xa rời bản sắc dân tộc, chúng ta cần biết chọn lọc và điều chỉnh, để sự hiện đại trở thành sự bổ sung cho truyền thống chứ không phải là sự thay thế. Văn hóa dân tộc đã được ông cha đúc kết qua hàng nghìn năm, chứa đựng giá trị lịch sử và nhân văn sâu sắc; do đó, việc phát huy những giá trị ấy là trách nhiệm của mỗi người.
Mỗi cá nhân cần ý thức về vai trò của mình trong việc gìn giữ và phát triển văn hóa dân tộc. Bên cạnh việc tiếp nhận cái mới, chúng ta phải bảo vệ những giá trị truyền thống tốt đẹp. Nhà nước đã có nhiều chính sách nhằm bảo tồn và phát huy di sản văn hóa, thông qua các lễ hội, các chương trình giáo dục và tuyên truyền. Tuy nhiên, sự thành công còn phụ thuộc rất nhiều vào nhận thức và hành động của từng cá nhân. Mỗi người cần phấn đấu học hỏi, rèn luyện bản thân, sống có trách nhiệm và biết trân trọng văn hóa truyền thống.
Hiện đại hóa không có nghĩa là hòa tan truyền thống, mà là hòa nhập một cách có chọn lọc để văn hóa dân tộc vừa được bảo tồn, vừa phát triển phù hợp với xã hội hiện đại. Khi mỗi người có ý thức và trách nhiệm, xã hội sẽ ngày càng giàu đẹp, văn minh, và đất nước sẽ tươi trẻ, năng động hơn, đồng thời giữ vững được bản sắc văn hóa quý báu của dân tộc Việt Nam.